આગોતરા જામીન મામલે સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો ચુકાદો

દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત Supreme Court of India દ્વારા આગોતરા જામીન સંબંધિત એક મહત્વપૂર્ણ અને દિશા નિર્દેશક ચુકાદો આપવામાં આવ્યો છે. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કોર્ટ પાસે આગોતરા જામીન અરજી ફગાવવાનો અધિકાર છે, પરંતુ અરજી ફગાવતી વખતે આરોપીને ફરજિયાત રીતે નીચલી કોર્ટ સમક્ષ આત્મ સમર્પણ કરવાનો આદેશ આપવાનો અધિકાર નથી.

ન્યાયાધીશ J. B. Pardiwala અને Ujjal Bhuyan ની ખંડપીઠ દ્વારા એક કેસની સુનાવણી દરમિયાન આ ચુકાદો આપવામાં આવ્યો હતો. આ કેસ છેતરપિંડી અને બનાવટી દસ્તાવેજોના આરોપ સાથે જોડાયેલો હતો. જેમાં આરોપીએ સ્પેશિયલ લીવ પિટિશન (SLP) દાખલ કરી હતી.

ન્યાયાધીશ જે.બી. પારડીવાલા અને જસ્ટિસ ઉજ્જલ ભુઈયાની ખંડપીઠે એક કેસની સુનાવણી દરમિયાન આ ટિપ્પણી કરી હતી. છેતરપિંડી અને બનાવટના આરોપી દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી સ્પેશિયલ લીવ પિટિશન (SLP) સાથે જોડાયેલો આ મામલો હતો. ખંડપીઠે સુનાવણી દરમિયાન ન્યાયિક સીમાઓ વિશે વાત કરી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે, કોર્ટ આગોતરા જામીન ફગાવવા માંગતી હોય તો તે કરી શકે છે. પરંતુ કોર્ટ પાસે એ કહેવાનો કોઈ કાયદાકીય અધિકાર નથી કે અરજદારે અનિવાર્યપણે આત્મસમર્પણ કરવું જ પડશે.

ઝારખંડ હાઈકોર્ટના એક જૂના આદેશથી સમગ્ર મામલો બહાર આવ્યો છે. હાઈકોર્ટે જમીન વિવાદ સંબંધિત એક કેસમાં આરોપીની આગોતરા જામીન અરજી ફગાવી દીધી હતી. અરજી ફગાવવાની સાથે  હાઈકોર્ટે આરોપીને નિર્દેશ આપ્યો હતો કે, તે નીચલી કોર્ટ સમક્ષ આત્મસમર્પણ કરે અને નિયમિત જામીન માટે અરજી કરે. એક અહેવાલ મુજબ મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ ફરિયાદ નોંધાવવામાં આવી હતી. જેમાં આરોપી પર ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC)ની વિવિધ ગંભીર કલમો હેઠળ આરોપ મૂકવામાં આવ્યા હતા. જેમાં કલમ 323 એટલે કે સ્વેચ્છાએ ઈજા પહોંચાડવી, 420-છેતરપિંડી, 468 એટલે કે છેતરપિંડીના હેતુથી બનાવટ અને 471-બનાવટી દસ્તાવેજનો ઉપયોગ સામેલ છે.

ઝારખંડ હાઈકોર્ટે આરોપીની બીજી આગોતરા જામીન અરજીને એ આધારે ફગાવી દીધી હતી કે કેસમાં કોઈ નવા સંજોગો સામે આવ્યા નથી. હાઈકોર્ટે તેના અગાઉના આદેશ પર વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો. તે આદેશમાં કોર્ટે સતેન્દરકુમાર અંતિલ વિરુદ્ધ સીબીઆઈ કેસના ચુકાદાનો હવાલો આપતા આરોપીને ટ્રાયલ કોર્ટમાં આત્મ સમર્પણ કરવા કહ્યું હતું.

સુપ્રીમ કોર્ટે હાઈકોર્ટના આ દ્રષ્ટિકોણને ખોટો ગણાવ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે આ પ્રકારનો નિર્દેશ સંપૂર્ણપણે અધિકારક્ષેત્ર વિના આપવામાં આવ્યો હતો. આગોતરા જામીનનો ઉદ્દેશ્ય ધરપકડથી સુરક્ષા પ્રદાન કરવાનો છે. કોર્ટને લાગે છે કે રાહત ન આપવી જોઈએ તો તે અરજીનો અસ્વીકાર કરી શકે છે. પરંતુ તે આરોપી પર આત્મસમર્પણ કરવાનું દબાણ લાવી શકે નહીં.