India Pakistan Conflict : ભારતની મિત્રતા છતાં પાકિસ્તાનનો સાથ કેમ?, જાણો તેનું મુખ્ય કારણ...

ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન આતંકવાદના મુદ્દે પાકિસ્તાન ભલે સમગ્ર વિશ્વથી એકલું પડી ગયું હોય, પરંતુ તુર્કી તેની સાથે મક્કમપણે ઊભું જોવા મળ્યું. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતે અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય મોરચે તુર્કીનો સાથ આપ્યો હોવા છતાં, તુર્કીને જ્યારે પણ તક મળે છે ત્યારે તે ભારત વિરુદ્ધ ઊભી થનારી તાકાતોનું જ સમર્થન કરે છે. આખરે એવી કઈ દુશ્મનાવટ છે જેના કારણે તુર્કી વારંવાર ભારત વિરુદ્ધ ઊભું જોવા મળે છે?

પાકિસ્તાન સાથેની દોસ્તીનું કારણ...

તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ એર્દોગન ઓટોમન સામ્રાજ્યનું આધુનિક સ્વરૂપ બનાવવા અને તુર્કીના ભવ્ય ભૂતકાળને પુનઃસ્થાપિત કરવાની ઇચ્છા ધરાવે છે. તેઓ મુસ્લિમ જગતના નેતા બનવાનું સ્વપ્ન જુએ છે. પાકિસ્તાનમાં તેમની ઊંડી રુચિનું મુખ્ય કારણ એ માનવામાં આવે છે કે પાકિસ્તાન મુસ્લિમ જગતમાં એક મોટી લશ્કરી તાકાત હોવા સાથે પરમાણુ શક્તિ ધરાવતો દેશ છે. ભૌગોલિક-રણનીતિક દૃષ્ટિએ પણ પાકિસ્તાન તેમના માટે મહત્વપૂર્ણ છે. અંતિમ ઇસ્લામિક ખલીફા સામ્રાજ્યના મૂળ જ્યાં ઓટોમન સામ્રાજ્ય સાથે જોડાયેલા છે, તો બીજી તરફ પાકિસ્તાનનું નિર્માણ પણ ધાર્મિક આધાર પર જ થયું છે. આ બધા કારણો એર્દોગનને પાકિસ્તાનની નજીક લાવે છે.

ઓટોમન સામ્રાજ્ય...

ઉસ્માન પ્રથમ દ્વારા 13 મી સદીમાં ઓટોમન ખલીફા સામ્રાજ્યની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. પોતાના ચરમસીમાએ આ સામ્રાજ્ય 1517-1924 દરમિયાન ઇજિપ્ત, ગ્રીસ, તુર્કી, રોમાનિયા, ઇઝરાયેલ, લેબનોન, સીરિયા અને અરબના ઘણા વિસ્તારો સુધી ફેલાયેલું હતું. પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ પછી આ સામ્રાજ્યનું પતન થયું અને આધુનિક તુર્કીનો જન્મ થયો.

ભારતનો વિરોધ કેમ કરે છે?

ભારત અને તુર્કી વચ્ચે રાજદ્વારી સંબંધોની સ્થાપના 1948 માં થઈ હતી. બંને દેશો વચ્ચે વેપારી અસંતુલન ભારતની તરફેણમાં છે. તુર્કીએ સંતુલન જાળવવાના પ્રયાસો કર્યા છે, પરંતુ સફળતા મળી નથી. ભારતના સાઉદી અરેબિયા, કતાર, UAE જેવા મુસ્લિમ દેશો સાથે સારા સંબંધો છે. તુર્કી તેમની તુલનામાં પોતાને વધુ મહત્વ આપવામાં આવે તેવી અપેક્ષા રાખે છે. તે ઇચ્છે છે કે, ભારત મધ્ય પૂર્વમાં તેની સાથે મળીને કામ કરે, પરંતુ તેને વધુ સફળતા મળી નથી.

આ ઉપરાંત 2016-17 માં તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ એર્દોગન વિરુદ્ધ બળવો થયો હતો. એર્દોગન માનતા હતા કે, અમેરિકામાં રહેતા તુર્કીના ધાર્મિક નેતા ફેતુલ્લાહ ગુલાનની સંસ્થા દ્વારા આ કૃત્ય કરવામાં આવ્યું હતું. ગુલાનની તુર્કીના સામાજિક જગતમાં જબરદસ્ત પકડ હતી. એર્દોગનનો આરોપ હતો કે અમેરિકી ગુપ્તચર એજન્સી CIA ગુલાનનો ઉપયોગ કરીને એર્દોગનને હટાવવા માંગતી હતી. પરંતુ એવું થયું નહીં. તુર્કીમાં હજારો લોકોને પકડી લેવામાં આવ્યા અને તે બળવાને કચડી નાખવામાં આવ્યો. તે સમયે એર્દોગને વિશ્વભરમાં ગુલાનની સંસ્થા સાથે જોડાયેલી શાળાઓ, ઓફિસો બંધ કરવા વિનંતી કરી હતી, પરંતુ ભારતે તેમની વાત પર કોઈ ધ્યાન આપ્યું નહીં. ત્યારથી જ એર્દોગને ખુલ્લેઆમ કાશ્મીરનો મુદ્દો ઉઠાવવાનું શરૂ કર્યું.