મહારાષ્ટ્રની ચૂંટણીમાં માર્કર પેન પર પ્રતિબંધ

આગામી જિલ્લા પંચાયતની ચૂંટણીમાં પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરવા મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય ચૂંટણી પંચે સ્યાહી માટે માર્કર પેનના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો નિર્ણય લીધો છે. વિપક્ષી શિવસેનાના વડા ઉદ્ધવ ઠાકરેએ મતદાન પ્રક્રિયામાં ખામીઓ અંગે ચૂંટણી પંચને પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો. જેના કારણે સ્યાહી વિવાદ અંગે તપાસના આદેશ આપવામાં આવ્યા હતા.

મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય ચૂંટણી પંચે સ્યાહી માટે માર્કર પેન પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો નિર્ણય લીધો છે. આગામી જિલ્લા પરિષદની ચૂંટણીઓ માટે પંચે આ નિર્ણય લીધો છે. ચૂંટણી પંચે સ્યાહી વિવાદની તપાસના આદેશ આપ્યા છે. નોંધનીય છે કે BMC ચૂંટણીઓ દરમિયાન, એવું બહાર આવ્યું હતું કે મતદાન પછી લગાવવામાં આવતી સ્યાહી સરળતાથી ભૂંસી નાખવામાં આવતી હતી.

સ્યાહી વિવાદ શું છે?

મતદાન પૂર્ણ થયા પછી મતદારોની આંગળીઓ પર લગાવવામાં આવેલી અમીટ સ્યાહીની ફરિયાદોએ રાજકીય વાતાવરણ ગરમાવ્યું હતું. કલ્યાણથી MNS ઉમેદવાર ઉર્મિલા તાંબેએ સૌપ્રથમ આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. રાજ્ય ચૂંટણી પંચ (SEC) પર શાસક પક્ષને મદદ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.

મતદાન દરમિયાન વિપક્ષી શિવસેના (BSP) ના વડા ઉદ્ધવ ઠાકરેએ ચૂંટણી પંચની ટીકા કરી. મતદાન પ્રક્રિયામાં ખામીઓનો ઉલ્લેખ કરતા ઠાકરેએ આરોપ લગાવ્યો કે, મતદાન કર્યા પછી આંગળીઓ પરની સ્યાહી સરળતાથી ભૂંસી નાખવામાં આવે છે. આ માટે ચૂંટણી પંચને જવાબદાર ઠેરવવું જોઈએ.

ઉર્મિલા તાંબેની ફરિયાદ બાદ મીડિયા કર્મચારીઓએ તપાસ કરી. જેમાં ચોંકાવનારા પરિણામો બહાર આવ્યા. પ્રયોગમાં જાણવા મળ્યું કે આંગળીના નિશાન પર એસીટોન લગાવતાની સાથે જ સ્યાહી તરત જ ગાયબ થઈ ગઈ. MNS ઉમેદવારનો આરોપ છે કે ચૂંટણી પંચ જાણી જોઈને સ્યાહીનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે જે છેતરપિંડીભર્યા મતદાન દ્વારા શાસક પક્ષની તરફેણ કરે છે.

BMC કમિશનર ભૂષણ ગગરાણીએ પણ સંમતિ વ્યક્ત કરી કે માર્કર પેનથી બનાવેલ નિશાન કાયમી નથી અને તેને સરળતાથી સાફ કરી શકાય છે. જોકે, ચૂંટણી પંચના જનસંપર્ક અધિકારી (PRO) એ આ પ્રથાનો બચાવ કરતા કહ્યું કે, સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓ માટે આ પરંપરાગત પદ્ધતિ છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે 2012 થી ચૂંટણીઓમાં માર્કર પેનનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે અને આ વખતે પણ તેનો જ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

રાહુલ ગાંધીએ પણ આક્ષેપ કર્યો હતો

લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પણ શુક્રવારે સ્યાહી વિવાદ વચ્ચે ચૂંટણી પંચ પર આકરા પ્રહારો કર્યા. તેમણે કહ્યું કે ચૂંટણી પંચ નાગરિકોને "ગેસલાઇટ" કરી રહ્યું છે. મહારાષ્ટ્ર નાગરિક ચૂંટણી પરિણામોમાં ભાજપની મજબૂત લીડ વચ્ચે રાહુલ ગાંધીએ ફરી એકવાર "વોટ ચોરી" ના પોતાના આરોપનો પુનરોચ્ચાર કર્યો. આ ચૂંટણીઓની ગણતરી હાલમાં ચાલી રહી છે.

રાહુલ ગાંધીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર લખ્યું કે, "ચૂંટણી પંચ દ્વારા નાગરિકોને ગેસલાઇટ કરવાથી ખબર પડે છે કે આપણા લોકશાહીમાં વિશ્વાસ કેટલો ઓછો થઈ ગયો છે. મત ચોરી એ રાષ્ટ્ર વિરોધી કૃત્ય છે."

તેમણે એક સમાચાર અહેવાલની ક્લિપિંગ પણ શેર કરી. જેમાં અહેવાલ આપવામાં આવ્યો હતો કે ગુરુવારની BMC ચૂંટણી પછી મતદારો અને વિપક્ષી નેતાઓએ અમીટ સ્યાહીનું નિશાન ઝડપથી ઝાંખું થઈ જવા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. અહેવાલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે "શરમજનક" ચૂંટણી કમિશનરે આ બાબતની તપાસની માંગ કરી હતી.

મહારાષ્ટ્ર ચૂંટણી પંચે શું જવાબ આપ્યો?

મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું હતું કે, આંગળી પર લગાવેલી સ્યાહી ભૂંસી નાખવાનો પ્રયાસ કરીને મતદારોમાં મૂંઝવણ ઊભી કરવી એ એક પ્રકારની ગેરરીતિ છે. વધુમાં, જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાની આંગળી પરથી સ્યાહી ભૂંસી નાખવાનો પ્રયાસ કરશે અને પછી ફરીથી મતદાન કરશે, તો તેમની સામે યોગ્ય કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. રાજ્ય ચૂંટણી પંચે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો કોઈ મતદાર સ્યાહી ભૂંસી નાખીને ગેરરીતિ કરવાનો પ્રયાસ કરશે તો પણ તે ફરીથી મતદાન કરી શકશે નહીં.

મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય ચૂંટણી પંચે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે જરૂરી સાવચેતી પહેલાથી જ લેવામાં આવી રહી છે. મતદારોના મતદાન રેકોર્ડ રેકોર્ડ કરવામાં આવે છે. તેથી ફક્ત શાહી ભૂંસી નાખવી એ ફરીથી મતદાન કરવાની ફરજ પાડવાનો એકમાત્ર રસ્તો નથી. ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું હતું કે, તમામ અધિકારીઓને સતર્ક રહેવા સૂચના આપવામાં આવી છે.