Bangladesh Politics: બાંગ્લાદેશના રાજકારણમાં ફરી એકવાર મોટો વળાંક આવવાની શક્યતા છે. પૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીનાએ ડિસેમ્બર 2026માં સ્વદેશ પરત ફરવાનો ઇરાદો વ્યક્ત કર્યો હોવાના અહેવાલો વચ્ચે ઢાકામાં રાજકીય ગરમાવો વધી રહ્યો છે. બીજી તરફ, વડાપ્રધાન તારિક રહેમાનની BNP સરકાર માટે આ મુદ્દો માત્ર એક નેતાની વાપસીનો નથી, પરંતુ દેશની સુરક્ષા, રાજકીય સ્થિરતા અને ભારત સાથેના સંબંધો માટે પણ મહત્વપૂર્ણ બની રહ્યો છે. 16 ડિસેમ્બર બાંગ્લાદેશનો વિજય દિવસ છે. 1971માં આ દિવસે પાકિસ્તાની સેનાએ ભારતીય સેના અને મુક્તિ બહિનીના સંયુક્ત કમાન્ડ સમક્ષ આત્મસમર્પણ કર્યું હતું. હવે 55 વર્ષ પછી આ જ ઐતિહાસિક તારીખની આસપાસ શેખ હસીનાની સંભવિત વાપસીની ચર્ચાએ નવા સવાલો ઊભા કર્યા છે. જોકે, તેઓ 16 ડિસેમ્બરે જ ઢાકા પહોંચશે તેવી સત્તાવાર પુષ્ટિ નથી.
તારિક રહેમાન સરકાર સામે બેવડો પડકાર
12 ફેબ્રુઆરી 2026ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં BNPએ બહુમતી મેળવી હતી અને 17 ફેબ્રુઆરીએ તારિક રહેમાન વડાપ્રધાન બન્યા હતા. બીજી તરફ, જમાત-એ-ઇસ્લામી મુખ્ય વિપક્ષ તરીકે ઊભરી હતી. આવામી લીગને ચૂંટણી લડવાની મંજૂરી આપવામાં આવી નહોતી અને તેની રાજકીય પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રતિબંધ યથાવત્ છે. સત્તા સંભાળ્યા બાદ તારિક રહેમાન સરકાર સામે આર્થિક મુશ્કેલીઓ, રોજગાર અને ગાર્મેન્ટ ઉદ્યોગમાં વધતી માંગણીઓ ઉપરાંત રાજકીય અસંતોષ જેવા પડકારો છે. હસીનાની વાપસીની જાહેરાતથી આવામી લીગના કાર્યકરો ફરી સક્રિય થઈ શકે છે. બીજી તરફ, અન્ય રાજકીય જૂથોની પ્રતિક્રિયાથી રસ્તાઓ પર તણાવ વધવાની શક્યતા પણ છે.
પાસપોર્ટની માગથી વાપસીની ચર્ચા તેજ
શેખ હસીનાએ નવી દિલ્હી સ્થિત બાંગ્લાદેશ હાઈ કમિશનને નવો પાસપોર્ટ અને રાષ્ટ્રીય ઓળખ કાર્ડ (NID) આપવા વિનંતી કરી હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. આ અરજી તેમના વતી લંડન સ્થિત કાયદાકીય સંસ્થા Matrix Chambers દ્વારા મોકલવામાં આવી હોવાનું કહેવાય છે. જોકે, અરજીની અધિકૃતતા અંગે પણ સવાલો ઉઠ્યા છે. આ ઘટનાને હસીનાની સંભવિત વાપસીની તૈયારી તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. બીજી તરફ, બાંગ્લાદેશ સરકાર ભારત પાસે તેમના પ્રત્યાર્પણની માગ કરી રહી છે. ભારતે વિનંતી મળ્યાની પુષ્ટિ કરી છે, પરંતુ અંતિમ નિર્ણય જાહેર કર્યો નથી.
ગોપાલગંજમાં હિંસા, સુરક્ષા દળો તૈનાત
શેખ હસીનાના પરંપરાગત રાજકીય ગઢ ગણાતા ગોપાલગંજમાં નવેમ્બરમાં પ્રદર્શન અને હિંસાની ઘટનાઓ બની હતી. આવામી લીગ સાથે જોડાયેલા કાર્યકરોના પ્રદર્શન દરમિયાન પોલીસ સાથે અથડામણ, વાહનોમાં આગચંપી અને તોડફોડના અહેવાલો આવ્યા હતા. પરિસ્થિતિને નિયંત્રિત કરવા બોર્ડર ગાર્ડ બાંગ્લાદેશ (BGB)ની ટુકડીઓ તૈનાત કરવામાં આવી હતી. આ ઘટનાઓથી સ્પષ્ટ થાય છે કે આવામી લીગ પર પ્રતિબંધ હોવા છતાં તેના સમર્થકોની ગતિવિધિઓ સંપૂર્ણપણે અટકી નથી.
પોલીસ અધિકારીની ધરપકડથી વહીવટીતંત્રમાં ખળભળાટ
ચિત્તાગોંગમાં પોલીસ અધિક્ષક મોહમ્મદ જહાંગીર આલમની દેશદ્રોહના આરોપસર ધરપકડ કરવામાં આવી હોવાના અહેવાલોએ વહીવટી તંત્રમાં ચર્ચા જગાવી છે. પોલીસના આરોપ મુજબ, તેઓ પ્રતિબંધિત આવામી લીગના નેતાઓ સાથે સંપર્કમાં હતા અને ડિસેમ્બરમાં મોટા પ્રદર્શનની વાત કરતા સંદેશા મોકલ્યા હતા. તેમના મોબાઇલ ફોન ફોરેન્સિક તપાસ માટે મોકલવામાં આવ્યા હતા અને કોર્ટ દ્વારા તેમને ચાર દિવસના રિમાન્ડ પર મોકલવામાં આવ્યા હતા.
હસીનાની વાપસીથી ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધો પર અસર?
નવેમ્બર 2025માં બાંગ્લાદેશની ઇન્ટરનેશનલ ક્રાઇમ્સ ટ્રિબ્યુનલે 2024ના વિદ્યાર્થી આંદોલન દરમિયાન થયેલા દમનના કેસમાં શેખ હસીનાને તેમની ગેરહાજરીમાં મૃત્યુદંડની સજા ફટકારી હતી. હસીનાએ આરોપો નકારી કાઢ્યા છે. બાંગ્લાદેશ સરકાર તેમના પ્રત્યાર્પણની માગ કરી રહી છે, જે ભારત માટે પણ સંવેદનશીલ રાજદ્વારી મુદ્દો છે. જો હસીના પરત ફરે તો તેમની સામેની કાનૂની કાર્યવાહી અને રાજકીય પ્રતિક્રિયાઓ બંને મહત્વપૂર્ણ બનશે. બીજી તરફ, જો તેઓ ભારતમાં જ રહે તો પણ આ મુદ્દો બંને દેશોના સંબંધોમાં ચર્ચાનો વિષય બની રહેશે.
શું બાંગ્લાદેશમાં ગૃહયુદ્ધનું જોખમ છે?
ગોપાલગંજની હિંસા, આવામી લીગના સમર્થકોની ગતિવિધિઓ અને પોલીસ અધિકારી સામેના આરોપો બાંગ્લાદેશની રાજકીય સ્થિતિ કેટલી સંવેદનશીલ છે તે દર્શાવે છે. ડિસેમ્બર 2026માં શેખ હસીનાની સંભવિત વાપસી તારિક રહેમાન સરકાર માટે રાજકીય અને સુરક્ષાની કસોટી બની શકે છે. હવે સમગ્ર વિશ્વની નજર ઢાકા અને નવી દિલ્હી પર છે. સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે બાંગ્લાદેશ આ રાજકીય સંકટને લોકશાહી અને કાયદાકીય માર્ગે ઉકેલી શકશે કે નહીં.