મહાકુંભ | નાગા સાધુઓ વિશે જાણો રોમાંચક વાતો

પ્રયાગરાજમાં મહાકુંભનો પ્રારંભ થઈ ગયો છે. 13 જાન્યુઆરીથી શરૂ થયેલા આ પવિત્ર મેળામાં કરોડો લોકો ભાગ લઈ રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, નાગા સાધુઓના અખાડાઓએ પણ અમૃત સ્નાનના પહેલા દિવસે સ્નાન કર્યું અને સામાન્ય લોકોનું ધ્યાન આકર્ષિત કર્યું. સત્યની શોધ અને ધર્મની રક્ષા માટે કઠોર તપસ્યા કરનારા નાગા સાધુઓ કુંભ મેળા સિવાય ક્યારેય આટલી મોટી સંખ્યામાં સાથે જોવા મળતા નથી. મોટાભાગે, નાગા સાધુઓ એકાંતમાં રહે છે અને ધ્યાનનો અભ્યાસ કરે છે. દરેક નાગા સાધુ કોઈને કોઈ અખાડા સાથે સંકળાયેલા હોય છે અને તેમને ફક્ત તે અખાડાના વડા દ્વારા જ દીક્ષા આપવામાં આવે છે. એકવાર સંપૂર્ણ દીક્ષા લીધા પછી, નાગા સાધુ અખાડાના સભ્ય બને છે. જોકે, કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં અખાડા દ્વારા નાગા સાધુનું સભ્યપદ રદ કરવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં, ચાલો જાણીએ કે કયા સંજોગોમાં નાગા સાધુનું સભ્યપદ રદ થાય છે.

જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ નાગા સાધુ બનવા માટે સાંસારિક જીવન છોડી દે છે, ત્યારે તેની કઠોર કસોટી થાય છે. પહેલા, તેણે ગુરુ પસંદ કરવા પડશે અને પછી ઘણા વર્ષો સુધી તેમની સેવા કરવી પડશે. આ પછી, ગુરુની કૃપાથી, તેમની દીક્ષા શરૂ થાય છે. પોતાના ગુરુના આદેશ પર, નાગા સાધુ હિમાલયના ઊંચા શિખરો પર બેસીને લગભગ 12 વર્ષ સુધી ધ્યાન કરે છે. નાગા સાધુઓ કપડાં વગર અને દિવસમાં એકવાર ભોજન કરીને તેમની સાધના કરે છે. આવી સ્થિતિમાં, ઘણા સાધુઓ નાગા સાધુ બનતા પહેલા જ હાર માની લે છે. અંતિમ પરીક્ષા પાસ કરનારાઓને જ નાગા સન્યાસી બનવાની અને અખાડાનું સભ્યપદ મેળવવાની તક મળે છે. સભ્યપદ મેળવતા પહેલા પણ તેમના ચારિત્ર્ય, સ્વભાવ વગેરેની તપાસ કરવામાં આવે છે. નાગા સાધુનું સભ્યપદ રદ થવાના ત્રણ કારણો છે.

આ ત્રણ પરિસ્થિતિઓમાં, અખાડાના નાગા સાધુનું સભ્યપદ રદ થાય છે.

નાગા સાધુનું સભ્યપદ રદ કરવાનું પહેલું અને કુદરતી કારણ મૃત્યુ છે. જો કોઈ નાગા સાધુનું મૃત્યુ થાય છે તો તે અખાડાનો સભ્ય રહેતો નથી. આ પછી અખાડાની નાગા સાધુ પ્રત્યે કોઈ જવાબદારી રહેતી નથી. જોકે, નાગા સાધુઓના અંતિમ સંસ્કાર ફક્ત અખાડા દ્વારા જ કરવામાં આવે છે. મૃત્યુ પછી તેમને પાણીમાં અથવા જમીન પર દફનાવવામાં આવે છે. નાગા સાધુઓના અગ્નિસંસ્કાર કરવામાં આવતા નથી.

નાગા સાધુ બન્યા પહેલા અને પછી પણ, અખાડા દ્વારા તેમના પાત્ર પર નજર રાખવામાં આવે છે. જો કોઈ નાગા સાધુમાં ચારિત્ર્યની ખામી જોવા મળે છે, તો તેનું અખાડામાંથી સભ્યપદ પણ રદ કરવામાં આવે છે. એકવાર સભ્યપદ રદ થઈ જાય પછી, નાગા સાધુને અખાડામાં પાછું સ્થાન મળતું નથી.

નાગા સાધુ બનવા માટે, વ્યક્તિએ કઠોર તપસ્યા અને સખત મહેનત કરવી પડે છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા દરમિયાન, ઘણા સાધુઓ પાગલ પણ થઈ જાય છે, એટલે કે, તેઓ માનસિક વિકારથી પીડાય છે. કોઈપણ નાગા સાધુ માનસિક વિકાર કે ગાંડપણના કિસ્સામાં, અખાડા તેનું સભ્યપદ રદ કરે છે. જોકે, સભ્યપદ રદ થયા પછી, આવા સાધુઓની સારવાર માટે વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે.