ધૂમ્રપાન ન કરનારાઓને પણ ફેફસાંનું કેન્સર કેમ થઈ રહ્યું છે? ડોક્ટરોએ જણાવ્યું આ કારણ

મંગળવારે લેન્સેટ રેસ્પિરેટરી મેડિસિન જર્નલમાં 'કેન્સર ડે' પર એક અભ્યાસ પ્રકાશિત થયો હતો. એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે ફેફસાના કેન્સરના કેસ ફક્ત ધૂમ્રપાન કરનારાઓમાં જ નહીં પરંતુ ધૂમ્રપાન ન કરનારાઓમાં પણ જોવા મળી રહ્યા છે. આ અંગે લોકોના મનમાં હવે અનેક પ્રકારના પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને, 'કેન્સર ડે' પર, IANS એ CK બિરલા હોસ્પિટલના મેડિકલ ઓન્કોલોજી આસિસ્ટન્ટ ડૉ. પૂજા બબ્બર અને ફોર્ટિસ મેમોરિયલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના રેડિયેશન ઓન્કોલોજી ડૉ. અનિલ કે આનંદ સાથે ખાસ વાતચીત કરી.

ડૉ. પૂજા બબ્બર કહે છે કે એ વાતને બિલકુલ નકારી શકાય નહીં કે કેન્સર ફક્ત ધૂમ્રપાન કરનારાઓમાં જ નહીં પણ ધૂમ્રપાન ન કરનારાઓમાં પણ થાય છે, પરંતુ તે મોટાભાગે સ્ત્રીઓમાં થાય છે. ડો.એ કહ્યું કે ગામડાઓમાં જે મહિલાઓ ચૂલા પર રસોઈ બનાવે છે, તેમાંથી નીકળતો ધુમાડો તેમના ફેફસાના કેન્સરનું કારણ બને છે, કારણ કે તે ધુમાડામાં ઘણા બધા કાર્સિનોજેન્સ હોય છે, જે કેન્સરનું કારણ બને છે. આ ઉપરાંત, ફેક્ટરીના ધુમાડાને કારણે લોકોમાં ફેફસાંનું કેન્સર પણ જોવા મળે છે. આ સાથે, ઘણા કિસ્સાઓમાં જનીનો પણ ફેફસાના કેન્સરનું કારણ હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.

ડૉ. પૂજા કહે છે કે સ્ત્રીઓમાં ફેફસાના કેન્સરનો સરળતાથી ઈલાજ થઈ શકે છે. સ્ત્રીઓમાં થતા કેન્સરનો ઉપચાર પણ એક જ દવા દ્વારા પહેલા તબક્કામાં થઈ શકે છે. તેણી કહે છે કે પુરુષોમાં કેન્સર થવાના કારણો સ્પષ્ટ છે કારણ કે આપણે જાણીએ છીએ કે ધૂમ્રપાન કરવાથી ડીએનએને નુકસાન થાય છે. કેન્સરનું કારણ બનેલા જનીનમાં પરિવર્તન થયું છે, પરંતુ સ્ત્રીઓમાં ધૂમ્રપાન એ કારણ નથી, આમાં આનુવંશિક પરિવર્તન મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને, સ્ત્રીઓમાં કેન્સરની ઘણી પ્રકારની સારવાર ઉપલબ્ધ છે. જેમાં મહિલાઓની સારવાર મુખ્યત્વે લક્ષિત ઉપચાર અને ઇમ્યુનો ઉપચાર દ્વારા કરી શકાય છે.

ડો.એ કહ્યું કે ફેફસાના કેન્સરના શરૂઆતના લક્ષણો આ પ્રકારના હોઈ શકે છે. તેમાં મુખ્યત્વે ઉધરસ, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, કફ, કફમાં લોહી અને થોડું ચાલ્યા પછી પણ શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જેવા લક્ષણોનો સમાવેશ થાય છે. ડૉ. કહે છે કે જો આ કેન્સર વધુ ફેલાય તો માથાનો દુખાવો થાય છે. લક્ષણોમાં હાડકામાં દુખાવો, ભૂખ ન લાગવી, વજન ઘટવું શામેલ છે.

ફોર્ટિસ મેમોરિયલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના રેડિયેશન ઓન્કોલોજિસ્ટ ડૉ. અનિલ કે આનંદે જણાવ્યું હતું કે અગાઉ, 80 થી 90 ટકા ફેફસાના કેન્સરના કેસ ફક્ત ધૂમ્રપાન કરનારાઓમાં જ જોવા મળતા હતા. પરંતુ, હવે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી આ ટ્રેન્ડ બદલાઈ રહ્યો છે. ઘણા લોકો એવા છે જેમણે ક્યારેય ધૂમ્રપાન કર્યું નથી, પરંતુ તેમનામાં ફેફસાનું કેન્સર હજુ પણ જોવા મળી રહ્યું છે.

તેમનું કહેવું છે કે ધૂમ્રપાન ન કરવા છતાં, ફેફસાના કેન્સરથી પ્રભાવિત થવાના ઘણા કારણો છે, જેમાંથી સૌથી મુખ્ય વાયુ પ્રદૂષણ છે. વાયુ પ્રદૂષણના ઘણા પ્રકાર હોઈ શકે છે. આના સૌથી મોટા કારણો ઔદ્યોગિક પ્રદૂષણ અને ટ્રાફિક પ્રદૂષણ છે. ખાસ કરીને દિલ્હી અને મુંબઈ જેવા શહેરોમાં, આવા પ્રદૂષણનો કહેર ચરમસીમાએ છે. તેઓ સમજાવે છે કે આ પ્રદૂષણમાં PM 10 અને PM 2.5 કણો હોય છે, જે આપણા ફેફસાંમાં પ્રવેશ કરે છે અને તેમને નુકસાન પહોંચાડે છે. જો આ નુકસાન લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે તો તે ફેફસાના કેન્સરમાં ફેરવાઈ જશે. આ રીતે વાયુ પ્રદૂષણને કારણે ફેફસાના કેન્સરના કેસ પણ વધી રહ્યા છે.

-આઇએએનએસ