ઐતિહાસિક:શુભાંશુ શુક્લા ISS પહોંચનારા પ્રથમ ભારતીય બન્યા!

41 વર્ષની લાંબી રાહ જોયા પછી,આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક (ISS) થી ભારત માટે સારા સમાચાર આવ્યા છે.ભારતીય અવકાશયાત્રી શુભાંશુ શુક્લા ગુરુવારે ISS પર સફળતાપૂર્વક પહોંચ્યા.શુક્લા ISS પર સ્થિત પ્રયોગશાળામાં પહોંચનારા પ્રથમ ભારતીય બન્યા છે.

શુભાંશુ શુક્લાનો જન્મ 1984 માં લખનૌમાં થયો હતો અને તે જ વર્ષે રાકેશ શર્મા અવકાશમાં જનારા પ્રથમ ભારતીય બન્યા હતા.તેમના પછી,તેઓ આ સિદ્ધિ હાંસલ કરનારા બીજા ભારતીય બન્યા છે.ખાસ વાત એ છે કે ISSની પણ ઔપચારિક સ્થાપના તે જ વર્ષે માનવામાં આવે છે.

શુભાંશુ શુક્લા સાથે,અમેરિકા,પોલેન્ડ અને હંગેરીથી એક-એક મુસાફર પણ એક્સિઓમ સ્પેસના મિશન-4 માં ISS પર પહોંચ્યા છે.ભારતીય સમય મુજબ,સાંજે 4:01 વાગ્યે,SpaceX ડ્રેગન 'ગ્રેસ'ISS પર હાર્મની મોડ્યુલના સ્પેસ ફેસિંગ પોર્ટ સાથે ડોક થયું.

'ગ્રેસ'નામનું સ્પેસએક્સ ડ્રેગન અવકાશયાન X-4 કમાન્ડર પેગી વ્હિટસન,પાઇલટ શુભાંશુ શુક્લા અને મિશન નિષ્ણાતો સ્લેવોસ ઉઝનાન્સ્કી-વિસ્નીવસ્કી અને ટિબોર કાપુને લઈને અવકાશમાં પહોંચી ગયું છે.

સ્પેસએક્સે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર ડોકીંગની પુષ્ટિ કરી છે.

ફ્લોરિડામાં નાસાના કેનેડી સ્પેસ સેન્ટર ખાતે લોન્ચ કોમ્પ્લેક્સ 39A થી કંપનીના ફાલ્કન 9 રોકેટ પર નવા સ્પેસએક્સ ડ્રેગન અવકાશયાન પર બુધવારે ભારતીય સમય મુજબ બપોરે 12:01 વાગ્યે ISS માટે ક્રૂ રવાના થયું.

ગ્રૂપ કેપ્ટન શુભાંશુ શુક્લાએ અવકાશમાંથી X પર પોતાની લાગણીઓ વ્યક્ત કરી.તેમણે લખ્યું,"અવકાશમાંથી બધાને નમસ્તે.હું મારા સાથી અવકાશયાત્રીઓ સાથે અહીં આવીને રોમાંચિત છું.વાહ,તે એક અનોખી સફર હતી.જ્યારે હું લોન્ચપેડ પર કેપ્સ્યુલમાં બેઠો હતો.ત્યારે મારા મનમાં ફક્ત એક જ વિચાર હતો.આપણે ફક્ત જવું પડશે."

પોતાના અવકાશ અનુભવને યાદ કરતાં તેમણે લખ્યું,"જ્યારે સવારી શરૂ થઈ,ત્યારે કંઈક એવું બન્યું,જાણે તમને સીટ પર પાછળ ધકેલી દેવામાં આવી રહ્યા હોય.તે એક અદ્ભુત યાત્રા હતી.પછી અચાનક બધું શાંત થઈ જાય છે.તમે શૂન્યાવકાશમાં તરતા રહો છો."તેમણે લખ્યું,"હું બાળકની જેમ શીખી રહ્યો છું કે અવકાશમાં કેવી રીતે ચાલવું અને ખાવું."બીજી પોસ્ટમાં,તેમણે કહ્યું હતું કે આ મિશન 'માનવ અવકાશ ઉડાનની ભારતની યાત્રા'છે.શુક્લાએ અવકાશમાં ઘરે રાંધેલા ખોરાકની તૃષ્ણાને સંતોષવા માટે ગાજરનો હલવો,મગની દાળનો હલવો અને કેરીનો રસ પણ પોતાની સાથે લીધો છે.એક્સિઓમ-4 મિશન માત્ર એક વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધિ નથી,પરંતુ વૈશ્વિક ટેકનોલોજી મહાસત્તા તરીકે ભારતની વધતી જતી પ્રતિષ્ઠાનો પુરાવો છે.તે અવકાશ નવીનતાનું નેતૃત્વ કરવાની,ટકાઉપણું પ્રોત્સાહન આપવાની અને વૈશ્વિક મિશનમાં અર્થપૂર્ણ યોગદાન આપવાની દેશની ક્ષમતાને મજબૂત બનાવે છે.ISS પહોંચ્યા પછી,શુક્લા ખોરાક અને અવકાશ પોષણ સંબંધિત અગ્રણી પ્રયોગો કરશે.NASA ના સમર્થનથી ISRO અને બાયોટેકનોલોજી વિભાગ (DBT) વચ્ચે સહયોગ તરીકે વિકસાવવામાં આવેલા આ પ્રયોગોનો હેતુ ભવિષ્યમાં લાંબા ગાળાની અવકાશ યાત્રાના એક મહત્વપૂર્ણ પાસું છે.ટકાઉ જીવન-સહાયક પ્રણાલીઓની સમજને વધારવાનો છે.

આ સંશોધન ભવિષ્યના અવકાશ મિશન માટે પોષક તત્વોથી ભરપૂર,ઉચ્ચ-સંભવિત ખોરાક સ્ત્રોત,ખાદ્ય સૂક્ષ્મ શેવાળ પર સૂક્ષ્મ ગુરુત્વાકર્ષણ અને અવકાશ કિરણોત્સર્ગની અસરોનો પણ અભ્યાસ કરશે.

આ પ્રયોગ મુખ્ય વૃદ્ધિ પરિમાણોનું મૂલ્યાંકન કરશે અને પૃથ્વી પરના તેમના વર્તનની તુલનામાં અવકાશમાં વિવિધ શેવાળ પ્રજાતિઓમાં ટ્રાન્સક્રિપ્ટોમિક,પ્રોટીઓમિક અને મેટાબોલિક ફેરફારોને સમજવાનો પ્રયાસ કરશે.

--IANS