મહા કુંભ મેળો 13 જાન્યુઆરી 2025 થી પ્રયાગરાજના સંગમ શહેરમાં શરૂ થઈ રહ્યો છે. આ વખતે, વહીવટીતંત્રે ટેકનોલોજી દ્વારા મહાકુંભને 'ડિજિટલ મહાકુંભ'માં પરિવર્તિત કર્યું છે. આ મહાકુંભ મેળામાં તમને QR આધારિત રેલ્વે ટિકિટથી લઈને ડ્રોન દ્વારા દેખરેખ અને AI પાર્કિંગ સુધીની ટેકનોલોજી જોવા મળશે. 13 જાન્યુઆરીથી 26 ફેબ્રુઆરી 2025 સુધી ચાલનારા આ મહાકુંભમાં તમને સનાતન સંસ્કૃતિની સાથે ટેકનોલોજીની શક્તિ પણ જોવા મળશે. વહીવટીતંત્રને આશા છે કે આ વખતે મહાકુંભ દરમિયાન સંગમ શહેરમાં 40 કરોડથી વધુ શ્રદ્ધાળુઓની રેકોર્ડ સંખ્યા આવશે. આવી સ્થિતિમાં, ભક્તોની સુરક્ષાથી લઈને તેમની સુવિધા સુધીની દરેક બાબત ટેકનોલોજી દ્વારા ધ્યાન રાખવામાં આવશે.
ડિજિટલ મહાકુંભ દરમિયાન પ્રયાગરાજમાં અદ્યતન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. આજ સુધી કોઈપણ કુંભમાં આવી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ થયો નથી. શ્રદ્ધાળુઓની સુરક્ષા માટે, કુંભ મેળા વિસ્તાર પર ડ્રોન દ્વારા નજર રાખવામાં આવશે. એટલું જ નહીં, જો કોઈ ભક્ત સ્નાન કરતી વખતે પાણીમાં ડૂબી જશે તો તેને ડ્રોન વડે લાઈફ સેવર બોટ દ્વારા બહાર કાઢવામાં આવશે. તાજેતરમાં આનો એક વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર સામે આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, મેળા વિસ્તારમાં મફત વાઇ-ફાઇ સહિત ઘણી હાઇટેક સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ થશે.
દેશના ખૂણે ખૂણેથી શ્રદ્ધાળુઓ પ્રયાગરાજ મહાકુંભમાં સ્નાન કરવા પહોંચશે. આ માટે, રેલવે 3 હજારથી વધુ ટ્રેનો ચલાવશે. ઉપરાંત, પ્રયાગરાજ જિલ્લાના રેલ્વે સ્ટેશનો પર ડિજિટલ રેલ્વે ટિકિટિંગની જોગવાઈ હશે. પ્રયાગરાજ આવતા યાત્રાળુઓને રેલ્વે સ્ટેશન પર ખાસ ફરજ પર તૈનાત રેલ્વે સ્ટાફ દ્વારા QR કોડવાળા જેકેટ આપવામાં આવશે. ભક્તોએ પોતાના મોબાઇલ ફોન કેમેરાથી QR કોડ સ્કેન કરવાનો રહેશે. આ પછી, તેઓ તેમના ફોન પર UTS એપ ડાઉનલોડ કરીને ડિજિટલ ટિકિટ બુક કરી શકે છે. રેલ્વેએ પ્રયાગરાજમાં વિવિધ દિશાઓથી આવતા શ્રદ્ધાળુઓ માટે રંગ કોડેડ ટિકિટ જારી કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.
મહાકુંભ મેળામાં 50 હજારથી વધુ સુરક્ષા કર્મચારીઓ તૈનાત કરવામાં આવશે. આ સુરક્ષા કર્મચારીઓ ટેકનોલોજીથી સજ્જ હશે. આ માટે, AI આધારિત સાધનો પૂરા પાડવામાં આવશે જેથી પ્રયાગરાજ મહાકુંભ દરમિયાન દરેક ઇંચનું નિરીક્ષણ કરી શકાય. આ માટે, સંગમ શહેરના કુંભ મેળા વિસ્તારમાં એક AI સંચાલિત ઇન્ટિગ્રેટેડ કમાન્ડ એન્ડ કંટ્રોલ સેન્ટર (ICCC) બનાવવામાં આવ્યું છે. સમગ્ર કુંભ મેળા વિસ્તારમાં સીસીટીવી કેમેરા લગાવવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત, વિવિધ ક્ષેત્રોની દેખરેખ માટે AI આધારિત ડ્રોન અને પાણી દેખરેખ પ્રણાલીઓ પણ તૈનાત કરવામાં આવી છે.
મુલાકાતી શ્રદ્ધાળુઓની સુરક્ષા અને કટોકટીની સ્થિતિ માટે એક ઝડપી પ્રતિભાવ ટીમ પણ તૈનાત કરવામાં આવશે. કટોકટીની સ્થિતિમાં ભીડ નિયંત્રણ બહાર ન જાય તે માટે, ભીડની ગીચતાના આધારે ચેતવણી સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવામાં આવશે. ગુગલ સાથે ભાગીદારીમાં, વહીવટીતંત્રે ઘાટ, શૌચાલય, ફૂડ કોર્ટ અને પોન્ટૂન પુલ વગેરેને નકશામાં સમાવિષ્ટ કર્યા છે જેથી ભક્તોને તેમને શોધવામાં મુશ્કેલી ન પડે. બહારથી આવતા ભક્તોના વાહનો પાર્ક કરવા માટે પાર્ક+ એપ સાથે ભાગીદારી કરવામાં આવી છે. AI દ્વારા 30 થી વધુ સરકારી પાર્કિંગ લોટમાં 5 લાખથી વધુ વાહનો પાર્ક કરી શકાય છે. FASTag દ્વારા પાર્કિંગ માટે ચૂકવણી કરવાની સુવિધા પણ હશે.
દર 12 વર્ષે યોજાતા આ મહાકુંભ મેળામાં બહારથી આવતા ભક્તોને મદદ કરવા માટે એક બહુભાષી ચેટબોટ સુવિધા હશે, જે તેમના પ્રશ્નોના જવાબ તેમની પોતાની ભાષામાં આપશે. આ માટે યુપી સરકારે ભાષિની એપ લોન્ચ કરી છે. આ એપ દ્વારા મેળા વિસ્તારમાં તૈનાત અધિકારીઓને ભક્તોની ભાષા સમજવામાં કોઈ મુશ્કેલી નહીં પડે. ભાષિની એપ 11 અલગ અલગ ભાષાઓને સપોર્ટ કરે છે.
આ ઉપરાંત, જો કોઈ ભક્તની કોઈ વસ્તુ ખોવાઈ જાય, તો તેના માટે AI આધારિત ખોવાયેલ અને મળેલ કેન્દ્ર બનાવવામાં આવ્યું છે. ખોવાયેલા કે મળી આવેલા સામાનના કિસ્સામાં મેળા વહીવટીતંત્ર અને પોલીસ ભક્તોનો સરળતાથી સંપર્ક કરી શકશે. તેને ૧૯૨૦ સેન્ટર નામ આપવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત, મહાકુંભ દરમિયાન પોલીસ અને ન્યાયી વહીવટ માટે બાયોમેટ્રિક હાજરીની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ થશે.