ભૂટાનમાં ફાટ્યું ગ્લેશિયર તળાવ, ભારતના કયા વિસ્તારો પર તોળાઈ રહ્યું છે પૂરનું જોખમ?

Bhutan Glacial Lake Flood: ભૂટાનમાં ગ્લેશિયર તળાવ ફાટવાની ઘટના બાદ ભારતના સરહદી વિસ્તારોમાં પૂરનો ખતરો ઊભો થયો છે. ઉત્તર-પશ્ચિમ ભૂટાનના ગાસા જિલ્લામાં આવેલા શિંતાફુ તળાવમાંથી પાણીનો મોટો પ્રવાહ બહાર આવતાં મો છુ નદીમાં પાણી વધી રહ્યું છે. આ ઘટનાને પગલે પશ્ચિમ બંગાળ અને આસામના કેટલાક વિસ્તારોમાં પૂર અંગે ચેતવણી આપવામાં આવી છે. સમગ્ર ઉત્તર બંગાળમાં હાઇ એલર્ટ જાહેર કરીને વહીવટી તંત્રે કટોકટીની તૈયારી શરૂ કરી છે. આ ઘટના ગુરુવારે સાંજે બની હોવાનું જણાવાયું છે. ભૂટાને પશ્ચિમ બંગાળ અને આસામની સરકારોને ચેતવણી આપી છે. ખાસ કરીને ભૂટાનની સરહદ નજીક આવેલા જિલ્લાઓમાં અચાનક પૂર આવવાની શક્યતાને ધ્યાનમાં રાખીને લોકોને સતર્ક રહેવા સૂચના આપવામાં આવી છે.

શિંતાફુ તળાવ ક્યાં આવેલું છે?
શિંતાફુ તળાવ ભૂટાનના ગાસા જિલ્લામાં મો છુ નદીના સ્ત્રોત પાસે આવેલું છે. તેને ભૂટાનનાં 17 સંભવિત જોખમી ગ્લેશિયર તળાવોમાંનું એક માનવામાં આવે છે. તળાવમાંથી નીકળતું પાણી મો છુ નદી મારફતે સંકોશ નદી તરફ વહી રહ્યું છે. પૂરનું પાણી પુનાખા ઝોંગથી આશરે 8 કિલોમીટર દૂર આવેલા કાબેસા ગેવોગના શ્રીગાંગ વિસ્તારમાં પહોંચ્યું હોવાની માહિતી સામે આવી છે. અગાઉ 26 ઓગસ્ટ, 2021ના રોજ પણ મો છુ નદીમાં પૂર આવ્યું હતું, જેના કારણે ગાસા ત્સાચુ વિસ્તારમાં ભારે અસર થઈ હતી.

પશ્ચિમ બંગાળ અને આસામના કયા વિસ્તારોમાં એલર્ટ?
ભૂટાનમાં સર્જાયેલી સ્થિતિને પગલે આસામના ધુબરી જિલ્લામાં વહીવટી તંત્ર સતર્ક છે. પશ્ચિમ બંગાળના અલીપુરદ્વાર, જલપાઈગુડી અને કૂચ બિહારના સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં પણ ચેતવણી આપવામાં આવી છે. દાર્જિલિંગની પહાડીઓ, તરાઈ અને ડુઅર્સના લોકોને પૂર અંગે સાવચેત રહેવા જણાવાયું છે. સંકોશ નદી અને તેની સહાયક નદીઓના કિનારે રહેતા લોકોને જરૂર પડે તો તાત્કાલિક સલામત સ્થળે સ્થળાંતર કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. સંકોશ નદી ઉત્તર ભૂટાનમાંથી નીકળે છે અને આગળ આસામમાં બ્રહ્મપુત્ર નદી સાથે જોડાય છે.

આસામના મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા શર્મા પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યા છે
આસામના મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા શર્મા ભૂટાનમાં ગ્લેશિયર તળાવ ફાટવાથી સર્જાયેલી પરિસ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા હોવાનું મુખ્યમંત્રીના સત્તાવાર હેન્ડલ પરથી જણાવાયું છે. ધુબરીના ડેપ્યુટી કમિશનર સ્થળ પર હાજર છે અને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં સંભવિત અસરનો સામનો કરવા તંત્ર તૈયાર છે. દાર્જિલિંગના ભાજપ સાંસદ રાજુ બિસ્તાએ પણ સોશિયલ મીડિયા પર સંવેદનશીલ વિસ્તારોના લોકોને સાવચેતી રાખવાની અપીલ કરી છે.

GLOF એટલે શું? કેવી રીતે આવે છે અચાનક પૂર?
ગ્લેશિયલ લેક આઉટબર્સ્ટ ફ્લડ (GLOF) ત્યારે સર્જાય છે જ્યારે હિમનદીની પાછળ બનેલા તળાવમાં સંગ્રહાયેલું પાણી અચાનક બહાર નીકળી જાય છે. પાણી રોકતો કુદરતી બંધ તૂટી જતાં પાણીનો મોટો જથ્થો ઝડપથી નીચેના વિસ્તારો તરફ ધસી શકે છે. ભારે વરસાદ, ભૂસ્ખલન, હિમપ્રપાત, ભૂકંપ અને હિમનદીઓ ઝડપથી પીગળવાથી આવી ઘટના સર્જાઈ શકે છે. એસપી શોએ જણાવ્યું હતું કે લોકોમાં થોડી ગભરાટની સ્થિતિ છે, પરંતુ ગભરાવાની જરૂર નથી. વહીવટી તંત્ર અને સંબંધિત એજન્સીઓ સતર્ક છે અને પરિસ્થિતિનો સામનો કરવા સક્રિય રીતે કામ કરી રહી છે. હાલમાં પશ્ચિમ બંગાળ અને આસામના સરહદી વિસ્તારોમાં પાણીના પ્રવાહ અને તેની સંભવિત અસર પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે.