ગોકુલ ડેરીમાં 13-12થી જીત્યા પછી પણ કોંગ્રેસને સત્તા ગુમાવવાનો ડર કેમ? મહારાષ્ટ્રના નવા નિયમથી રાજકીય ગરમાવો

Rahul Gandhi Attacks BJP Over Gokul Dairy Election: મહારાષ્ટ્રની રાજનીતિમાં હવે ગોકુલ ડેરીની ચૂંટણીને લઈને મોટો વિવાદ ઊભો થયો છે. કોલ્હાપુર જિલ્લા સહકારી દૂધ ઉત્પાદક સંઘ એટલે કે ગોકુલ ડેરીની ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસ સમર્થિત પેનલે 13-12થી જીત મેળવી હતી. પરંતુ ચૂંટણીના પરિણામો બાદ મહારાષ્ટ્ર સરકારે સહકારી મંડળીઓના નિયમોમાં ફેરફાર કરવાની મંજૂરી આપતાં રાજકીય ગરમાવો વધી ગયો છે. કોંગ્રેસના નેતા અને લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ ભાજપ પર ચૂંટણીના જનાદેશ સાથે ચેડાં કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. તેમના મતે, દૂધ ઉત્પાદકોએ ચૂંટણીમાં ભાજપ સમર્થિત પેનલને હરાવી હોવા છતાં હવે નિયમોમાં ફેરફાર કરીને સત્તાનું ગણિત બદલવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. રાહુલ ગાંધીએ સોશિયલ મીડિયા પર આ મુદ્દે પ્રતિક્રિયા આપતાં કહ્યું કે ભાજપ સત્તા ટકાવી રાખવા માટે દરેક જગ્યાએ ગમે તે હદ સુધી જઈ રહી છે. તેમણે દૂધ ઉત્પાદકોના મત ચોરી કરવાનો આરોપ લગાવીને ચેતવણી આપી હતી કે ખેડૂતો ક્યારેય ભૂલતા નથી. બીજી તરફ, મહારાષ્ટ્ર સરકારનો દાવો છે કે મોટા સહકારી સંગઠનોમાં પારદર્શિતા, નિષ્ણાતોની ભાગીદારી અને સારા વહીવટ માટે આ સુધારો જરૂરી છે.

ગોકુલ ડેરીની ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસ સમર્થિત પેનલની 13 બેઠકો પર જીત
કોલ્હાપુર જિલ્લા સહકારી દૂધ ઉત્પાદક સંઘને ગોકુલ ડેરી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. 19 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ યોજાયેલી ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસના નેતા સતેજ પાટીલના નેતૃત્વ હેઠળની સમર્થિત પેનલે કુલ 25 બેઠકોમાંથી 13 બેઠકો જીતી હતી. જ્યારે મહાયુતિ સમર્થિત પેનલને 12 બેઠકો મળી હતી. આ રીતે કોંગ્રેસ સમર્થિત પેનલે એક બેઠકની સરસાઈથી બહુમતી મેળવી હતી. આ ચૂંટણીનું મહત્વ એટલા માટે પણ વધારે છે કે ગોકુલ મહારાષ્ટ્રની અગ્રણી સહકારી ડેરી સંસ્થાઓમાંની એક છે. તેનું વાર્ષિક ટર્નઓવર આશરે ₹4,000 કરોડની આસપાસ છે અને તેની સાથે મોટી સંખ્યામાં દૂધ ઉત્પાદકો તથા સહકારી મંડળીઓ જોડાયેલી છે. તેથી ગોકુલના સંચાલન પર કોનો કબજો રહેશે તે માત્ર સ્થાનિક રાજકીય મુદ્દો નહીં, પરંતુ સહકારી ક્ષેત્રમાં પ્રભાવ અને સત્તાનું મોટું સમીકરણ માનવામાં આવે છે.

ચેરમેનની ચૂંટણીમાં ક્વોરમનો વિવાદ, 29 ઓક્ટોબરની બેઠક અટકી
ચૂંટણી બાદ ગોકુલ ડેરીના ચેરમેનની પસંદગીનો મુદ્દો વિવાદનું કેન્દ્ર બન્યો હતો. 29 ઓક્ટોબરે ચેરમેનની ચૂંટણી માટે બેઠક બોલાવવામાં આવી હતી. નિયમ મુજબ બેઠક માટે ઓછામાં ઓછા 14 ડિરેક્ટરોની હાજરી જરૂરી હતી. પરંતુ મહાયુતિ સમર્થિત 12 ડિરેક્ટરો બેઠકમાં હાજર રહ્યા નહોતા અને કોંગ્રેસ સમર્થિત પેનલના 13 ડિરેક્ટરો જ હાજર હોવાથી જરૂરી ક્વોરમ પૂર્ણ થઈ શક્યું નહોતું. પરિણામે બેઠક મુલતવી રાખવામાં આવી હતી. આ મામલો બોમ્બે હાઈકોર્ટની કોલ્હાપુર સર્કિટ બેન્ચ સુધી પહોંચ્યો હતો. ત્યારબાદ કોર્ટે ગોકુલ ડેરીના ચેરમેનની પસંદગી માટે 10 નવેમ્બરે નવી બેઠક યોજવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. એટલે કે, હવે ચેરમેનની ચૂંટણી પહેલાં જ મહારાષ્ટ્ર સરકારના નવા નિર્ણયથી ગોકુલની સત્તાનું ગણિત વધુ જટિલ બન્યું છે.

મહારાષ્ટ્ર કેબિનેટનો નિર્ણય
4 નવેમ્બરે મહારાષ્ટ્ર કેબિનેટે મહારાષ્ટ્ર સહકારી મંડળીઓ અધિનિયમ, 1960માં સુધારો કરવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી હતી. આ સુધારા હેઠળ ₹500 કરોડથી વધુ વાર્ષિક ટર્નઓવર ધરાવતી નિર્ધારિત મોટી સહકારી સંસ્થાઓના બોર્ડમાં સરકાર પાંચ સભ્યોને નામાંકિત કરી શકશે. આ પાંચમાંથી ચાર સભ્યોને મતદાનનો અધિકાર મળશે, જ્યારે પાંચમા સભ્ય તરીકે નિયુક્ત સરકારી અધિકારી મતદાન કરી શકશે નહીં. સરકારની દલીલ છે કે મોટી સહકારી સંસ્થાઓમાં નાણાકીય વ્યવહાર, વહીવટી જવાબદારી અને જાહેર હિત સાથે જોડાયેલા નિર્ણયો વધુ પારદર્શક અને નિષ્ણાતોની સલાહથી લેવાય તે માટે આ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે. જોકે, આ નિર્ણયનો સમય અને ગોકુલ ડેરીની ચૂંટણીનાં પરિણામોને કારણે વિપક્ષે તેની રાજકીય અસર અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા છે.

13-12નું ગણિત 13-16માં બદલાઈ શકે? વિપક્ષનો મોટો સવાલ
ગોકુલ ડેરીમાં કોંગ્રેસ સમર્થિત પેનલ પાસે 13 ચૂંટાયેલા ડિરેક્ટરો છે, જ્યારે મહાયુતિ સમર્થિત પેનલ પાસે 12 ડિરેક્ટરો છે. હવે સરકાર દ્વારા નામાંકિત કરવામાં આવનારા ચાર મતાધિકાર ધરાવતા સભ્યો જો મહાયુતિ સમર્થિત પેનલની તરફેણમાં મતદાન કરે, તો મતનું ગણિત 13 સામે 16 થઈ શકે છે. આ જ સંભાવનાને લઈને કોંગ્રેસે સરકારના નિર્ણય સામે વાંધો ઉઠાવ્યો છે. જોકે, અહીં એક મહત્વની બાબત એ છે કે સરકારી નામાંકિત સભ્યોને ચેરમેન કે અન્ય હોદ્દેદારની ચૂંટણી લડવાનો અધિકાર નહીં હોય. તેઓ બોર્ડની કામગીરીમાં ભાગ લઈ શકશે અને નિયમ મુજબ મતદાન કરી શકશે. તેથી ગોકુલ ડેરીના ચેરમેનની પસંદગીમાં આ સભ્યોની ભૂમિકા શું રહેશે તે આગામી બેઠક અને સુધારાની અમલવારી બાદ વધુ સ્પષ્ટ થશે.

કોંગ્રેસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારશે, પવન ખેરાએ પણ ઉઠાવ્યા સવાલ
કોંગ્રેસના નેતા પવન ખેરાએ મહારાષ્ટ્ર સરકારના નિર્ણયની ટીકા કરતાં કહ્યું છે કે ચૂંટણી બાદ નિયમોમાં ફેરફાર કરીને ચૂંટાયેલા બોર્ડની રચના અને જનાદેશને અસર પહોંચાડવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. કોંગ્રેસ આ નિર્ણયને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારવાની તૈયારીમાં હોવાનું પણ તેમણે જણાવ્યું છે. કોંગ્રેસનો મુખ્ય સવાલ એ છે કે જો ચૂંટણીના પરિણામો જાહેર થઈ ગયા હોય અને ચૂંટાયેલા ડિરેક્ટરોની બહુમતી નક્કી થઈ ગઈ હોય, તો પછી સરકાર નવા સભ્યોની નિમણૂક કરીને સત્તાનું સમીકરણ કેવી રીતે બદલી શકે? પક્ષના મતે, આ નિર્ણય દૂધ ઉત્પાદકોના મતાધિકાર અને સહકારી સંસ્થાઓની સ્વાયત્તતા સાથે જોડાયેલો મુદ્દો છે.

મહારાષ્ટ્ર સરકારનો બચાવ: મોટા સહકારી સંગઠનોમાં પારદર્શિતા અને નિષ્ણાતોની જરૂર
વિપક્ષના આરોપો વચ્ચે મહારાષ્ટ્ર સરકાર આ સુધારાને વહીવટી સુધારા તરીકે રજૂ કરી રહી છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, મોટા ટર્નઓવર ધરાવતી સહકારી સંસ્થાઓમાં નાણાકીય જવાબદારી, પારદર્શિતા, નિષ્ણાતોની ભાગીદારી અને અસરકારક વહીવટ જરૂરી છે. સરકારી નામાંકિત સભ્યો દ્વારા સંસ્થાઓના સંચાલનમાં વ્યાવસાયિક અનુભવ અને વહીવટી માર્ગદર્શન મળી શકે છે. આમ, એક તરફ સરકાર આ નિર્ણયને સહકારી સંસ્થાઓના વહીવટમાં સુધારા તરીકે જોઈ રહી છે, તો બીજી તરફ કોંગ્રેસ તેને ગોકુલ ડેરીની ચૂંટણીના જનાદેશને અસર કરતો રાજકીય નિર્ણય ગણાવી રહી છે. હવે 10 નવેમ્બરે યોજાનારી ચેરમેનની ચૂંટણીની બેઠક અને કોંગ્રેસ દ્વારા સંભવિત કાનૂની પડકાર પર સૌની નજર રહેશે. ગોકુલ ડેરીમાં અંતે સત્તાનું સમીકરણ શું બને છે તે આગામી દિવસોમાં સ્પષ્ટ થશે.