વન નેશન વન ઇલેક્શનને કેન્દ્રીય કેબિનેટની મંજૂરી

કેન્દ્રીય કેબિનેટે ગુરુવારે વન નેશન વન ઇલેક્શનને મંજૂરી આપી દીધી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર સંસદના ચાલી રહેલા શિયાળુ સત્રમાં આ બિલ રજૂ થઈ શકે છે. જો લોકસભા અને રાજ્યસભામાં વન નેશન વન ઈલેક્શન બિલ પસાર થઈ જશે તો લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણી એક સાથે કરાવવાનો રસ્તો સાફ થઈ જશે.

2 સપ્ટેમ્બર, 2023 ના રોજ, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આગેવાની હેઠળની કેન્દ્ર સરકારે ભારતમાં એકસાથે ચૂંટણી યોજવાની શક્યતા શોધવા માટે એક ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિતિની રચના કરી હતી. આ સમિતિના અધ્યક્ષ પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદ છે. વિવિધ રાજકીય પક્ષો, હિતધારકો સાથે વાતચીત કર્યા પછી અને ઘણા તથ્યોને ધ્યાનમાં લીધા પછી, આ સમિતિએ 14 માર્ચ, 2024 ના રોજ પોતાનો અહેવાલ સુપરત કર્યો. કેન્દ્ર સરકાર ઈચ્છે છે કે લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ એક સાથે થાય.

કેન્દ્ર સરકારનું આ પગલું એવા અહેવાલોના થોડા દિવસો પછી આવ્યું છે જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે એનડીએ સરકાર આ બિલને વર્તમાન શિયાળુ સત્રમાં અથવા આગામી વર્ષના બજેટ સત્રમાં રજૂ કરી શકે છે. કોંગ્રેસ પહેલાથી જ આ બિલનો વિરોધ કરી ચૂકી છે અને ઈન્ડિયા બ્લોક પાર્ટીઓ પણ આ બિલના વિરોધમાં એકજૂટ રહે તેવી શક્યતા છે.

આ બિલ પાસ કરવા માટે NDA ને  2/3 બહુમતની જરૂર પડશે. પરંતુ એક સમસ્યા એ છે કે ભાજપ તેને પોતાની તરફેણમાં ફેરવી શકે છે. 2/3 નિયમનો સરળ અર્થ એ છે કે 2/3 સાંસદો મતદાનના દિવસે ગૃહમાં હાજર હોવા જોઈએ. ઉદાહરણ તરીકે, લોકસભામાં, જો મતદાન દરમિયાન 543 સભ્યોમાંથી માત્ર 400 જ હાજર હોય, તો જરૂરી બહુમતી 268 હશે (400 વત્તા એકના બે તૃતીયાંશ તરીકે ગણવામાં આવે છે).

આ જ વાત રાજ્યસભાને પણ લાગુ પડે છે. જો કેટલાક વિરોધ પક્ષો ચર્ચા અને મતદાન દરમિયાન વોકઆઉટ કરે છે, તો ગૃહની સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ 2/3 બહુમતીનો આંકડો નીચે આવશે.