કેમિકલ-ખાતર ઉદ્યોગને મોટી રાહત: આયાત શુલ્ક શૂન્ય

વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને ભૌગોલિક રાજકીય તણાવને કારણે સપ્લાય ચેઇન ખોરવાઈ છે, જેના કારણે ભારતીય ઉદ્યોગો પર ઉત્પાદન ખર્ચનું ભારણ સતત વધી રહ્યું હતું. આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકારના નાણાં મંત્રાલયે એક સીમાચિહ્નરૂપ નિર્ણય લીધો છે. સરકારે ખાતર, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને પેટ્રોકેમિકલ્સ જેવા મહત્વના ક્ષેત્રોમાં વપરાતા 40થી વધુ કાચા માલ પર આયાત શુલ્ક (ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટી) સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરી દીધું છે.

કયા રસાયણો પર શુલ્ક હટાવવામાં આવ્યું ?

નાણાં મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા સત્તાવાર નોટિફિકેશન મુજબ, ઉદ્યોગોમાં વ્યાપકપણે વપરાતા પેટ્રોકેમિકલ કાચા માલ અને ઇન્ટરમીડિયેટ પ્રોડક્ટ્સ પર હવે કોઈ આયાત શુલ્ક લાગશે નહીં. આ યાદીમાં નીચે મુજબના મુખ્ય રસાયણોનો સમાવેશ થાય છે:

અમોનિયમ નાઇટ્રેટ

મેથનોલ અને એસિટિક એસિડ

ફિનોલ અને ટોલ્યુઇન

પીવીસી (PVC) અને પોલીપ્રોપીલિન

અમોનિયા અને અન્ય પેટ્રોકેમિકલ્સ

ખાતર ક્ષેત્ર માટે 'સંજીવની' સમાન નિર્ણય : 

આ નિર્ણયથી સૌથી મોટો ફાયદો ખેતી અને ખાતર કંપનીઓને થશે. અમોનિયમ નાઇટ્રેટ એ ખાતર બનાવવા માટેનું પાયાનું ઘટક છે. સરકારના આ પગલાથી ખાતરનું ઉત્પાદન સસ્તું થશે, જેનો સીધો લાભ ખેડૂતોને મળી શકે છે. વધુમાં, અમોનિયમ નાઇટ્રેટ પરનો 'એગ્રીકલ્ચર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર એન્ડ ડેવલપમેન્ટ સેસ' પણ હટાવી દેવામાં આવ્યો છે, જે આ ક્ષેત્ર માટે આર્થિક રાહતના દ્વાર ખોલશે.

વિવિધ ઉદ્યોગો પર થનારી વ્યાપક અસરો : 

આયાત શુલ્ક નાબૂદ થવાથી માત્ર ખાતર જ નહીં, પણ અન્ય અનેક ક્ષેત્રોને વેગ મળશે:

ફાર્માસ્યુટિકલ્સ: દવાઓના ઉત્પાદનમાં વપરાતા કેમિકલ્સ સસ્તા થવાથી સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ પરનું ભારણ ઘટશે.

ઓટોમોબાઇલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ: પ્લાસ્ટિક પાર્ટ્સ, સીટ ફોમ અને અન્ય ઇન્સ્યુલેશન સામગ્રીના ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો થશે.

પેકેજિંગ અને કન્ઝ્યુમર ગુડ્સ: પીવીસી પાઇપ, પેઇન્ટ અને કોટિંગ ઉદ્યોગમાં આ કાચો માલ ખૂબ જ મહત્વનો છે, જે હવે સસ્તા દરે ઉપલબ્ધ થશે.

ડિફેન્સ અને સ્પેસ: સંરક્ષણ અને અવકાશ ક્ષેત્રે વપરાતા વિશિષ્ટ રસાયણોની ઉપલબ્ધતા સરળ બનશે.

નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય : 

સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, આ નિર્ણય જાહેર જનતાના હિતમાં લેવાયો છે. વૈશ્વિક કટોકટીના સમયે સ્થાનિક ઉદ્યોગોની સ્પર્ધાત્મકતા જાળવી રાખવા અને મોંઘવારી પર નિયંત્રણ લાવવા માટે આ પગલું અત્યંત આવશ્યક હતું. કાચા માલની કિંમતો ઘટવાથી અંતિમ ઉત્પાદનોની કિંમતો સ્થિર રહેશે અને સપ્લાયમાં આવતી અડચણો દૂર થશે.