ત્રીજા તબક્કા દરમિયાન ISROનું PSLV-C61 મિશન નિષ્ફળ

ISROનું PSLV-C61 મિશન ભ્રમણકક્ષા સુધી પહોંચવામાં નિષ્ફળ ગયું: ત્રીજા તબક્કામાં વિસંગતતા બાદ EOS-09 સર્વેલન્સ ઉપગ્રહ તૈનાત કરી શકાયો નહીં.

ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ISRO) નું બહુપ્રતિક્ષિત PSLV-C61 મિશન, જેનો ઉદ્દેશ્ય અદ્યતન EOS-09 પૃથ્વી નિરીક્ષણ ઉપગ્રહને સૂર્ય-સમન્વયિત ભ્રમણકક્ષામાં મૂકવાનો હતો, રોકેટના ત્રીજા તબક્કા દરમિયાન એક વિસંગતતા સર્જાતા તેનું લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરવામાં અસમર્થ રહ્યું.

ભારતના વિશ્વસનીય પ્રક્ષેપણ, ધ્રુવીય ઉપગ્રહ પ્રક્ષેપણ વાહન (PSLV) એ શ્રીહરિકોટાના સતીશ ધવન અવકાશ કેન્દ્ર (SDSC) ના પ્રથમ લોન્ચ પેડ પરથી સવારે 05:59 વાગ્યે (IST) નિર્ધારિત સમય મુજબ ઉડાન ભરી. આ અવકાશ કેન્દ્રથી ISROનું આ 101મું મિશન અને PSLV પ્લેટફોર્મની 63મી ઉડાન હતી.

લોન્ચ વાહનનું પ્રારંભિક ઉડાન પ્રદર્શન સામાન્ય હતું, પ્રથમ અને બીજા તબક્કા - જેમાં મુખ્ય PS1 સ્ટેજ અને સ્ટ્રેપ-ઓન બૂસ્ટરનો સમાવેશ થાય છે - સફળતાપૂર્વક પ્રજ્વલિત થયા અને કાર્ય કર્યું. જોકે, ઘન-ઇંધણ ધરાવતા ત્રીજા તબક્કાના મહત્વપૂર્ણ ઓપરેશન દરમિયાન, ઓન-બોર્ડ સિસ્ટમોએ ચેમ્બરના દબાણમાં અચાનક ઘટાડો જોયો. આ વિસંગતતાને કારણે મિશનને નિષ્ફળ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું, જેની પુષ્ટિ ISROના ચેરમેન ડૉ. વી. નારાયણન દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

પ્રક્ષેપણ પ્રયાસ પછી મીડિયાને સંબોધતા, ડૉ. નારાયણને કહ્યું, "આજે, અમે PSLV-C61 મિશનના ભાગ રૂપે EOS-09 ઉપગ્રહને 500 કિમી સૂર્ય-સમન્વયિત ભ્રમણકક્ષામાં સફળતાપૂર્વક સ્થાપિત કરવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું હતું. ત્રીજા તબક્કાની મોટરના ઇગ્નીશનની પુષ્ટિ થઈ હોવા છતાં, તેના બર્ન દરમિયાન ભ્રમણકક્ષાના દબાણમાં ઘટાડો થવાને કારણે મિશન પૂર્ણ થઈ શક્યું નહીં."

ચંદ્રયાન-2 લેન્ડરની વિસંગતતાના વિશ્લેષણનું નેતૃત્વ કરી ચૂકેલા ડૉ. નારાયણને પુષ્ટિ આપી હતી કે નિષ્ફળતાની વ્યાપક તપાસ હાથ ધરવામાં આવશે. "હવે વિગતવાર વિશ્લેષણ ચાલી રહ્યું છે. ઇસરોની આંતરિક નિષ્ફળતા વિશ્લેષણ સમિતિ અને અવકાશ વિભાગ દ્વારા નિયુક્ત બાહ્ય સમિતિ વિસંગતતાનું મૂળ કારણ નક્કી કરવા માટે તમામ ટેલિમેટ્રી અને પ્રદર્શન ડેટાની તપાસ કરશે," તેમણે કહ્યું. આ સમિતિઓના તારણો આગામી અઠવાડિયામાં અપેક્ષિત છે.

PSLV-C61 પર EOS-09 પેલોડનો હેતુ ભારતની વ્યૂહાત્મક દેખરેખ અને રિમોટ સેન્સિંગ ક્ષમતાઓને નોંધપાત્ર રીતે વધારવાનો હતો. અત્યાધુનિક સિન્થેટિક એપરચર રડાર (SAR) થી સજ્જ, આ ઉપગ્રહ હવામાન પરિસ્થિતિઓ અથવા દિવસના સમયને ધ્યાનમાં લીધા વિના ઉચ્ચ-રિઝોલ્યુશન છબીઓ પ્રદાન કરવા માટે રચાયેલ છે, જે સરહદ દેખરેખ, આપત્તિ પ્રતિભાવ, કૃષિ આગાહી, શહેરી આયોજન, વનીકરણ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા જેવા વિવિધ કાર્યક્રમોને સેવા આપે છે.

જો મિશન સફળ થયું હોત, તો EOS-09 ISRO ના નિરીક્ષણ સંપત્તિના વધતા નક્ષત્રમાં જોડાઈ ગયું હોત, જે કાર્ટોસેટ અને રડાર-ઇમેજિંગ ઉપગ્રહોના હાલના કાફલાને પૂરક બનાવ્યું હોત જે ભ્રમણકક્ષામાં કાર્યરત રહે છે.

અવકાશ કામગીરી પ્રત્યે ISRO ની સતત પ્રતિબદ્ધતાને અનુરૂપ, મિશન આર્કિટેક્ચરમાં જીવનના અંતના નિકાલની યોજનાનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. ઉપગ્રહના બળતણનો એક ભાગ મિશન પૂર્ણ થયા પછી અવકાશયાનને ભ્રમણકક્ષામાંથી દૂર કરવા માટે અનામત રાખવામાં આવ્યો હતો, જેનાથી નિયંત્રિત પુનઃપ્રવેશ સુનિશ્ચિત થયો અને લાંબા ગાળાના અવકાશ કાટમાળનો જથ્થો ઓછો થયો.

EOS-09 ઉપગ્રહ, જે ચાર વર્ષથી વધુ સમયથી વિકાસ હેઠળ છે, તેને હવે રિપ્લેસમેન્ટની જરૂર પડશે, એક પ્રક્રિયા જે ઘણા વર્ષો સુધી ચાલશે, જેમાં જટિલ SAR પેલોડ્સ અને મિશન-વિશિષ્ટ સ્પષ્ટીકરણો શામેલ હશે. આ નિષ્ફળતા, જોકે નોંધપાત્ર છે, ISRO ના ભાવિ કાર્યસૂચિ પર નોંધપાત્ર અસર કરે તેવી અપેક્ષા નથી, કારણ કે એજન્સી તેના વ્યાપક વ્યૂહાત્મક અને વૈજ્ઞાનિક કાર્યસૂચિમાં અડગ રહે છે.