ઉત્તરાયણ Special: સાત સમુદ્ર પાર પતંગનો ક્રેઝ

ભારતમાં જાન્યુઆરી મહિનો બેસે એટલે આકાશ રંગબેરંગી પતંગોથી ભરાઈ જાય છે. પતંગબાજી માત્ર મનોરંજન નથી, પરંતુ સૂર્યના મકર રાશિમાં પ્રવેશ અને ઋતુ પરિવર્તનનો ઉત્સવ છે.

જોકે, આ ‘પતંગ પર્વ’ માત્ર ભારતની ગલીઓ અને ધાબાઓ પૂરતું સીમિત નથી. દુનિયાના નકશા પર નજર કરીએ તો પતંગ ઉડાડવાની આ પરંપરા અનેક દેશોમાં અલગ-અલગ નામે અને અનોખી રીતે ધબકે છે.

--> દક્ષિણ એશિયામાં નેપાળ અને બાંગ્લાદેશમાં આ પર્વ અનુક્રમે ‘મઘે સંક્રાંતિ’ અને ‘પૌષ સંક્રાંતિ’ તરીકે મનાવાય છે.

 --> બાંગ્લાદેશમાં પાકની લણણીની ખુશીમાં આકાશ પતંગોથી છવાઈ જાય છે, જે ભારતની ઉત્તરાયણની યાદ અપાવે છે.

--> પાકિસ્તાનના લાહોરમાં ‘બસંત મહોત્સવ’ પતંગબાજી માટે વિશ્વવિખ્યાત છે, જ્યાં પીળા વસ્ત્રો પહેરીને પતંગયુદ્ધ ખેલાય છે.

--> શ્રીલંકામાં તમિલ સમુદાય આ પર્વને ‘પોંગલ’ તરીકે ઉજવે છે. અહીં ખીર રાંધવાની સાથે પશુઓને સજાવવામાં આવે છે અને આકાશમાં પતંગો ઉડાડી કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરાય છે.

--> મ્યાનમાર અને થાઈલેન્ડ જેવા પૂર્વ એશિયાના દેશોમાં પણ પૌરાણિક કાળથી પતંગબાજીનું મહત્વ રહ્યું છે.

--> થાઈલેન્ડમાં સાધુઓ દ્વારા પતંગ ઉડાડવાની પરંપરા આજે પણ જીવંત છે.

--> સાંસ્કૃતિક રીતે સમૃદ્ધ ઇન્ડોનેશિયામાં બાલી ખાતે ખેડૂતો દેવતાઓનો આભાર માનવા વિશાળકાય પતંગો ઉડાડે છે. આ પતંગો કલાના ઉત્કૃષ્ટ નમૂના સમાન હોય છે. 

એ જ રીતે, અમેરિકા, કેનેડા અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશોમાં વસતા ભારતીયોએ હવે ત્યાંના લોકલ પાર્ક અને બીચ પર પણ ‘કાઈપો છે’નો નાદ ગુંજતો કરી દીધો છે. ભલે દેશોની સરહદો અલગ હોય, પણ પતંગની દોર સાથે જોડાયેલી ખુશી અને એકતાનો આ ભાવ સમગ્ર વિશ્વને એક તાંતણે બાંધે છે.

આમ, પતંગની એક પાતળી દોર માત્ર આકાશમાં ઊંચાઈ સુધી જ નથી પહોંચતી, પણ વિવિધ સંસ્કૃતિઓ અને દેશોને એક તાંતણે બાંધવાનું કામ પણ કરે છે. નામ ભલે અલગ હોય પરંતુ ઉમંગ અને નવી ઊર્જાનો આ રંગ દરેક આકાશે સમાન છે.

આ ઉત્તરાયણ, આપણું આકાશ પણ માત્ર પતંગોથી જ નહીં, પણ પરસ્પર પ્રેમ અને ભાઈચારાની ભાવનાથી પણ રંગાય તેવી આશા.