અમેરિકામાં ગુજરાતીઓ અને તેમાં પણ પટેલોની ઘણાં ધંધામાં મોનોપોલી છે. ઘણાં સમયથી દુઃખદાયક સમાચારો મળી રહ્યા છે. અમેરિકામાં મોટેલ સંચાલક અને માલિકી ધરાવતા 7 ગુજરાતીઓની હત્યા થઈ છે. તાજેતરમાં પેન્સિલવેનિયાના એલેઘેની કાઉન્ટીમાં સુરતના બારડોલી તાલુકાના રાયમા ગામના રાકેશ પટેલની ગોળી મારીને હત્યા કરવામાં આવી હતી. મોટેલમાં ભાગીદાર રાકેશ પટેલ મેનેજર તરીકે કામ કરતા હતા.

અગાઉ 5 ઓક્ટોબરના રોજ ઉત્તર કેરોલિનાની એક મોટેલમાં અનિલ પટેલ અને પંકજ પટેલની ગોળી મારીને હત્યા કરવામાં આવી હતી. દક્ષિણ કેરોલિનામાં એક કન્વિનિયન્સ સ્ટોરમાં લૂંટારૂએ ગુજરાતી મહિલા અને તેના પિતાની ગોળી મારીને હત્યા કરી હતી.

અમેરિકામાં ગુજરાતીઓ પરના મોટાભાગના હુમલાઓ મોટેલ, ગેસ સ્ટેશન અને કન્વિનિયન્સ સ્ટોર્સ જેવા વ્યવસાયો પર લૂંટ કરવા અથવા અગમ્ય કારણોસર થયેલા છે. ખાસ કરીને મોટેલ અને ગેસ સ્ટેશન હાઇવે પર અથવા અલગ શહેરોમાં સ્થિત હોય છે. જે તેમને ડ્રગ્સ ડીલથી લઈને વેશ્યાવૃત્તિ, ચોરી અને ગોળીબાર સુધીના ગુનાઓ માટેનું કેન્દ્ર બનાવે છે.

10 સપ્ટેમ્બર 2025 ના રોજ ડાઉનટાઉન સ્યુટ્સ ડલ્લાસ મોટેલનું સંચાલન કરતા કર્ણાટકના વતની ચંદ્ર મૌલી ‘બોબ’ નાગમલ્લૈયાનું તેમના પરિસરમાં શિરચ્છેદ કરવામાં આવ્યું હતું. નાગમલ્લૈયા જે મોટેલનું સંચાલન કરતા હતા તે ગુજરાતી મૂળના વ્યક્તિની માલિકીની હતી.

અમેરિકામાં 60 ટકાથી મોટેલ ગુજરાતીઓની માલિકીની
અમેરિકામાં મોટલો અને ગેસ સ્ટેશન સફળ વ્યવસાય છે. જ્યાં રોકડ પ્રવાહ સ્થિર છે. તેના કારણે વર્ષ 1960 ના દાયકાથી ગુજરાતી વ્યવસાય માલિકો અમેરિકામાં ઝડપથી વિકાસ પામ્યા છે. દાયકાઓ પહેલાં પટેલોએ એક મોટેલ પર કબજો કર્યો છે. તેમના પરિવારો માટે એક કે બે રૂમનો ઉપયોગ કર્યો છે અને વ્યવસાય ચલાવવા માટે પરિવારના સભ્યોનો ઉપયોગ કર્યો છે. એક મોટેલમાંથી પૈસા કમાઈને તેઓ વ્યવસાયનો વિસ્તાર કરતા હતા.

અમેરિકાની વસતીના માત્ર 1% હોવા છતાં, ગુજરાતીઓ અમેરિકાની 60% મોટેલ પર નિયંત્રણ ધરાવે છે. મોટેલ અને ગેસ સ્ટેશન, ખાસ કરીને દૂરના અથવા ઓછી આવક ધરાવતા વિસ્તારોમાં બજેટ સ્વતંત્ર લોકો, “ગુના માટે ચુંબક” છે, 2021 યુએસએ ટુડેની તપાસમાં બહાર આવ્યું છે.

તપાસ અહેવાલમાં બહાર આવ્યું છે કે મોટેલને અપ્રમાણસર સ્તરે પોલીસ કોલ (911 ઇમરજન્સી કોલ) મળે છે. આનું એક કારણ એ છે કે મોટેલ ઘણીવાર મહેમાનોને પરિવહનમાં સમાવે છે, જે ગુપ્તતાને પ્રોત્સાહન આપે છે, અને ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડાયેલા ગ્રાહકોનું જોખમ રહે છે.

એવા અહેવાલો પણ છે જે સૂચવે છે કે ચૂકવવામાં આવેલા લેણાંને લઈને મોટેલ માલિકો અને લાંબા ગાળાના રહેવાસીઓ વચ્ચે સંઘર્ષ સામાન્ય છે અને ભૂતકાળમાં, ગોળીબાર પણ થયા છે. ખોટી લૂંટ, જે ઘણીવાર ગોળીબારમાં પરિણમે છે. તે દૂરના વિસ્તારોમાં મોટેલ, ગેસ સ્ટેશન અને સુવિધા સ્ટોર્સને પણ અસર કરે છે.

અમેરિકામાં મોટેલ વ્યવસાય જોખમી બન્યો
મોટેલમાં ડ્રગ્સ ઓવરડોઝના કિસ્સાઓ સામાન્ય છે. ગુજરાતીઓ કે જેઓ યુએસમાં મોટાભાગની મોટેલો ધરાવે છે. ઘણીવાર ગુનાના દ્રશ્યો સાથે વ્યવહાર કરવાનો બોજ સહન કરે છે. જેમાં ઓવરડોઝ મૃત્યુનો સમાવેશ થાય છે અને માનવ તસ્કરી સાથે જોડાયેલા સંભવિત મુકદ્દમાઓનો સામનો કરવો પડે છે. જેના માટે મોટેલ કુખ્યાત છે. જાણકારોએ નોંધ્યું છે કે આવી ઘણી મોટેલમાં ફ્રન્ટ ડેસ્ક માલિકોના પરિવારો માટે લિવિંગ રૂમ તરીકે બમણી હોય છે, જે તેમને જોખમોમાં મૂકે છે.

અમેરિકાના મોટેલ ઉદ્યોગ પર પટેલોની મોનોપોલી કેવી રીતે શરૂ થઈ?
અમેરિકાના મોટેલ ક્ષેત્રમાં ગુજરાતી પટેલોની પકડ 1960ના દાયકાના મધ્યમાં શરૂ થઈ હતી. ભારત અને વિદેશમાં મજબૂત સમુદાય માટે જાણીતા ગુજરાતીઓએ વર્ષોથી યુએસમાં એક વિશાળ વ્યાપાર સામ્રાજ્ય બનાવ્યું છે. તેઓ તેમની વ્યક્તિગત જીવનશૈલીને અપગ્રેડ કરવાને બદલે તેમની કમાણીનું ફરીથી રોકાણ કરે છે અને સાથી સમુદાયના સભ્યોને ટેકો આપે છે. આ બલિદાન તેઓ પેઢીઓથી આગળ વધારતા આવ્યા છે.

1990 ના દાયકા સુધીમાં યુએસના મોટેલ ઉદ્યોગ પર તેમનો દબદબો 50% સુધી વધી ગયો.1999 માં ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સે તેના લેખ “એ પટેલ મોટેલ કાર્ટેલ?” માં આ વાત પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. હોસ્પિટાલિટી ક્ષેત્રમાં ગુજરાતી સમુદાયની પકડનો પાયો 1930 ના દાયકાના મધ્યમાં નંખાયો હતો.

કાનજી મંચુ દેસાઈ કોણ છે?

યુએસમાં ભારતીય માલિકીની હોટલોના ગોડફાધર તરીકે ઓળખાતા કાનજી મંચુ દેસાઈ 1934માં ત્રિનિદાદથી ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ તરીકે યુએસ આવ્યા હતા અને યુએસમાં પ્રથમ પટેલ હોટેલિયર બન્યા હતા. બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન, તેમણે સેક્રામેન્ટોમાં એક હોટેલની દેખરેખ રાખી હતી. જેના જાપાની-અમેરિકન માલિકને ઇન્ટર્નમેન્ટ કેમ્પમાં ખસેડવામાં આવ્યો હતો.

યુદ્ધ પછીના યુ.એસ.માં, દેસાઈએ સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં હોટેલ ગોલ્ડ ફિલ્ડ ભાડે લીધી હતી. તેમણે આવતા ગુજરાતી ઇમિગ્રન્ટ્સને રાખ્યા હતા. હેન્ડશેક લોન ઓફર કરી હતી અને સલાહ આપી હતી: “જો તમે પટેલ છો, તો હોટેલ ભાડે લો.” તેમના માર્ગદર્શનથી સાંકળ પ્રતિક્રિયા શરૂ થઈ. પરિવારોએ મિલકતો ખરીદવા માટે સંસાધનો એકત્રિત કર્યા. ખર્ચ ઘટાડવા માટે સ્થળ પર રહ્યા અને વિસ્તરણમાં નફાનું ફરીથી રોકાણ કર્યું. એક વલણ જે હજુ પણ ચાલુ છે.

1950 અને 1960 ના દાયકા સુધીમાં ખાસ કરીને 1965 પછીના યુએસ ઇમિગ્રેશન સુધારાઓએ પ્રવેશ સરળ બનાવ્યો, તેથી ગુજરાતીઓ ઉદ્યોગ તરફ આગળ વધ્યા. ગુજરાતીઓની વ્યૂહરચના “આગળ વધો” પર ભાર મૂકતી હતી. લોન ચૂકવવામાં આવતી ન હતી પરંતુ બીજી મોટેલ ખરીદી માટે સંબંધીને મોકલવામાં આવતી હતી.

1950 ના દાયકામાં ભારતીય પરિવારો કૌટુંબિક સહાયથી સ્થળાંતર કરતા હતા, અથાક મહેનત કરતા હતા અને વધુ સંપાદન માટે કમાણીનો સંગ્રહ કરતા હતા. સાહસ મૂડીવાદી સિવા કોઝિન્સ્કીએ X પર નોંધ્યું: “પટેલોએ 70 વર્ષમાં $52 બિલિયનનું મોટેલ સામ્રાજ્ય બનાવ્યું.”

ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સથી બિઝનેસ માસ્ટર્સ સુધી
યુએસમાં ગુજરાતીઓના વર્ચસ્વની ચાવી સામૂહિક ખરીદી અને કૌટુંબિક શ્રમ, ઓવરહેડ ઘટાડવું અને સ્પર્ધકોને ઓછું કરવું હતું. ઘણા ગુજરાતીઓ ગેરકાયદે ઇમિગ્રન્ટ્સ તરીકે યુએસમાં સ્થળાંતરિત થયા પરંતુ એક સામ્રાજ્ય બનાવતા રહ્યા. શરૂઆતમાં ત્રણ પટેલો – નાનાલાલ પટેલ, કાનજી મંચુ દેસાઈ અને ડી લાલ ગેરકાયદે રીતે પનામા અને ત્રિનિદાદ થઈને અમેરિકામાં પ્રવેશ્યા, પછી મોટેલ ખરીદવા, ફાયર સ્ટાફ ખરીદવા અને તેમના પરિવારને રોજગારી આપવા માટે સંસાધનો એકઠા કર્યા, કિંમતો ઘટાડી અને સંકટગ્રસ્ત મિલકતો હસ્તગત કરી.

એશિયન અમેરિકન હોટેલ ઓનર્સ એસોસિએશન (AAHOA) જેવા નેટવર્ક્સ, જેમાં 20,000 સભ્યો 33,000 મિલકતો ધરાવે છે, તેમણે સંમેલનો અને હિમાયત દ્વારા આને વધુ મજબૂત બનાવ્યું. AAHOA એક ગુજરાતી પ્રભુત્વ ધરાવતી સંસ્થા છે. આજે, મોટેલ, ગેસ સ્ટેશન અને સુવિધા સ્ટોર્સના ગુજરાતી માલિકો અબજો રૂપિયાની આવક અને લાખો નોકરીઓ ઉત્પન્ન કરે છે.

યુએસમાં ગુજરાતી માલિકીની મોટેલ અને વ્યવસાયો વિદેશમાં સમુદાયની સૌથી મોટી સફળતાની વાર્તાઓમાંની એક છે. તેમની દૃશ્યતા અને એકાગ્રતા પણ તેમને લક્ષ્ય બનાવે છે. અમેરિકાના દૂરના ખૂણામાં પણ ભારતીયો સામે રોષની સાથે જાતિવાદ પણ છે, જેના કારણે માલિકો લૂંટફાટ, ગોળીબાર અને મૃત્યુનો ભોગ બને છે.

તાજેતરના વર્ષોમાં પટેસ સમુદાયના નેતાઓએ ખાસ કરીને નાના અમેરિકન શહેરોમાં, નફરતના ગુનાઓ અને ભારત વિરોધી ભાવનામાં વધારો થવા તરફ ધ્યાન દોર્યું છે. મોટેલ અને ગેસ સ્ટેશનો ધરાવવામાં તેમની સ્પષ્ટ સફળતા સાથે ગુજરાતીઓ ઘણીવાર રોષ અને રૂઢિપ્રયોગનો સામનો કરે છે. જેના કારણે તેઓ વંશીય દુશ્મનાવટનું સરળ લક્ષ્ય બને છે.

વ્હાઇટ હાઉસમાં યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળ અને તેમના “મેક અમેરિકા ગ્રેટ અગેઇન” (MAGA) અભિયાન સાથે ઇમિગ્રન્ટ્સ, ખાસ કરીને દક્ષિણ એશિયનો પ્રત્યે દુશ્મનાવટમાં વધારો થયો છે. નોકરી ચોરી કરનારા તરીકે જોવા મળતા ભારતીયો, ખાસ કરીને નાના શહેર અમેરિકામાં, વધુને વધુ જાતિવાદ, તોડફોડ અને લક્ષ્યાંકિત હુમલાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. તેઓએ સમૃદ્ધિ મેળવી છે. પરંતુ આ વર્ષે મોટેલ, ગેસ સ્ટેશન અને સુવિધા સ્ટોર્સમાં સાત ગુજરાતીઓના મૃત્યુ થવા ઉચ્ચ જોખમ દર્શાવે છે.

મોટેલ અને હોટેલ માલિકોની રાજકીય પહોંચ કેટલી?

નિક્સન પટેલ કહે છે, પટેલોના ઉદારભાવને કારણે રાજકીય-સામાજિક સંબંધો પણ વધુ મજબૂત થયા. ગુજરાતી ડાયસ્પૉરાની સંખ્યા વધવાને કારણે ભેદભાવો અને સ્થાનિક લોકોની સંકીર્ણતા પણ દૂર થઈ છે અને સ્વીકાર્યતા વધી છે. સાથેસાથે નવી પેઢીએ અતિ ઉચ્ચશિક્ષણ પણ પ્રાપ્ત કર્યું છે.

AAHOAના રાજકીય અને સામાજિક વર્ચસ્વ અંગે વાત કરતાં તેઓ કહે છે, આ સંસ્થાની પણ ગવર્મેન્ટ અફેયર્સ કમિટી અને વૉશિંગ્ટન ડીસીમાં પૉલિટિકલ ઍક્શન કમિટી છે. તેના થકી તેણે પોતાનો એક અલગ અવાજ ઊભો કર્યો છે. બંને મુખ્ય રાજકીય પક્ષોના નેતાઓ પોતપોતાના માધ્યમથી AAHOA થકી પટેલ સમુદાયનું સમર્થન પણ માગે છે. સ્થાનિક સેનેટ ઇલેક્શનમાં નેતાઓ સમર્થન માગતા હોય છે. પૉલિટિકલ ઍક્શન કમિટીએ ફંડ-રેઇઝિંગ અને ફંડ ડૉનેશન પણ કરે છે. મે, 1998ના રોજ AAHOAએ પૉલિટિકલ ઍક્શન કમિટીના નિર્માણનો પ્રસ્તાવ ફેડરલ ઇલેક્શન કમિટીને આપ્યો હતો. 2004ની ચૂંટણી દરમિયાન તેણે ભારતીય મૂળના કૉંગ્રેસમૅન બોબી જિંદાલને 4 હજાર ડૉલર તથા સેનેટર હૅરી રેઇડને હજાર ડૉલરનું ફંડ આપ્યું હતું.

ધીરેધીરે આ ફંડ આપવાનું ચલણ વધતું ગયું અને સંસ્થાની વેબસાઇટ પર કરવામાં આવેલા દાવા પ્રમાણે છેલ્લે તેનો આંકડો 10 લાખ ડૉલર હતો. સંસ્થાનું કહેવું છે કે, તે વિવિધ પક્ષો અને બૅકગ્રાઉન્ડ ધરાવતા ઉમેદવારો કે જેઓ હૉસ્પિટાલિટી ઇન્ડસ્ટ્રીના પ્રશ્નોને સમજે છે, અને સરકારમાં જઈને નાના ધંધાદારોની જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણય લે છે, તેવા લોકોને ચૂંટણીમાં સમર્થન આપે છે.

સંસ્થાએ સ્પષ્ટ લખ્યું છે કે તે બંને પક્ષોના નેતાઓને તેમની સમર્થતા, યોગ્યતા અને સુસંગતતા જોઈને સમર્થન આપે છે અને કોઈ એક પક્ષનું સમર્થન કરતી નથી. વર્ષ 2023માં વિવિધ ઉમેદવારો અમેરિકાની રાષ્ટ્રપતિપદની ચૂંટણીમાં ઝુકાવી રહ્યા હતા ત્યારે ભારતીય મૂળના વિવેક રામાસ્વામીને પણ AAHOAએ પોતાના પ્રેસિડેન્શિયલ કૅન્ડિડેટ ફોરમમાં આમંત્રિત કર્યા હતા.

AAHOAના 1998-99ના ચૅરમૅન મુકેશ પટેલને વર્ષ 2000માં તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ બિલ ક્લિન્ટને વ્હાઇટ હાઉસના એશિયન અમેરિકન અને પેસિફિક આઇલૅન્ડર્સ ઍડવાઇઝરી કમિશનના સભ્ય નીમ્યા હતા.

સમય સાથે આવેલા પરિવર્તની વાત કરતાં સી.કે.પટેલ કહે છે, ધીરેધીરે સ્થાનિક લોકોને એ સમજાવા લાગ્યું કે ભારતીય મૂળના લોકો અતિશય મહેનતુ છે અને અમેરિકન સમાજને ભારરૂપ થવાને બદલે તેઓ મદદરૂપ થઈ રહ્યા છે. એ રીતે ધીરેધીરે ઇમેજ બદલાતી ગઈ અને તેઓ અમને માન-સન્માનની દૃષ્ટિએ જોતા થયા. તેઓ કહે છે કે, હાલની પરિસ્થિતિ તો એવી છે કે અમને બંને પક્ષના લોકો એપ્રોચ કરે છે અને સમર્થન માગે છે. નિક્સન પટેલનો દાવો છે કે હવે તો ધીમેધીમે કૅનેડામાં પણ પટેલોનો મોટેલ બિઝનેસ વિકસી રહ્યો છે.

October 21, 2025 | 10:54 IST