ભારતમાં જાન્યુઆરી મહિનો બેસે એટલે આકાશ રંગબેરંગી પતંગોથી ભરાઈ જાય છે. પતંગબાજી માત્ર મનોરંજન નથી, પરંતુ સૂર્યના મકર રાશિમાં પ્રવેશ અને ઋતુ પરિવર્તનનો ઉત્સવ છે. 
જોકે, આ &lsquo;પતંગ પર્વ&rsquo; માત્ર ભારતની ગલીઓ અને ધાબાઓ પૂરતું સીમિત નથી. દુનિયાના નકશા પર નજર કરીએ તો પતંગ ઉડાડવાની આ પરંપરા અનેક દેશોમાં અલગ-અલગ નામે અને અનોખી રીતે ધબકે છે.
--&gt; દક્ષિણ એશિયામાં નેપાળ અને બાંગ્લાદેશમાં આ પર્વ અનુક્રમે &lsquo;મઘે સંક્રાંતિ&rsquo; અને &lsquo;પૌષ સંક્રાંતિ&rsquo; તરીકે મનાવાય છે.
&nbsp;--&gt; બાંગ્લાદેશમાં પાકની લણણીની ખુશીમાં આકાશ પતંગોથી છવાઈ જાય છે, જે ભારતની ઉત્તરાયણની યાદ અપાવે છે.
--&gt; પાકિસ્તાનના લાહોરમાં &lsquo;બસંત મહોત્સવ&rsquo; પતંગબાજી માટે વિશ્વવિખ્યાત છે, જ્યાં પીળા વસ્ત્રો પહેરીને પતંગયુદ્ધ ખેલાય છે.
--&gt; શ્રીલંકામાં તમિલ સમુદાય આ પર્વને &lsquo;પોંગલ&rsquo; તરીકે ઉજવે છે. અહીં ખીર રાંધવાની સાથે પશુઓને સજાવવામાં આવે છે અને આકાશમાં પતંગો ઉડાડી કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરાય છે. 
--&gt; મ્યાનમાર અને થાઈલેન્ડ જેવા પૂર્વ એશિયાના દેશોમાં પણ પૌરાણિક કાળથી પતંગબાજીનું મહત્વ રહ્યું છે. 
--&gt; થાઈલેન્ડમાં સાધુઓ દ્વારા પતંગ ઉડાડવાની પરંપરા આજે પણ જીવંત છે.
--&gt; સાંસ્કૃતિક રીતે સમૃદ્ધ ઇન્ડોનેશિયામાં બાલી ખાતે ખેડૂતો દેવતાઓનો આભાર માનવા વિશાળકાય પતંગો ઉડાડે છે. આ પતંગો કલાના ઉત્કૃષ્ટ નમૂના સમાન હોય છે.&nbsp;
એ જ રીતે, અમેરિકા, કેનેડા અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશોમાં વસતા ભારતીયોએ હવે ત્યાંના લોકલ પાર્ક અને બીચ પર પણ &lsquo;કાઈપો છે&rsquo;નો નાદ ગુંજતો કરી દીધો છે. ભલે દેશોની સરહદો અલગ હોય, પણ પતંગની દોર સાથે જોડાયેલી ખુશી અને એકતાનો આ ભાવ સમગ્ર વિશ્વને એક તાંતણે બાંધે છે.
આમ, પતંગની એક પાતળી દોર માત્ર આકાશમાં ઊંચાઈ સુધી જ નથી પહોંચતી, પણ વિવિધ સંસ્કૃતિઓ અને દેશોને એક તાંતણે બાંધવાનું કામ પણ કરે છે. નામ ભલે અલગ હોય પરંતુ ઉમંગ અને નવી ઊર્જાનો આ રંગ દરેક આકાશે સમાન છે. 
આ ઉત્તરાયણ, આપણું આકાશ પણ માત્ર પતંગોથી જ નહીં, પણ પરસ્પર પ્રેમ અને ભાઈચારાની ભાવનાથી પણ રંગાય તેવી આશા.

સાત સમુદ્ર પાર પતંગનો ક્રેઝ

NRI હોય કે વિદેશી નાગરિકો, આખું વિશ્વ પતંગમય બની જાય છે.

January 13, 2026 | 22:40 IST