ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણમાં મતદાર યાદીમાંથી નામો હટાવવાના મુદ્દે નવો વિવાદ ઊભો થયો છે. મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથના 1.27 કરોડ હિન્દુ મતદારોનાં નામ મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હોવાના દાવા સામે સમાજવાદી પાર્ટીના અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. અખિલેશ યાદવે યોગી સરકાર પર ગંભીર આરોપ લગાવતા કહ્યું કે, આ નિવેદન પાછળ રાજકીય ષડયંત્ર હોઈ શકે છે અને લોકોમાં ભયનું વાતાવરણ ઊભું કરવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. અખિલેશ યાદવે સવાલ કર્યો કે મુખ્યમંત્રીને 1.27 કરોડ હિન્દુ મતદારોનાં નામ હટાવવામાં આવ્યાં હોવાની માહિતી ક્યાંથી મળી? ચૂંટણી પંચે તેમને આ આંકડો કઈ રીતે આપ્યો? તેમણે કહ્યું કે, જ્યારે મતદાર યાદી અંતિમ તબક્કામાં હતી ત્યારે આ પ્રકારનું નિવેદન સામે આવવું અનેક સવાલો ઊભા કરે છે. જોકે, 1.27 કરોડ નામ ખરેખર દૂર થયાં હોવાની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ આ દાવાથી થતી નથી.
SIR પ્રક્રિયા અને ફોર્મ-7ની અરજીઓ પર પણ ઉઠાવ્યા સવાલ
અખિલેશ યાદવે મતદાર યાદીની સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયા પર પણ સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે એક જ વ્યક્તિની સહીનો ઉપયોગ કરીને ફોર્મ-7 હેઠળ 100થી વધુ અરજીઓ કરવામાં આવી હતી. આ અરજીઓ દ્વારા મતદારોનાં નામ યાદીમાંથી દૂર કરવાનો પ્રયાસ થયો હોવાનો તેમનો દાવો છે. સમાજવાદી પાર્ટીના અધ્યક્ષે વધુમાં આક્ષેપ કર્યો કે સમાજવાદી પાર્ટીના શહેર પ્રમુખની સહી લીધા બાદ પક્ષના મોટી સંખ્યામાં મતદારોનાં નામ યાદીમાંથી કાઢી નાખવામાં આવ્યાં છે. તેમણે ચૂંટણી પંચ અને ભાજપ વચ્ચે સાંઠગાંઠ હોવાની આશંકા વ્યક્ત કરી હતી. અખિલેશે સવાલ કર્યો કે ચૂંટણી પંચની માહિતી મુખ્યમંત્રી સુધી કેવી રીતે પહોંચી અને સામાન્ય જનતા સમક્ષ વિગતો આવે તે પહેલાં તેમને આ આંકડા કેવી રીતે મળ્યા? અખિલેશ યાદવે ભાજપ સરકાર પર સામાજિક ભેદભાવનો આરોપ લગાવતાં ગોપાલકો અંગે કરવામાં આવતી કથિત અપમાનજનક ટિપ્પણીઓનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે ગોપાલકો માટે અપમાનજનક ભાષાનો ઉપયોગ કરવો એ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના અપમાન સમાન છે. તેમણે રામ મંદિરની ચોરીનો મુદ્દો ઉલ્લેખીને આરોપ લગાવ્યો કે હવે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ અંગેની તેમની ટિપ્પણીઓ પણ રાજકીય વિવાદનો ભાગ બની છે.
મતદાર ઓળખ માટે આધાર અને બાયોમેટ્રિક સિસ્ટમની માંગ
મતદાર યાદીમાં ગેરરીતિ અને બોગસ વોટિંગ અટકાવવા માટે અખિલેશ યાદવે કેટલીક નવી વ્યવસ્થાઓ લાગુ કરવાની માંગ કરી હતી. તેમણે સૂચન કર્યું કે મતદાર ઓળખ કાર્ડ કાગળ કે પ્લાસ્ટિકને બદલે ધાતુનું બનાવવામાં આવે. સાથે જ મતદાન સમયે આધાર કાર્ડ સાથે જોડાણ, ફિંગરપ્રિન્ટ અને આંખના બાયોમેટ્રિક્સ દ્વારા ઓળખની ચકાસણી કરવાની વ્યવસ્થા ઊભી કરવામાં આવે. અખિલેશે પ્રશ્ન કર્યો કે જો જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થા (PDS)માં બાયોમેટ્રિક સિસ્ટમનો ઉપયોગ થઈ શકે છે, તો મતદાર યાદી અને મતદાન પ્રક્રિયામાં આવી ટેક્નોલોજી કેમ લાગુ ન કરી શકાય? તેમના મતે, આવી વ્યવસ્થાથી ખોટી ઓળખ અને બોગસ મતદાનની શક્યતાઓ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે જો વર્તમાન સરકાર આ વ્યવસ્થા લાગુ નહીં કરે તો સમાજવાદી પાર્ટી સત્તામાં આવ્યા બાદ તેનો અમલ કરશે. તેમણે INDIA ગઠબંધન અને સમાજવાદી પાર્ટી ચૂંટણી માટે તૈયાર હોવાનો દાવો પણ કર્યો હતો.
દરેક વિધાનસભા બેઠકમાં 31 હજાર મતનો તફાવત હોવાનો દાવો
અખિલેશ યાદવે 1.27 કરોડ મતદારોના આંકડાને આધારે રાજકીય ગણતરી પણ રજૂ કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે જો મુખ્યમંત્રી યોગીનો આ આંકડો સાચો માનવામાં આવે તો ઉત્તર પ્રદેશની દરેક વિધાનસભા બેઠકમાં સરેરાશ 31 હજાર જેટલા મતદારોનો તફાવત થાય છે. તેમણે આશંકા વ્યક્ત કરી કે મતદાનના દિવસે મતદાન મથકની બહાર લગાવવામાં આવેલી મતદાર યાદી અને અંદરની યાદીમાં તફાવત હોઈ શકે છે. પરિણામે મતદાન કરવા પહોંચેલા લોકોને તેમનું નામ યાદીમાં ન હોવાનું કહીને પાછા મોકલવામાં આવી શકે છે. તેમણે અન્ય રાજ્યોમાંથી લોકોને લાવીને મતદાન પ્રક્રિયાને પ્રભાવિત કરવાની સંભાવના અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. અખિલેશ યાદવે કહ્યું કે INDIA ગઠબંધન અને સમાજવાદી પાર્ટી ચૂંટણી માટે તૈયાર છે. તેમણે દાવો કર્યો કે ચૂંટણીની તારીખો જાહેર થતાં જ ભાજપ સામે રાજકીય પડકાર ઊભો થશે. જોકે, આ અખિલેશ યાદીનું રાજકીય નિવેદન છે, ચૂંટણીના પરિણામ અંગેનું કોઈ પ્રમાણિત અનુમાન નથી.
યોગી આદિત્યનાથના દાવા પર ચૂંટણી પંચની સ્પષ્ટતા બાકી
આ સમગ્ર વિવાદ વચ્ચે મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે દાવો કર્યો હતો કે ઉત્તર પ્રદેશમાં 1.27 કરોડ હિન્દુ મતદારોનાં નામ વિધાનસભાની મતદાર યાદીમાં નથી, જ્યારે પંચાયતની મતદાર યાદીમાં તેમનાં નામ છે. તેમણે આ મુદ્દે ચૂંટણી પંચને આવેદન આપ્યું હોવાની પણ વાત કરી હતી. બીજી તરફ, ચૂંટણી પંચના આંકડા અનુસાર SIR પ્રક્રિયા પહેલાં ઉત્તર પ્રદેશમાં આશરે 15.44 કરોડ મતદારો નોંધાયેલા હતા, જ્યારે અંતિમ મતદાર યાદીમાં આ સંખ્યા ઘટીને આશરે 13.39 કરોડ થઈ હતી. બંને યાદીઓ વચ્ચેના તફાવતની તપાસ માટે પંચે સરખામણી કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરી હતી. ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી નવદીપ રિનવાએ SIR સંબંધિત સવાલોના જવાબ 17 નવેમ્બરે ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી જાહેર થયા બાદ આપવાની વાત કરી હતી. આમ, ઉત્તર પ્રદેશમાં SIR મતદાર યાદી, 1.27 કરોડ હિન્દુ મતદારોનાં નામ ગાયબ હોવાનો દાવો અને ચૂંટણી પંચની કામગીરીને લઈને ભાજપ તથા સમાજવાદી પાર્ટી વચ્ચે રાજકીય ટકરાવ તેજ બન્યો છે. હવે ચૂંટણી પંચની સ્પષ્ટતા અને આગામી મતદાર યાદીમાં થનારા ફેરફારો પર સૌની નજર રહેશે.