સાયક્લોન મોન્થાસક્રિય:બંગાળની ખાડીમાં વાવાઝોડું

બંગાળની ખાડીમાંથી ઉદ્ભવેલું સાયક્લોન મોન્થા (Montha) અત્યંત તીવ્ર બન્યું છે અને 28 ઓક્ટોબરે રાત્રે આંધ્ર પ્રદેશના કાકીનાડા નજીક મછલીપટ્ટનમ અને કલિંગપટ્ટનમ વચ્ચે દરિયાકાંઠે 90-100 કિમી/કલાકની ઝડપે (ગસ્ટ સાથે 110 કિમી/કલાક) ટકરાવાની શક્યતા છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD)એ આજે (27 ઓક્ટોબર, 2025) સવારે જાહેર કરેલા બુલેટિનમાં જણાવ્યું કે, આ વાવાઝોડું સીવીયર સાયક્લોનિક સ્ટોર્મમાં ફેરવાઈ ગયું છે અને તે પશ્ચિમ-ઉત્તરપશ્ચિમ દિશામાં 16 કિમી/કલાકની ઝડપે આગળ વધી રહ્યું છે. આ વાવાઝોડાને કારણે ઓડિશા, આંધ્ર પ્રદેશ, પશ્ચિમ બંગાળ, તમિલનાડુ અને તેલંગાણામાં ભારેથી અતિભારે વરસાદ, ઝડપી પવનો અને ઊંચી લહેરોની આગાહી છે, જેના કારણે રાજ્યોમાં હાઈ એલર્ટ જાહેર થયા છે અને હજારો લોકોનું સ્થળાંતર શરૂ થઈ ગયું છે.

IMDની આગાહી: 28-29 ઓક્ટોબરે વ્યાપક વરસાદ અને પવનો IMDના વિજ્ઞાનીઓએ જણાવ્યું કે, 25 ઓક્ટોબરે દક્ષિણપૂર્વ બંગાળની ખાડીમાં બનેલું ડિપ્રેશન 27 ઓક્ટોબર સવારે સાયક્લોનિક સ્ટોર્મમાં ફેરવાયું અને 28 ઓક્ટોબર સુધીમાં તીવ્ર બની જશે. વાવાઝોડાનું કેન્દ્ર હાલ કાકીનાડાની 830 કિમી દક્ષિણપૂર્વમાં છે અને તે ઓડિશાના ગોपालપુરથી 930 કિમી દક્ષિણપૂર્વમાં છે. 28 અને 29 ઓક્ટોબરે આંધ્ર પ્રદેશ અને રાયલસીમા વિસ્તારોમાં 80-100 મિમીથી વધુ વરસાદ પડવાની શક્યતા છે, જેનાથી પૂર અને ભૂસ્ખલનનું જોખમ છે. માછીમારોને 25થી 30 ઓક્ટોબર સુધી સમુદ્રમાં ન જવાની સલાહ આપવામાં આવી છે, કારણ કે સમુદ્રી હવામાન રફ થી વેરી રફ રહેશે.

ઓડિશામાં 30 જિલ્લાઓમાં હાઈ એલર્ટ, 8માં રેડ વોર્નિંગ ઓડિશા સરકારે વાવાઝોડાના જોખમને કારણે રાજ્યના તમામ 30 જિલ્લાઓમાં એલર્ટ જાહેર કર્યા છે અને 5 જિલ્લાઓમાં રેડ એલર્ટ જારી કર્યા છે. 7 જિલ્લાઓમાં સરકારી અધિકારીઓની રજાઓ રદ કરી દેવામાં આવી છે અને તેમને તાત્કાલિક ડ્યુટી પર રિપોર્ટ કરવાના આદેશ આપ્યા છે. રાજ્યમાં ભારેથી અતિભારે વરસાદ અને 110 કિમી/કલાકની ઝડપી પવનોની અપેક્ષા છે, જેના કારણે કોરાપુટ, ગંજામ, બલાસોર જેવા જિલ્લાઓમાં વાવાઝોડા શેલ્ટર્સ તૈયાર કરાયા છે. ઓડિશા ડિઝાસ્ટર રેપિડ એક્શન ફોર્સ (ODRAF)ની ટીમો એલર્ટ પર છે અને પુરી બીચ પર 27થી 29 ઓક્ટોબર સુધી સ્નાન પર પ્રતિબંધ લગાવાયો છે. ખેડૂતો વાવાઝોડાના ભયથી અનાજની પાક કાપણી ઝડપથી કરી રહ્યા છે.

આંધ્ર પ્રદેશમાં 23 જિલ્લાઓમાં રેડ-ઓરેન્જ એલર્ટ, મુખ્યમંત્રીના નિર્દેશો આંધ્ર પ્રદેશમાં 23 જિલ્લાઓમાં રેડ અને ઓરેન્જ એલર્ટ જાહેર થયા છે, જેમાં SPSR નેલોર, પ્રકાશમ, બપ્ટલા, કૃષ્ણા, વેસ્ટ ગોદાવરી, ડૉ. એમ.સી. વીલ્સવર રંગારેડ્ડી, વિશાખાપટ્ટનમ, એલૂરુ, ઇસ્ટ ગોદાવરી, વેસ્ટ ગોદાવરી, કૃષ્ણા, બપ્ટલા, પ્રકાશમ, SPSR નેલોર, તિરુપતિ, ચિત્તૂર, અનંતપુરમ, કુર્નૂલ, પ્રકાશમ, SPSR નેલોર, તિરુપતિ, ચિત્તૂર, અનંતપુરમ, કુર્નૂલ, નેલોર, પ્રકાશમ, બપ્ટલા, કૃષ્ણા, વેસ્ટ ગોદાવરી, ડૉ. એમ.સી. વીલ્સવર રંગારેડ્ડી, વિશાખાપટ્ટનમ, એલૂરુ, ઇસ્ટ ગોદાવરી, વેસ્ટ ગોદાવરી, કૃષ્ણા, બપ્ટલા, પ્રકાશમ, SPSR નેલોર, તિરુપતિ, ચિત્તૂર, અનંતપુરમ, કુર્નૂલ, નેલોર, પ્રકાશમ, બપ્ટલા, કૃષ્ણા, વેસ્ટ ગોદાવરી, ડૉ. એમ.સી. વીલ્સવર રંગારેડ્ડી, વિશાખાપટ્ટનમ, એલૂરુ, ઇસ્ટ ગોદાવરી. મુખ્યમંત્રી ચંદ્રબાબુ નાયડુએ 26 ઓક્ટોબરે ટેલિકોન્ફરન્સમાં વિભાગીય અધિકારીઓને વીજળી, ટેલિકોમ અને પીણાંના પાણીના પુરવઠામાં વિરામ ન આવે તેવા નિર્દેશો આપ્યા છે. 12 જિલ્લાઓમાંથી લોકોનું સ્થળાંતર શરૂ થયું છે અને રાહત કાર્યો માટે એક્શન પ્લાન તૈયાર કરાયો છે. ગોવાદરી અને બંગાળની ખાડીમાં માછીમારી અને પર્યટન પર પ્રતિબંધ લગાવાયો છે.

પશ્ચિમ બંગાળ અને તમિલનાડુમાં ઓરેન્જ-યલો એલર્ટ પશ્ચિમ બંગાળમાં વાવાઝોડાના બાહ્ય વરસાદી વાદળોની અસરથી ભારે વરસાદની અપેક્ષા છે, જ્યારે તમિલનાડુ અને પુડુચેરીમાં ઉત્તર કાંઠા પર ઓરેન્જ અને યલો એલર્ટ જારી છે. ચેન્નઈમાં 27-28 ઓક્ટોબરે ભારે વરસાદ અને મજબૂત પવનોની શક્યતા છે, પરંતુ મુખ્ય અસર આંધ્ર પર જ રહેશે.

રાષ્ટ્રીય તૈયારીઓ: કેન્દ્રીય સ્તરે સમીક્ષા કેન્દ્રીય કેબિનેટ સચિવ ટી.વી. સોમનાથને રાષ્ટ્રીય કટોકટી વ્યવસ્થાપન સમિતિ (NDMA)ની બેઠકમાં વાવાઝોડાની સ્થિતિની સમીક્ષા કરી છે. ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડે માછીમારોને ખાબર કરીને કાંઠે પાછા બોલાવ્યા છે અને આર્મીને હાઈ એલર્ટ પર મુકવામાં આવી છે. રાજ્યોમાં હેલ્પલાઇન નંબર સક્રિય છે અને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાંથી લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવામાં આવી રહ્યા છે. વાવાઝોડાના નામ 'મોન્થા' થાઇલેન્ડ દ્વારા આપવામાં આવ્યું છે, જે વિશ્વ હવામાન સંસ્થા (WMO)ના નિયમો અનુસાર છે.

આ વાવાઝોડું મોસમનું પ્રથમ મોટું વાવાઝોડું છે, જેની અસરથી પૂર્વીય ભારતમાં વ્યાપક વિનાશની આગાહી છે. તંત્રે તમામ સુવિધાઓ તૈયાર કરી લીધી છે, પરંતુ નાગરિકોને ઘરમાં જ રહેવાની અને IMDના બુલેટિનનું પાલન કરવાની અપીલ કરાઈ છે.