હવે બુલેટ ટ્રેક પર વંદે ભારત

ભારતનો મહત્વાકાંક્ષી મુંબઈ-અમદાવાદ હાઇ-સ્પીડ રેલ પ્રોજેક્ટ, જેને સામાન્ય રીતે બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે જાપાની શિંકનસેન ટ્રેનોની ડિલિવરીમાં વિલંબને કારણે બે તબક્કામાં શરૂ થવાનો છે. પ્રથમ તબક્કામાં, સરકાર આ કોરિડોરને કાર્યરત કરવા માટે સ્વદેશી વંદે ભારત ટ્રેનોનો ઉપયોગ કરવાની યોજના બનાવી રહી છે. એકવાર જાપાની બુલેટ ટ્રેન આવી જશે, પછી તેઓ આ ટ્રેક પર વંદે ભારત ટ્રેનોનું સ્થાન લેશે.

2016 માં શરૂ થયેલા આ પ્રોજેક્ટને જમીન સંપાદન પડકારો અને તકનીકી વાટાઘાટોને કારણે ઘણી વાર વિલંબનો સામનો કરવો પડ્યો છે. મૂળ યોજના જાપાનની E5 શિંકનસેન ટ્રેનો ચલાવવાની આસપાસ કેન્દ્રિત હતી, પરંતુ ભારતીય રેલ્વેએ આ દરમિયાન વંદે ભારત ટ્રેનો ચલાવવા માટે પ્રોજેક્ટને અનુકૂલિત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. પ્રથમ તબક્કો 2030 અને 2033 ની વચ્ચે કાર્યરત થવાની ધારણા છે, જેમાં શિંકનસેન ટ્રેનો 2033 સુધીમાં કોરિડોરમાં જોડાશે.

સ્વદેશીકરણના પ્રયાસોને વેગ મળ્યો છે, અને સરકારી માલિકીની BEML એ ભારતની પ્રથમ સ્વદેશી બુલેટ ટ્રેન બનાવવા માટે રૂ. ૮૬૬.૮૭ કરોડ રૂપિયાનો કોન્ટ્રાક્ટ મળ્યો છે. પ્રતિ તેનો ખર્ચ રૂ. ૨૭.૮૬ કરોડ થશે, જે જાપાની કોચ કરતાં  ૪૬ કરોડ રૂપિયાથી ઓછા. જોકે, જાપાન ઇન્ટરનેશનલ કોઓપરેશન એજન્સી (JICA) ની લોન શરતો હેઠળ, ફક્ત જાપાની કંપનીઓ જ રોલિંગ સ્ટોક કોન્ટ્રાક્ટ માટે બોલી લગાવી શકે છે. ફેબ્રુઆરી 2025 સુધીમાં કાવાસાકી અને હિટાચી તરફથી બોલીઓ આવવાની અપેક્ષા સાથે, જાપાન હવે જૂની E5 ને બદલવા માટે અપગ્રેડેડ E10 શિંકનસેન શ્રેણીનો પ્રસ્તાવ મૂકી રહ્યું છે.

બાંધકામ કાર્ય ઝડપી બન્યું છે, ટનલ બનાવવા, પુલ બનાવવા અને ટ્રેક ઇન્સ્ટોલેશનમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ થઈ છે. ભારતીય રેલ્વે પ્રારંભિક તબક્કા દરમિયાન યુરોપિયન ટ્રેન કંટ્રોલ સિસ્ટમ (ETCS) સિગ્નલિંગ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવાની યોજના ધરાવે છે, જે પછી બુલેટ ટ્રેન કાર્યરત થયા પછી જાપાનની શિંકનસેન DS-ATC સિસ્ટમ દ્વારા બદલવામાં આવશે.

૫૦૮ કિમી લાંબા અને ૧૨ સ્ટેશનોને જોડતા, આ કોરિડોરમાં શરૂઆતમાં બે પ્રકારની વંદે ભારત ટ્રેન સેવાઓ હશે: સુરત અને વડોદરામાં સ્ટોપ સાથે ઝડપી સેવા (૨ કલાક ૭ મિનિટ) અને ઓલ-સ્ટોપ સેવા (૨ કલાક ૫૮ મિનિટ) થશે. લગભગ 70 દૈનિક સેવાઓ કાર્યરત રહેશે, જે બંને દિશામાં સમાન રીતે વિભાજિત થશે, અને પીક અવર્સ દરમિયાન તેમની ફ્રીક્વન્સી વધશે.

આ બે તબક્કાની વ્યૂહરચના સુનિશ્ચિત કરે છે કે ભારતનો પ્રથમ હાઇ-સ્પીડ રેલ પ્રોજેક્ટ ટૂંક સમયમાં કાર્યરત થશે, ભલે જાપાની ભાગીદારો સાથે વાટાઘાટો ચાલુ હોય. એકવાર સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત થઈ ગયા પછી, આ કોરિડોરનો ઉદ્દેશ્ય મુંબઈ અને અમદાવાદ વચ્ચેની મુસાફરીમાં પરિવર્તન લાવવાનો છે, જેનાથી આ ક્ષેત્રમાં આર્થિક જોડાણ વધશે.