કસરત તો હૃદય માટે સારી કહેવાય છે, છતાં જીમમાં કેમ આવે છે હાર્ટ એટેક?

Health: ક્રિકેટ રમતી વખતે, દોડતી વખતે કે જીમમાં ભારે વર્કઆઉટ દરમિયાન અચાનક છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, ચક્કર કે બેભાન થવાની ઘટના ચિંતાજનક બની શકે છે. પરંતુ કસરત દરમિયાન અચાનક ગંભીર cardiac event થાય ત્યારે તેને હંમેશા માત્ર “હાર્ટ એટેક” કહેવું યોગ્ય નથી. Heart attack અને sudden cardiac arrest અલગ સ્થિતિ છે.

નિયમિત exercise હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે. જોકે, કેટલીક વ્યક્તિઓમાં અગાઉથી રહેલી હૃદયની બીમારી, અનિયમિત ધબકારા અથવા પોતાની ક્ષમતા કરતાં અચાનક વધારે intense workout ગંભીર સમસ્યાનું કારણ બની શકે છે. American Heart Association પણ physical activity દરમિયાન chest pressure, dizziness, unusual shortness of breath અને fast અથવા uneven heartbeat જેવા warning signsને ગંભીરતાથી લેવા કહે છે.

કસરત દરમિયાન હૃદય પર ભાર કેમ વધે છે?

જ્યારે આપણે ક્રિકેટ રમીએ છીએ, દોડીએ છીએ અથવા જીમમાં ભારે કસરત કરીએ છીએ ત્યારે શરીરને વધુ ઓક્સિજનની જરૂર પડે છે. પરિણામે હૃદયના ધબકારા અને રક્તપ્રવાહ વધે છે.

સ્વસ્થ વ્યક્તિમાં આ સામાન્ય પ્રક્રિયા છે. પરંતુ જો હૃદયની કોઈ સમસ્યા પહેલેથી હોય અને તેની જાણ ન હોય, તો ભારે physical exertion દરમિયાન લક્ષણો દેખાઈ શકે છે.

લાંબા સમયથી કસરત ન કરનાર વ્યક્તિ અચાનક high-intensity workout શરૂ કરે ત્યારે પણ શરીર પર વધારાનો ભાર પડી શકે છે. તેથી exerciseની intensity ધીમે ધીમે વધારવી મહત્વપૂર્ણ છે.

ક્રિકેટ કે જીમમાં કયા લક્ષણો Warning Sign છે?

કસરત દરમિયાન નીચેના લક્ષણોને સામાન્ય થાક માનીને અવગણશો નહીં:

• છાતીમાં દુખાવો, દબાણ અથવા ભારેપણું
• અસામાન્ય શ્વાસ લેવામાં તકલીફ
• અચાનક ચક્કર આવવા અથવા આંખ સામે અંધારું થવું
• બેભાન થવું
• હૃદયના ધબકારા ખૂબ ઝડપી અથવા અનિયમિત લાગવા

Heart attackમાં છાતીમાં pressure અથવા discomfort, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, ઠંડો પરસેવો, nausea અને dizziness જેવા લક્ષણો જોવા મળી શકે છે.

Heart Attack અને Cardiac Arrest એક નથી

Heart Attack: હૃદયની ધમનીમાં લોહીનો પ્રવાહ અવરોધાય ત્યારે હાર્ટ એટેક થઈ શકે છે. Cardiac Arrest: હૃદયની electrical systemમાં ગંભીર ખામી સર્જાતા હૃદય અચાનક અસરકારક રીતે લોહી પંપ કરવાનું બંધ કરી શકે છે. વ્યક્તિ અચાનક બેભાન થઈ શકે છે અને સામાન્ય શ્વાસ બંધ થઈ શકે છે. આ બંને સ્થિતિ વચ્ચેનો તફાવત સમજવો ખૂબ જરૂરી છે.

લાંબા વિરામ બાદ જીમ શરૂ કરો છો? આ ભૂલ ન કરો

જો તમે લાંબા સમયથી exercise કરતા નથી, તો સીધા heavy workoutથી શરૂઆત ન કરો. Warm-up કરો, intensity ધીમે વધારો અને તમારી fitness level પ્રમાણે weight પસંદ કરો. કસરત દરમિયાન છાતીમાં દુખાવો, અસામાન્ય શ્વાસ, dizziness અથવા palpitations થાય તો workout તરત રોકો અને તબીબી સલાહ લો.

કસરત બંધ કરવી કે નહીં?

કસરત બંધ કરવાની જરૂર નથી; યોગ્ય રીતે કસરત કરવી જરૂરી છે. નિયમિત physical activity હૃદય માટે લાભદાયક છે, પરંતુ વ્યક્તિની ક્ષમતા અને સ્વાસ્થ્ય પ્રમાણે exerciseની intensity નક્કી કરવી જોઈએ. જો અચાનક અથવા unexplained chest pain, શ્વાસમાં ગંભીર તકલીફ, બેભાન થવું અથવા અન્ય ગંભીર લક્ષણો થાય તો તેને અવગણશો નહીં. Heart attackની શંકા હોય તો તાત્કાલિક emergency medical help લો.

નોંધ: આ લેખ સામાન્ય health awareness માટે છે. વ્યક્તિગત તબીબી નિદાન કે સારવાર માટે qualified doctorની સલાહ જરૂરી છે.