શું પતિ પત્ની પાસેથી ભરણપોષણ માંગી શકે? જાણો કાયદો શું કહે છે | જ્યોતિ મૌર્ય કેસ

આલોક મૌર્યએ અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટમાં પ્રયાગરાજ ફેમિલી કોર્ટના તે નિર્ણયને પડકાર્યો છે, જેમાં કોર્ટે તેમની પત્ની જ્યોતિ મૌર્ય પાસેથી ભરણપોષણ (એલિમની) માંગતી તેમની અરજીને ફગાવી દીધી હતી. આલોકની ભરણપોષણ સંબંધિત અરજી પર હાઈકોર્ટે PCS અધિકારી જ્યોતિ મૌર્યને નોટિસ પાઠવી છે. હવે આ મામલે 8 ઑગસ્ટ, 2025ના રોજ સુનાવણી થશે. આ ઘટનાક્રમ વચ્ચે સવાલ ઊભો થઈ રહ્યો છે કે શું પતિ પણ છૂટાછેડા પર પત્ની પાસેથી ભરણપોષણ માંગી શકે છે અને આ વિશે કાયદો શું કહે છે.

આલોક મૌર્યની અરજી અને ફેમિલી કોર્ટનો નિર્ણય

વાસ્તવમાં, જ્યોતિ મૌર્યએ પ્રયાગરાજની ફેમિલી કોર્ટમાં આલોક પાસેથી છૂટાછેડા માટે અરજી દાખલ કરી છે, જે હજુ પણ લંબિત છે. આ અરજી લંબિત હોવા દરમિયાન, આલોકે હિન્દુ મેરેજ એક્ટની કલમ 24 હેઠળ ભરણપોષણ માટે ફેમિલી કોર્ટમાં અરજી કરી હતી, જેને 4 જાન્યુઆરી, 2025ના રોજ કોર્ટે ફગાવી દીધી હતી. ફેમિલી કોર્ટના આ નિર્ણય સામે તેમણે હાઈકોર્ટ સમક્ષ પ્રથમ અપીલ દાખલ કરી છે.

કાયદો શું કહે છે: શું પતિ પણ ભરણપોષણ માંગી શકે?

આલોક મૌર્યએ હિન્દુ મેરેજ એક્ટ (હિન્દુ લગ્ન અધિનિયમ), 1955ની કલમ 24નો આધાર લીધો છે. આ કલમ હેઠળ, છૂટાછેડા અથવા અન્ય વૈવાહિક વિવાદો દરમિયાન પતિ કે પત્નીમાંથી કોઈપણ પક્ષ ભરણપોષણ માંગી શકે છે, જો તે આર્થિક રીતે નબળો હોય અથવા પોતાનું ભરણપોષણ કરવામાં અસમર્થ હોય.

મહત્વની વાત એ છે કે, આ જોગવાઈ લિંગ-નિરપેક્ષ છે, એટલે કે પતિ પણ પત્ની પાસેથી ભરણપોષણ માંગી શકે છે. આ માટે તેણે એ સાબિત કરવું પડશે કે તેની આર્થિક સ્થિતિ નબળી છે અને પત્નીની આવક પર્યાપ્ત છે.

હાઈકોર્ટમાં સુનાવણી અને આલોકના તર્ક

આલોકની અરજી પર સુનાવણી કરતા ન્યાયમૂર્તિ અરિન્દમ સિંહા અને ડૉ. યોગેન્દ્ર કુમાર શ્રીવાસ્તવની ખંડપીઠે આ મામલાની આગામી સુનાવણી માટે 8 ઑગસ્ટ, 2025ની તારીખ નક્કી કરી છે.

હાઈકોર્ટમાં દાખલ કરેલી અરજીમાં આલોકે જણાવ્યું છે કે અલગ રહેલી તેમની પત્ની જ્યોતિ મૌર્ય એક વહીવટી અધિકારી (PCS અધિકારી) છે, જ્યારે તેઓ એક સામાન્ય સરકારી નોકરી (સફાઈ કર્મચારી) કરે છે અને પોતે પણ ઘણી બીમારીઓથી પીડિત છે. આથી, તેઓ જ્યોતિ મૌર્ય પાસેથી ભરણપોષણ મેળવવાના હકદાર છે.

આલોકે પોતાની અપીલ 77 દિવસના વિલંબ સાથે દાખલ કરી હતી, જેના માટે તેમણે વિલંબ માફ કરવા માટે પણ અરજી કરી છે. આ સાથે, હાઈકોર્ટે આલોકને ફેમિલી કોર્ટના નિર્ણયનો અંગ્રેજી અનુવાદ (English translate) જમા કરવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો છે.

લગ્ન અને સંબંધોમાં બદલાવ

આલોક અને જ્યોતિના લગ્ન વર્ષ 2010માં થયા હતા. આલોકની નિમણૂક વર્ષ 2009માં પંચાયતી રાજ વિભાગમાં સફાઈ કર્મચારીના પદ પર થઈ હતી.

આલોકે દાવો કર્યો છે કે તેમણે પ્રયાગરાજમાં પોતાની પત્નીના અભ્યાસ માટે શક્ય તમામ વ્યવસ્થા કરી હતી. તેમણે આરોપ લગાવ્યો છે કે PSC પરીક્ષા પાસ કર્યા પછી, જ્યારે વર્ષ 2015માં તેમની SDM તરીકે નિમણૂક થઈ, ત્યારે જ્યોતિનું તેમના અને તેમના પરિવાર પ્રત્યેનું વલણ બદલાઈ ગયું હતું. આ કેસ ભારતમાં વૈવાહિક કાયદા અને લિંગ-નિરપેક્ષ ભરણપોષણના અધિકારો અંગે એક મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ પૂરું પાડી રહ્યો છે.