મહારાષ્ટ્ર: ઔરંગાબાદ રેલ્વે સ્ટેશનનું નામ બદલાઈ

મહારાષ્ટ્રના ઐતિહાસિક શહેર ઔરંગાબાદના રેલ્વે સ્ટેશનનું નામ સત્તાવાર રીતે બદલાઈ ગયું છે. દક્ષિણ મધ્ય રેલ્વે (SCR)એ શનિવારે જાહેરાત કરી કે, નાંદેડ ડિવિઝન હેઠળનું આ સ્ટેશન હવે છત્રપતિ સંભાજીનગર રેલ્વે સ્ટેશન તરીકે ઓળખાશે. આ નામ પરિવર્તન મરાઠા યોદ્ધા છત્રપતિ સંભાજી મહારાજના બહાદુરી અને ઐતિહાસિક યોગદાનને સન્માન આપવા માટે કરવામાં આવ્યું છે. સ્ટેશનનો નવો કોડ CPSN થશે અને તમામ સાઇનબોર્ડ, ટિકિટ, જાહેરાત તથા ડિજિટલ સિસ્ટમ પર આ નામ અપડેટ કરવામાં આવી રહ્યું છે.

SCRના મુખ્ય પબ્લિક રિલેશન્સ અધિકારી એ. શ્રીધરએ જારી કરેલા પ્રેસ નોટમાં જણાવ્યું કે, "અધિકૃત અધિકારીએ નાંદેડ ડિવિઝનમાં આવેલા 'ઔરંગાબાદ' રેલ્વે સ્ટેશનનું નામ 'છત્રપતિ સંભાજીનગર' કરવાની મંજૂરી આપી દીધી છે. આ ફેરફાર તાત્કાલિક અમલમાં આવ્યો છે અને મુસાફરોને નવા નામ સાથે માહિતી આપવામાં આવશે." આ નિર્ણય મહારાષ્ટ્ર સરકારની ભલામણ અને કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયની મંજૂરી પછી લેવાયો છે. રેલ્વે અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે, બધી વહીવટી પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે અને હવે તમામ પ્લેટફોર્મ જાહેરાતોમાં 'છત્રપતિ સંભાજીનગર' જ સંભળાશે.

ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ અને નામ પરિવર્તનની પ્રક્રિયા ઔરંગાબાદ શહેરનું નામ ત્રણ વર્ષ પહેલાં, 2022માં તત્કાલીન એકનાથ શિંદે સરકારે મુઘલ સમ્રાટ ઔરંગઝેબના નામ પરથી બદલીને છત્રપતિ સંભાજીનગર કર્યું હતું. આ નામ છત્રપતિ શિવાજી મહારાજના પુત્ર અને મરાઠા સામ્રાજ્યના બીજા શાસક છત્રપતિ સંભાજી મહારાજના બહાદુરીનું પ્રતીક છે. હવે રેલ્વે સ્ટેશનનું નામ પણ બદલાવાથી આ પ્રક્રિયા સંપૂર્ણ થઈ ગઈ છે. ભાજપ આગેવાનીની મહાયુતિ સરકારે 15 ઓક્ટોબર, 2025ના રોજ ગેઝેટ નોટિફિકેશન જારી કરીને આ ફેરફારને અમલમાં મુક્યો હતો. આ નિર્ણય મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસની આગેવાની હેઠળ લેવાયો, જે મરાઠા વારસાને મજબૂત કરવાના ઉદ્દેશથી પ્રેરિત છે.

ઔરંગાબાદ રેલ્વે સ્ટેશન 1900માં હૈદરાબાદના સાતમા નિઝામ મીર ઉસ્માન અલી ખાનના શાસનકાળમાં ખોલવામાં આવ્યું હતું અને તે કાચીગુડા-મન્મદ વિભાગમાં આવેલું છે. આ સ્ટેશન મુખ્ય શહેરો સાથે જોડાયેલું છે અને દેશભરમાંથી રોજ હજારો મુસાફરીઓ પસાર થાય છે. નામ પરિવર્તનથી મુસાફરોને કોઈ અસુવિધા નહીં થાય, પરંતુ તેમને નવા નામ અને કોડ સાથે પરિચય કરાવવામાં આવશે.

પર્યટન કેન્દ્ર તરીકે મહત્વ છત્રપતિ સંભાજીનગર એક મુખ્ય પર્યટન કેન્દ્ર છે, જે અજંતા અને એલોરાની ગુફાઓ જેવા યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ્સથી ઘેરાયેલું છે. શહેરને 'દરવાજાઓનું શહેર' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, જ્યાં મુઘલ કાળના અનેક ઐતિહાસિક સ્મારકો છે, જેમ કે બિબી કા મકબરા અને ઔરંગાબાદની ગુફાઓ. આ નામ પરિવર્તનથી શહેરના મરાઠા વારસાને વધુ મજબૂતી મળશે અને પર્યટકો માટે આકર્ષણ વધશે.

આ ઘટના મહારાષ્ટ્રમાં ચાલી રહેલી રાજકીય પ્રક્રિયાઓ સાથે જોડાયેલી છે, જ્યાં મહાયુતિ અને વિપક્ષી મહાવિકાસ આઘાડી લોકલ બોડી ચૂંટણીઓની તૈયારી કરી રહી છે. રેલ્વે વિભાગે મુસાફરોને અપીલ કરી છે કે તેઓ નવા નામ અને કોડનો ઉપયોગ કરે, જેથી કોઈ મુશ્કેલી ન થાય. આ ફેરફારથી મરાઠા ઇતિહાસને નવી ઓળખ મળી છે.