ભારતમાં ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬થી નવા નાણાકીય વર્ષની શરૂઆત સાથે ટેક્સના નિયમોમાં મોટા ફેરફારો થવા જઈ રહ્યા છે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા બજેટમાં કરવામાં આવેલી જાહેરાતો હવે અમલી બનશે. આ ફેરફારોની સીધી અસર પગારદાર કર્મચારીઓ, રોકાણકારો અને વેપારીઓના ખિસ્સા પર પડશે. અહીં સાત મુખ્ય ફેરફારોની વિગતવાર સમજૂતી આપવામાં આવી છે.
૧. શેર બાયબેક પર હવે કેપિટલ ગેન ટેક્સ :&nbsp;
અત્યાર સુધી જ્યારે કોઈ કંપની શેર બાયબેક કરતી ત્યારે મળેલી રકમને ડિવિડન્ડ ગણવામાં આવતી હતી અને તે સ્લેબ મુજબ ટેક્સપાત્ર હતી. હવે ૧ એપ્રિલથી તેને 'કેપિટલ ગેન' માનવામાં આવશે. આનો અર્થ એ છે કે રોકાણકારે માત્ર થયેલા નફા પર જ ટેક્સ ચૂકવવો પડશે. ઉદાહરણ તરીકે, જો ૧૦૦ રૂપિયાનો શેર ૧૫૦માં બાયબેક થાય, તો ટેક્સ માત્ર ૫૦ રૂપિયાના નફા પર લાગશે, જે રોકાણકારો માટે રાહતના સમાચાર છે.
૨. F&amp;O ટ્રેડિંગ પર ટેક્સમાં વધારો :&nbsp;
શેરબજારમાં ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સ (F&amp;O)માં ટ્રેડિંગ કરનારાઓ માટે ખર્ચ વધશે. સરકારે ફ્યુચર્સ પરનો ટેક્સ ૦.૦૨% થી વધારીને ૦.૦૫% અને ઓપ્શન્સ પર ૦.૧% થી વધારીને ૦.૧૫% કર્યો છે. ટ્રેડિંગમાં વધતા જોખમને રોકવા માટે આ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે, જે ટ્રેડર્સના નફામાં ઘટાડો કરી શકે છે.
૩. સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડ (SGB) ના નિયમમાં ફેરફાર :&nbsp;
જો તમે સીધા સરકાર પાસેથી SGB ખરીદ્યા હશે અને મેચ્યોરિટી સુધી રાખશો તો તે ટેક્સ ફ્રી રહેશે. પરંતુ, જો તમે શેરબજાર (સેકન્ડરી માર્કેટ) માંથી કોઈ બીજા પાસેથી બોન્ડ ખરીદ્યા હશે, તો હવે તેને વેચતી વખતે થતા નફા પર ટેક્સ ચૂકવવો પડશે. એટલે કે, સેકન્ડ-હેન્ડ બોન્ડ ખરીદનારાઓ માટે હવે ટેક્સની છૂટ ઉપલબ્ધ રહેશે નહીં.
૪. ડિવિડન્ડ લોનના વ્યાજ પર કપાત બંધ :&nbsp;
રોકાણ કરવા માટે લીધેલી લોન પર જે ૨૦% વ્યાજની કપાત મળતી હતી તે હવે બંધ કરવામાં આવશે. પહેલાં રોકાણકારો ડિવિડન્ડ કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડની આવક સામે લોનનું વ્યાજ બાદ કરીને ટેક્સ બચાવી શકતા હતા, જે સુવિધા હવે ૧ એપ્રિલથી સમાપ્ત થઈ જશે.
૫. ફોર્મ 15G/15H સબમિટ કરવાની સરળ રીત :&nbsp;
TDS કપાતથી બચવા માટે હવે ટેક્સપેયર્સે અલગ-અલગ જગ્યાએ ફોર્મ જમા કરાવવાની જરૂર નહીં રહે. હવે તમે સીધા તમારા ડિપોઝિટરી (ડીમેટ એકાઉન્ટ) માં આ ફોર્મ સબમિટ કરી શકશો. આનાથી રોકાણકારોની દોડધામ ઘટશે અને એક જ જગ્યાએથી બધી સિક્યોરિટીઝ પર TDS ની ઝંઝટ દૂર થશે.
૬. બિન-નિવાસી ભારતીય (NRI) પાસેથી પ્રોપર્ટી ખરીદવી સરળ :&nbsp;
જો તમે કોઈ NRI પાસેથી ઘર કે જમીન ખરીદતા હોવ, તો પહેલા ટેક્સ ડિડક્શન એકાઉન્ટ નંબર (TAN) લેવો પડતો હતો. હવે ૧ એપ્રિલથી TAN ની જરૂર રહેશે નહીં. ખરીદનાર પોતાના PAN અથવા આધાર કાર્ડનો ઉપયોગ કરીને જ TDS કાપીને જમા કરાવી શકશે.
૭. વિદેશ પ્રવાસના પેકેજ પર TCS માં ઘટાડો :&nbsp;
વિદેશ ફરવા જવાના શોખીનો માટે સારા સમાચાર છે. પહેલા વિદેશી ટૂર પેકેજ પર ૫% થી ૨૦% સુધીનો ઊંચો TCS (Tax Collected at Source) વસૂલવામાં આવતો હતો. હવે ગમે તેટલી રકમનું પેકેજ હોય, માત્ર ૨% TCS લાગુ પડશે, જેનાથી વિદેશ યાત્રા સસ્તી થશે.&nbsp;

નવા ઇનકમ ટેક્સ નિયમો

શેરબજાર, વિદેશ પ્રવાસ અને પ્રોપર્ટી ખરીદી પર નવા નિયમો લાગુ

March 15, 2026 | 14:57 IST