શું કેન્દ્ર મુસ્લિમોને હિન્દુ ધાર્મિક ટ્રસ્ટમાં સામેલ થવાની મંજૂરી આપશે? વક્ફ બિલ વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી

આજે, બુધવારે, વક્ફ બિલ વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવી હતી. જો કે આજે સુપ્રીમ કોર્ટે કોઈ આદેશ જાહેર કર્યો નથી, પરંતુ સરકારે કેટલાક તીખા સવાલોનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું કે વક્ફના વિરોધમાં થઈ રહેલી હિંસાને કોઈપણ રીતે સ્વીકારી શકાય નહીં. વક્ફ બિલ વિરુદ્ધ દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીઓ તરફથી વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે દલીલો રજૂ કરી અને આ બિલને બંધારણનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું.

"વક્ફ બાય યુઝર" પર સુપ્રીમ કોર્ટનો કેન્દ્રને સવાલ...

મુખ્ય ન્યાયાધીશ સંજીવ ખન્ના, ન્યાયમૂર્તિ સંજય કુમાર અને ન્યાયમૂર્તિ કે. વી. વિશ્વનાથનની ખંડપીઠે કેન્દ્ર તરફથી હાજર સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાને પૂછ્યું કે "વક્ફ બાય યુઝર" ને મંજૂરી શા માટે ન આપી શકાય, કારણ કે ઘણા લોકો પાસે આવા વક્ફની નોંધણી કરાવવા માટે જરૂરી દસ્તાવેજો નહીં હોય. "વક્ફ બાય યુઝર" એક એવી પ્રથા છે જ્યાં કોઈ સંપત્તિને તેના લાંબા ગાળાના અને અવિરત ઉપયોગના આધારે ધાર્મિક અથવા સખાવતી બંધોબસ્ત (વક્ફ) તરીકે માન્યતા આપવામાં આવે છે, પછી ભલે માલિક દ્વારા વક્ફની કોઈ ઔપચારિક, લેખિત ઘોષણા કરવામાં ન આવી હોય. ખંડપીઠે કહ્યું, "તમે વક્ફ બાય યુઝરની નોંધણી કેવી રીતે કરશો? તેમની પાસે કયા દસ્તાવેજો હશે? હા, કેટલાક દુરુપયોગ થયા છે. પરંતુ કેટલાક વાસ્તવિક પણ છે. મેં પ્રિવી કાઉન્સિલના નિર્ણયો પણ વાંચ્યા છે. વક્ફ બાય યુઝરને માન્યતા આપવામાં આવી છે. જો તમે તેને પૂર્વવત્ કરશો તો તે એક સમસ્યા બનશે. વિધાનસભા કોઈ નિર્ણય, આદેશ અથવા હુકમનામાને રદબાતલ જાહેર કરી શકે નહીં. તમે ફક્ત આધાર લઈ શકો છો."

આજે સુપ્રીમ કોર્ટમાં શું શું થયું...

સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ કહ્યું કે, મુસલમાનોનો એક મોટો વર્ગ છે જે વક્ફ અધિનિયમ દ્વારા શાસિત થવા માંગતો નથી. ત્યારે ખંડપીઠે મહેતાને પૂછ્યું, "શું તમે એમ કહી રહ્યા છો કે હવેથી તમે મુસલમાનોને હિન્દુ એન્ડોવમેન્ટ બોર્ડનો ભાગ બનવાની મંજૂરી આપશો? આ વાત ખુલ્લા મને કહો."

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે, જ્યારે 100 કે 200 વર્ષ પહેલાં કોઈ જાહેર ટ્રસ્ટને વક્ફ જાહેર કરવામાં આવે છે, તો તેને અચાનક વક્ફ બોર્ડ દ્વારા પોતાના તાબામાં લઈ શકાય નહીં અને અન્યથા જાહેર કરી શકાય નહીં. ખંડપીઠે કહ્યું- "તમે ભૂતકાળને ફરીથી લખી શકતા નથી."

તુષાર મહેતાએ કહ્યું કે, સંસદના બંને ગૃહો દ્વારા તેને પસાર કરતાં પહેલાં એક સંયુક્ત સંસદીય સમિતિએ 38 બેઠકો કરી હતી અને 98.2 લાખ આવેદનપત્રોની તપાસ કરી હતી.

ચીફ જસ્ટિસ ખન્નાએ એમ પણ કહ્યું કે, એક હાઈકોર્ટને અરજીઓ સાથે કાર્યવાહી કરવા માટે કહેવામાં આવી શકે છે. "બે પાસાં છે જેના પર અમે બંને પક્ષોને સંબોધવા માટે કહેવા માંગીએ છીએ. પ્રથમ, શું આપણે તેને હાઈકોર્ટને સોંપવું જોઈએ કે વિચાર કરવો જોઈએ? બીજું, સંક્ષિપ્તમાં જણાવો કે તમે ખરેખર શું આગ્રહ કરી રહ્યા છો અને શું દલીલ કરવા માંગો છો? અમે એમ નથી કહી રહ્યા કે કાયદા વિરુદ્ધની અરજીઓની સુનાવણી કરવા અને નિર્ણય લેવામાં સુપ્રીમ કોર્ટ પર કોઈ રોક છે."

અરજદારો તરફથી હાજર વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે વક્ફ સંશોધન અધિનિયમનો ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે તેઓ તે જોગવાઈને પડકારી રહ્યા છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ફક્ત મુસલમાનો જ વક્ફ બનાવી શકે છે. સિબ્બલે પૂછ્યું, "રાજ્ય કેવી રીતે નક્કી કરી શકે છે કે હું મુસલમાન છું કે નહીં અને તેથી વક્ફ બનાવવા માટે યોગ્ય છું કે નહીં?" તેમણે કહ્યું, "સરકાર કેવી રીતે કહી શકે છે કે ફક્ત તે જ લોકો વક્ફ બનાવી શકે છે જે છેલ્લા પાંચ વર્ષથી ઇસ્લામનું પાલન કરી રહ્યા છે?"

કેટલાક અરજદારોનું પ્રતિનિધિત્વ કરી રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ અભિષેક સિંઘવીએ કહ્યું કે, વક્ફ અધિનિયમની અસર સમગ્ર ભારતમાં થશે અને અરજીઓને હાઈકોર્ટમાં મોકલવી જોઈએ નહીં.

વક્ફ અધિનિયમનો વિરોધ કરી રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ હુઝેફા અહમદીએ કહ્યું કે, વપરાશકર્તા દ્વારા વક્ફ ઇસ્લામની એક સ્થાપિત પ્રથા છે અને તેને સમાપ્ત કરી શકાય નહીં.

વક્ફ સંશોધન બિલ થયું નોટિફાઇ...

કેન્દ્રએ તાજેતરમાં જ વક્ફ (સંશોધન) અધિનિયમ, 2025 ને સૂચિત કર્યો છે, જેને 5 એપ્રિલે રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મૂની મંજૂરી મળી હતી. બંને ગૃહોમાં ગરમાગરમ ચર્ચા બાદ સંસદમાંથી તેને પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. રાજ્યસભામાં 128 સભ્યોએ પક્ષમાં અને 95 સભ્યોએ વિરોધમાં મતદાન કરીને બિલ પસાર કર્યો હતો. લોકસભાએ તેને મંજૂરી આપી હતી, જેમાં 288 સભ્યોએ તેનું સમર્થન કર્યું હતું અને 232 સભ્યોએ તેનો વિરોધ કર્યો હતો.

વિરોધમાં 72 અરજીઓ...

AIMIM નેતા અસદુદ્દીન ઓવૈસી, ઓલ ઈન્ડિયા મુસ્લિમ પર્સનલ લો બોર્ડ (AIMPLB), જમિયત ઉલમા-એ-હિંદ, દ્રવિડ મુનેત્ર કળગમ (DMK), કોંગ્રેસ સાંસદ ઈમરાન પ્રતાપગઢી અને મોહમ્મદ જાવેદ સહિત લગભગ 72 અરજીઓ અધિનિયમની કાયદેસરતાને પડકારતી દાખલ કરવામાં આવી છે. કેન્દ્રએ 8 એપ્રિલે સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક કેવિયટ દાખલ કરી અને આ મામલે કોઈ પણ આદેશ પસાર કરતાં પહેલાં સુનાવણીની માંગણી કરી. કોઈ પણ પક્ષ દ્વારા હાઈકોર્ટ અને સુપ્રીમ કોર્ટમાં કેવિયટ દાખલ કરવામાં આવે છે જેથી એ સુનિશ્ચિત કરી શકાય કે તેની વાત સાંભળ્યા વિના કોઈ આદેશ પસાર ન કરવામાં આવે.