ફોન કોલના કારણે ખુરશી છીનવાઇ, થાઈલેન્ડના PMની લીક થયેલી વાતચીતમાં એવું શું ખાસ હતું?

ભારતના પડોશી દેશ થાઈલેન્ડમાં રાજકીય ઉથલપાથલ ચાલી રહી છે. એક ફોન કોલના કારણે વડાપ્રધાન પટોંગટાર્ન શિનાવાત્રાએ પોતાનું પદ ગુમાવ્યું છે. કોર્ટે વડાપ્રધાન શિનાવાત્રાને સસ્પેન્ડ કરી દીધા છે. કંબોડિયાના સેનેટ પ્રમુખ હુન સેન સાથે ફોન પર વાતચીત બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. શિનાવાત્રાની હુન સેન સાથેની વાતચીત એવા સમયે થઈ હતી જ્યારે સરહદ પર થાઈ અને કંબોડિયન સૈનિકો વચ્ચે અથડામણ થઈ હતી.

28 મેના રોજ બંને દેશોની સેનાઓ સરહદ પર આમને-સામને આવી ગઈ. આ પછી, 15 જૂને શિનાવાત્રાએ હુન સેન સાથે ફોન પર વાતચીત કરી. બંને વચ્ચેની વાતચીત લીક થઈ ગઈ. આ પછી, થાઈલેન્ડમાં રાજકીય તોફાન ઉભું થયું. વિપક્ષે શિનાવાત્રા પર રાષ્ટ્રીય હિતોથી સમાધાન કરવાનો અને લશ્કરી સત્તાને નબળી પાડવાનો આરોપ લગાવ્યો.

હુન સેને શિનાવાત્રા સાથેનો કોલ રેકોર્ડ કર્યો હતો. બાદમાં તેણે તે લીક કરી દીધો. હુન સેને દાવો કર્યો કે તેણે રેકોર્ડ કરેલી વાતચીત 80 થી વધુ લોકો સાથે શેર કરી હતી.

વાતચીતમાં શું હતું?
વાતચીતમાં, શિનાવાત્રા અને હુન સેનને થાઈલેન્ડ-કંબોડિયા સરહદ તણાવને કેવી રીતે ઉકેલવો અને સંઘર્ષ પછી લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોને કેવી રીતે હળવા કરવા તે અંગે ચર્ચા કરતા સાંભળવામાં આવ્યા હતા. ઘણા અહેવાલો અનુસાર, શિનાવાત્રાએ ફોન કોલમાં હુન સેનને કાકા તરીકે બોલાવ્યા હતા. હુન સેન શિનાવાત્રાના પિતા થાક્સિન શિનાવાત્રાના નજીકના મિત્ર છે, જે થાઈલેન્ડના વડા પ્રધાન પણ રહી ચૂક્યા છે.

તેમણે હુન સેનને થાઈલેન્ડમાં બીજી બાજુનું સાંભળવા ન વિનંતી કરી હતી અને કંબોડિયાની ટીકા કરનારા એક કટ્ટર થાઈ આર્મી કમાન્ડરને નિશાન બનાવ્યા હતા. લીક થયેલા ફોન કોલમાં, શિનાવાત્રાને આર્મી કમાન્ડરને વિરોધી તરીકે લેબલ કરતા પણ સાંભળવામાં આવ્યા છે.

શિનાવાત્રા અહીં અટકી ન હતી. આર્મી કમાન્ડરનો ઉલ્લેખ કરતા, તેણીએ કહ્યું કે તે ફક્ત કૂલ દેખાવા માંગે છે. એપી રિપોર્ટ અનુસાર, તેણીએ હુન સેનને પણ કહ્યું કે તે શું ઇચ્છે છે તે જણાવે અને વચન આપ્યું કે તે તેનું સંચાલન કરવાનો પ્રયાસ કરશે. અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ટીકાકારોએ આ ટિપ્પણીને ખૂબ જ સમાધાનકારી ગણાવી હતી, જે થાઇલેન્ડની રાજદ્વારી અને લશ્કરી સ્થિતિને નુકસાન પહોંચાડવાની સંભાવના છે.

એપી અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે શિનાવાત્રાએ માફી માંગી હોવા છતાં, તેમણે વાટાઘાટોની વ્યૂહરચનાના ભાગ રૂપે પોતાના શબ્દોનો બચાવ કર્યો અને રાષ્ટ્રીય હિતોને કોઈપણ નુકસાન પહોંચાડવાનો ઇનકાર કર્યો.

આ અથડામણ 28 મેના રોજ થઈ હતી
28 મેના રોજ, થાઇ-કંબોડિયન સરહદ પર વિવાદિત વિસ્તારમાં ગોળીબાર થયો હતો. બંને પક્ષોએ એકબીજા પર દોષારોપણ કર્યું અને સ્વ-બચાવનો દાવો કર્યો. આ ઘટનાએ લાંબા સમયથી ચાલતા પ્રાદેશિક તણાવને ફરીથી જીવંત કર્યો, જોકે પાછળથી બંને સરકારે તણાવ ઘટાડવાનો પોતાનો ઇરાદો વ્યક્ત કર્યો.

આ છતાં, બદલો ચાલુ રહ્યો. થાઇલેન્ડે સરહદ પર કડક પ્રતિબંધો લાદ્યા. ફક્ત આવશ્યક જરૂરિયાતો માટે સરહદ પાર કરવાની મંજૂરી હતી. કંબોડિયાએ થાઇ મીડિયા પર પ્રતિબંધ મૂકીને, ફળો અને શાકભાજીની આયાતને અવરોધિત કરીને અને થાઇ વીજળી અને ઇન્ટરનેટ કનેક્શનનો બહિષ્કાર કરીને પ્રતિક્રિયા આપી. દેશે થાઇલેન્ડથી ઇંધણની આયાત પણ સ્થગિત કરી.

800 કિલોમીટરથી વધુ સરહદ
થાઇલેન્ડ અને કંબોડિયા 800 કિલોમીટરથી વધુની સરહદ ધરાવે છે, પરંતુ કેટલાક ભાગો હજુ પણ વિવાદિત છે. ૧૯૦૭માં ફ્રેન્ચ વસાહતી શાસન દરમિયાન તૈયાર કરાયેલો નકશો મતભેદનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે, જેનો ઉપયોગ કંબોડિયા તેના દાવાઓને સમર્થન આપવા માટે કરે છે. થાઇલેન્ડ નકશાની ચોકસાઈ પર પ્રશ્ન ઉઠાવે છે.

ફેબ્રુઆરીમાં, જ્યારે કંબોડિયન સૈનિકો વિવાદિત મંદિર વિસ્તારમાં પ્રવેશ્યા અને તેમનું રાષ્ટ્રગીત ગાયું ત્યારે થાઇ સૈનિકો ઉશ્કેરાયા હતા. ઐતિહાસિક રીતે, સૌથી વધુ હિંસક અથડામણો પ્રેહ વિહાર મંદિરની આસપાસ થઈ છે, જે 1,000 વર્ષ જૂનું સ્થળ છે જેનો બંને દેશો દાવો કરે છે. ૧૯૬૨માં, આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યાય અદાલત (ICJ) એ મંદિર કેસમાં કંબોડિયાની તરફેણમાં ચુકાદો આપ્યો હતો. ૨૦૧૧માં થયેલા અથડામણો બાદ, ICJ એ ૨૦૧૩માં આ પ્રદેશ પર કંબોડિયાની સાર્વભૌમત્વની પુષ્ટિ કરી, જે નિર્ણય થાઇલેન્ડમાં વિવાદાસ્પદ રહ્યો છે.