Pahalgam Attack નો પ્રચંડ પ્રતિસાદ, પાકિસ્તાનની ધમકી સામે ભારતનું સણસણતું વલણ...

પહેલગામ (Pahalgam)માં થયેલા આતંકી હુમલા (Pahalgam Attack)એ ભારત અને પાકિસ્તાનના સંબંધોને અત્યંત તણાવપૂર્ણ સ્થિતિમાં લાવી દીધા છે. મોદી સરકારે આ હુમલાના પગલે રાજકીય, આર્થિક અને કૂટનીતિક સ્તરે પાકિસ્તાનને જડબાતોડ જવાબ આપવાનું શરૂ કરી દીધું છે. ભારતે સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરવા જેવા પાંચ મોટા અને કડક નિર્ણયો લીધા છે, જે પાકિસ્તાન માટે મોટો ફટકો સાબિત થઈ શકે છે.

ભારતના આ નિર્ણયોથી ભયભીત થયેલા પાકિસ્તાને પણ પ્રતિક્રિયા આપવાનું શરૂ કરી દીધું છે. ગુરુવારે પાકિસ્તાનના PM શાહબાઝ શરીફના અધ્યક્ષસ્થાને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સમિતિની એક બેઠક યોજાઈ હતી. આ બેઠકમાં પાકિસ્તાને ગીધ જેવી ધમકી આપતા કહ્યું છે કે, તેઓ શિમલા સમજૂતીને પણ સ્થગિત કરી શકે છે.

શિમલા સમજૂતી 1972...

1971 ના યુદ્ધમાં પાકિસ્તાનને ભારતીય સેનાએ કારમી હાર આપી હતી અને તેના બે ટુકડા કરી નાખ્યા હતા. આ યુદ્ધના લગભગ 16 મહિના બાદ હિમાચલ પ્રદેશના પાટનગર શિમલામાં ભારતના તત્કાલીન PM ઇન્દિરા ગાંધી અને પાકિસ્તાનના તત્કાલીન PM ઝુલ્ફિકાર અલી ભુટ્ટો વચ્ચે મુલાકાત થઈ હતી.

2 જુલાઈ 1972 ના રોજ બંને દેશો વચ્ચે થયેલી બેઠકમાં એક સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા, જેને શિમલા સમજૂતી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ સમજૂતીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બંને દેશોના સંબંધોને સુધારવાનો હતો. ઉલ્લેખનીય છે કે ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન 90,000 પાકિસ્તાની સૈનિકોને ભારતીય સેનાએ બંદી બનાવ્યા હતા, જ્યારે ભારતના પણ કેટલાક સૈનિકો પાકિસ્તાનની કેદમાં હતા. આ સમજૂતી બાદ બંને દેશોના સૈનિકોની મુક્તિ થઈ હતી. યુદ્ધ દરમિયાન ભારતે પાકિસ્તાનની જે જમીન પર કબજો કર્યો હતો, તે પણ આ સમજૂતી બાદ પાકિસ્તાનને પરત કરવામાં આવી હતી.

શિમલા સમજૂતીની મુખ્ય બાબતો...

બંને દેશો પોતાના મતભેદો અને સમસ્યાઓનો ઉકેલ દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો દ્વારા શાંતિપૂર્ણ રીતે કરશે.

એકબીજાની રાષ્ટ્રીય એકતા, પ્રાદેશિક અખંડિતતા, રાજકીય સ્વતંત્રતા અને સાર્વભૌમત્વનું સન્માન કરશે.

એકબીજા વિરુદ્ધ બળનો ઉપયોગ નહીં કરે અને પરસ્પર સંબંધોને શાંતિપૂર્ણ રીતે જાળવી રાખશે.

નિયંત્રણ રેખા (LOC) નું સન્માન કરશે અને તેને બદલવાનો એકતરફી પ્રયાસ નહીં કરે.

પાકિસ્તાને વારંવાર કર્યું ઉલ્લંઘન...

પાકિસ્તાને શિમલા સમજૂતીનું અનેકવાર ઉલ્લંઘન કર્યું છે. પાડોશી દેશે સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર કર્યા હોવા છતાં ક્યારેય તેનું પાલન કર્યું નથી. પાકિસ્તાન હંમેશા કાશ્મીર મુદ્દાને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર ઉઠાવતું રહ્યું છે અને સતત સીઝફાયરનું ઉલ્લંઘન કરતું આવ્યું છે. જે પાકિસ્તાને ક્યારેય બળ પ્રયોગ નહીં કરવાની વાત કરી હતી, તેણે 1999 માં કારગિલમાં ઘૂસણખોરી કરી હતી, જો કે તેને ત્યાં પણ કારમી હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

આતંકનો સહારો લઈ રહ્યું પાકિસ્તાન...

યુદ્ધના મેદાનમાં ભારતથી મળેલી હારનો બદલો લેવા માટે પાકિસ્તાને આતંકવાદી સંગઠનોનો સહારો લેવાનું શરૂ કરી દીધું છે. પાકિસ્તાનની સેના અને ISI આતંકવાદી સંગઠનોને પોષે છે અને આતંકવાદીઓને ભારતમાં મોકલીને પોતાના નાપાક ઇરાદાઓને પાર પાડવાના તમામ શક્ય પ્રયાસો કરે છે. જો કે, ભારતીય સુરક્ષા દળોએ તેના નાપાક ઇરાદાઓને દરેક વખતે નિષ્ફળ બનાવ્યા છે.

ચાલો એ પણ જાણી લઈએ કે બંને દેશો વચ્ચે સિંધુ જળ સમજૂતી શું હતી...

વર્ષ 1960 માં ભારતના તત્કાલીન PM જવાહરલાલ નેહરુ અને પાકિસ્તાનના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ અયુબ ખાન વચ્ચે આ સમજૂતી થઈ હતી. સમજૂતીમાં સિંધુ બેસિનમાંથી વહેતી 6 નદીઓને પૂર્વી અને પશ્ચિમી ભાગમાં વહેંચવામાં આવી હતી. પૂર્વીય ભાગની નદીઓ રાવી, બિયાસ અને સતલજના પાણી પર ભારતનો સંપૂર્ણ અધિકાર છે, જ્યારે પશ્ચિમી ભાગની નદીઓ સિંધુ, ચિનાબ અને જેલમના 20 ટકા પાણી ભારત રોકી શકે છે. 65 વર્ષ બાદ ભારતે આ સમજૂતીને સ્થગિત કરવાની જાહેરાત કરી દીધી છે.

પહેલગામ હુમલા બાદ ભારતે લીધેલા પાંચ મોટા નિર્ણયો...

1960 ની સિંધુ જળ સંધિ તાત્કાલિક અસરથી સ્થગિત રહેશે, જ્યાં સુધી પાકિસ્તાન સરહદ પારના આતંકવાદ માટેના પોતાના સમર્થનને વિશ્વસનીય અને અફર રીતે છોડી દેતું નથી.

સંકલિત ચેક પોસ્ટ અટારી તાત્કાલિક અસરથી બંધ કરવામાં આવશે. જે લોકો કાયદેસરની મંજૂરી સાથે સરહદ પાર કરી ચૂક્યા છે, તેઓ 01 મે 2025 પહેલાં તે માર્ગેથી પાછા આવી શકે છે.

પાકિસ્તાની નાગરિકોને સાર્ક વિઝા મુક્તિ યોજના (SVES) હેઠળ ભારતમાં મુસાફરી કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. પાકિસ્તાની નાગરિકોને ભૂતકાળમાં જારી કરાયેલા કોઈપણ SVES વિઝા રદબાતલ ગણાશે. SVES વિઝા હેઠળ હાલમાં ભારતમાં હાજર કોઈપણ પાકિસ્તાની નાગરિક પાસે ભારત છોડવા માટે 48 કલાકનો સમય છે.

નવી દિલ્હીમાં પાકિસ્તાની હાઈ કમિશનમાં સંરક્ષણ/સૈન્ય, નૌસેના અને વાયુ સલાહકારોને અનિચ્છનીય વ્યક્તિઓ જાહેર કરવામાં આવે છે. તેમની પાસે ભારત છોડવા માટે એક અઠવાડિયાનો સમય છે. પાકિસ્તાનમાં હાજર ભારતીય હાઈ કમિશન તેના સંરક્ષણ/નૌસેના/વાયુ સલાહકારોને ભારત પાછા બોલાવશે. 
સંબંધિત હાઈ કમિશનમાં આ હોદ્દાઓ રદબાતલ ગણાશે. સેવા સલાહકારોના પાંચ સહાયક કર્મચારીઓને પણ બંને હાઈ કમિશનમાંથી પાછા બોલાવવામાં આવશે.

હાઈ કમિશનની કુલ સંખ્યા વર્તમાન 55 થી ઘટાડીને 30 કરવામાં આવશે, જેને 01 મે 2025 સુધીમાં વધુ ઘટાડવામાં આવશે.