વેક્સિન આડઅસર પર સુપ્રીમનો કેન્દ્રને મોટો આદેશ

સુપ્રીમ કોર્ટે કોરોના વેક્સિનની આડઅસરોથી પીડાતા લોકોના હિતમાં એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નિર્દેશ આપ્યો છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે કેન્દ્ર સરકારને આદેશ આપ્યો છે કે જે નાગરિકો કોવિડ-19 વેક્સિન લીધા બાદ ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે, તેમને આર્થિક વળતર આપવા માટે એક ચોક્કસ નીતિ તૈયાર કરવામાં આવે. જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ અને સંદીપ મહેતાની ખંડપીઠે આ મામલે સ્પષ્ટતા કરી છે.

'નો-ફોલ્ટ' ધોરણે વળતર આપવા સૂચના : 

સુપ્રીમ કોર્ટે 10 માર્ચના રોજ પોતાની સુનાવણી દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે ભારત સરકારે રસીકરણ પછીની ગંભીર આડઅસરો માટે 'નો-ફોલ્ટ કોમ્પેન્સેશન પોલિસી' એટલે કે જવાબદારી નક્કી કર્યા વગરનું વળતર માળખું ઘડવું જોઈએ. કોર્ટે સરકારને આશ્વસ્ત કરતા કહ્યું કે આ પ્રકારની યોજનાનો અમલ કરવો એનો અર્થ એ નથી કે સરકાર પોતાની કોઈ ભૂલ કે કાયદાકીય ખામીનો સ્વીકાર કરી રહી છે. આ માત્ર અસરગ્રસ્તોને માનવીય અભિગમ સાથે મદદ કરવાની એક રીત છે.

પીડિત પરિવારોની આજીજી અને કોર્ટનો પ્રતિસાદ : 

આ આદેશ બે એવી કન્યાઓના માતા-પિતા દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી પર આવ્યો છે, જેમનું મૃત્યુ વેક્સિનની કથિત આડઅસરને કારણે થયું હતું. અરજદારોએ માગ કરી હતી કે આવા કિસ્સાઓમાં સ્વતંત્ર તપાસ થવી જોઈએ અને આડઅસરોની વહેલી ઓળખ માટે નવી માર્ગદર્શિકા બનાવવી જોઈએ. જોકે, કોર્ટે એ બાબતે સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો કે હાલની વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓ આડઅસર તપાસવા માટે પૂરતી છે, તેથી કોઈ નવી નિષ્ણાત સમિતિની જરૂર નથી. પરંતુ, આર્થિક રાહત આપવી અનિવાર્ય છે.

કેન્દ્ર સરકાર અને ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ એક્ટ : 

આ અગાઉ કેરળ હાઈકોર્ટે પણ 2022માં સમાન આદેશ આપ્યો હતો, જેને કેન્દ્ર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકાર્યો હતો. કેન્દ્રની દલીલ એવી છે કે ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ એક્ટ હેઠળ માત્ર મહામારી માટે જ વળતરની જોગવાઈ છે, વેક્સિનની અસરો માટે નહીં. સરકારનું કહેવું છે કે ભારતમાં રસીકરણના પ્રોટોકોલ વૈશ્વિક માપદંડો મુજબના છે અને આડઅસરની તપાસ માટે AEFI (Adverse Events Following Immunization) મિકેનિઝમ કાર્યરત છે.

ન્યાયિક રાહતનો માર્ગ મોકળો : 

સર્વોચ્ચ અદાલતના આ નિર્દેશથી એવા હજારો લોકો માટે આશાનું કિરણ જાગ્યું છે જેમને વેક્સિન લીધા બાદ ગંભીર શારીરિક તકલીફો થઈ છે. કોર્ટે વધુમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે આ નીતિ ઘડવાથી કોઈ વ્યક્તિના વ્યક્તિગત કાયદાકીય અધિકારો છીનવાઈ જશે નહીં. જો કોઈ વ્યક્તિ કાયદેસરની લડત લડવા ઈચ્છતી હોય તો તે સ્વતંત્ર છે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે કેન્દ્ર સરકાર આ આદેશ બાદ કેટલા સમયમાં વળતરનું માળખું રજૂ કરે છે.