રશિયન તેલ ખરીદવું ભારતને પડશે ભારે? અમેરિકામાં 100% ટેરિફવાળું બિલ આગળ વધ્યું

US Senate Passes Russia Sanctions Bill: રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદતા દેશો સામે 100% સુધીના ટેરિફ લાદવાની અમેરિકાની યોજના હવે મહત્વના તબક્કે પહોંચી છે. અમેરિકી સેનેટે ‘Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026’ને 86-11ના મતથી પસાર કર્યું છે. હવે બિલ અમેરિકી હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં આગળ વધી રહ્યું છે. 15 સપ્ટેમ્બરે હાઉસમાં બિલને આગળ વધારવા માટે 214-211નો procedural vote થયો હતો અને હવે અંતિમ મતદાનની પ્રક્રિયા બાકી છે. જો આ બિલ કાયદો બને અને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ તેમાં રહેલી સત્તાનો ઉપયોગ કરે, તો રશિયન ક્રૂડ ઓઇલના મોટા ખરીદદારોમાં સામેલ ભારત પર પણ 100% સુધીના વધારાના ટેરિફનો જોખમ ઊભો થઈ શકે છે. જોકે, હાલ ભારત પર આ 100% ટેરિફ લાગુ થયો નથી. બિલ પસાર થવું અને ત્યારબાદ અમેરિકી સરકાર દ્વારા ટેરિફ લાગુ કરવાનો નિર્ણય અલગ પ્રક્રિયા છે.

રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ મુદ્દે ભારતનું વલણ
રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી અંગે ભારતે પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો અને રાષ્ટ્રીય હિતને મહત્વ આપ્યું છે. ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા માટે ક્રૂડ ઓઇલની આયાત મહત્વપૂર્ણ હોવાથી નવી દિલ્હીએ પોતાની ખરીદી નીતિ અંગે સતત આ જ આધાર રજૂ કર્યો છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે પણ ભારતની ઊર્જા જરૂરિયાતો અંગે દેશના રાષ્ટ્રીય હિતને કેન્દ્રમાં રાખવાની વાત કરી છે. ભારત અને રશિયા વચ્ચેનો ક્રૂડ ઓઇલ વેપાર આ સમગ્ર વિવાદનું મુખ્ય કેન્દ્ર બન્યો છે. નવી દિલ્હીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વોશિંગ્ટન ગમે તે કરે, ભારત રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખશે અને કોઈપણ દબાણ સામે ઝૂકશે નહીં. ભારતે મંગળવારે એક નિવેદનમાં કહ્યું કે જો અમેરિકા ટેરિફ લાદશે તો પણ ભારત દબાણમાં નહીં આવે અને રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી ચાલુ રાખશે.

અમેરિકાના રશિયા-ઈરાન પ્રતિબંધ બિલમાં શું છે?
‘Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026’માં રશિયા સામે વધુ આર્થિક પ્રતિબંધો ઉપરાંત રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસના મોટા આયાતકાર દેશો સામે 100% સુધીના targeted tariffs લાદવાની સત્તાની જોગવાઈ છે. સેનેટના સત્તાવાર વર્ણન મુજબ આ જોગવાઈ રશિયન ક્રૂડ ઓઇલના ટોચના પાંચ આયાતકાર દેશો સહિત કેટલાક ઊર્જા ખરીદદારોને લાગુ પડી શકે છે. આ જોગવાઈને કારણે ભારત અને ચીન જેવા રશિયન ઊર્જાના મોટા ખરીદદારો પર ખાસ ધ્યાન છે. અમેરિકી હાઉસમાં બિલની આગળની પ્રક્રિયા દરમિયાન ભારત સહિતના દેશોને લઈને વધુ ચર્ચા અને સુધારાની માંગ પણ સામે આવી છે.

હાઉસમાં બિલની આગળની પ્રક્રિયા શું?
અમેરિકી હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સે 15 સપ્ટેમ્બરે 214-211ના મતથી બિલને આગળ વધારવાનો procedural રસ્તો સાફ કર્યો હતો. હવે હાઉસમાં અંતિમ મતદાન બાદ બિલની આગળની કાયદાકીય પ્રક્રિયા નક્કી થશે. જો હાઉસ અને સેનેટ બંનેમાંથી કાયદાકીય પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય અને રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળે, તો જ બિલ કાયદો બની શકે છે. ત્યારબાદ પણ ભારત પર 100% ટેરિફ આપમેળે લાગુ થઈ જશે એવું નથી, કારણ કે બિલમાં રાષ્ટ્રપતિને ટેરિફ લાદવાની સત્તા આપવામાં આવી છે.

ભારત-અમેરિકા વેપાર પર શું અસર પડી શકે?
રશિયન ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી અંગે અમેરિકાની નવી નીતિ ભારત-અમેરિકા વેપાર સંબંધો માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. ખાસ કરીને જો 100% સુધીનો ટેરિફ લાગુ કરવામાં આવે તો અમેરિકામાં નિકાસ કરતા ભારતીય ઉત્પાદનો પર તેનો સીધો વેપારી પ્રભાવ પડી શકે છે. હાલ સમગ્ર મામલો અમેરિકી કોંગ્રેસમાં કાયદાકીય પ્રક્રિયામાં છે. તેથી ભારત પર 100% ટેરિફ લાગુ થયો હોવાનો દાવો કરવો વહેલો છે. આગામી હાઉસ મતદાન, બિલનું અંતિમ સ્વરૂપ અને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિનો નિર્ણય આ મુદ્દે સૌથી મહત્વના તબક્કા રહેશે.