હેરિટેજ કૌભાંડ : અમદાવાદના ત્રણ હેરિટેજ મકાનો સીલ

વર્લ્ડ હેરિટેજ સિટી તરીકે જાણીતા અમદાવાદના જુના કોટ વિસ્તારમાં હેરિટેજ મિલકતોના અધિકૃત રક્ષણ હેઠળ કોમર્શિયલ ઉપયોગ રોકવા માટે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના મધ્ય ઝોન એસ્ટેટ વિભાગે કડક કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. ખાડિયા વિસ્તારમાં ત્રણ જૂની હેરિટેજ મકાનોને રહેણાંક તરીકે મંજૂર કરાવી રિનોવેશન પછી ગોડાઉન અને દુકાન તરીકે વાપરવાના કિસ્સામાં સીલ કરવામાં આવ્યા છે. આ કાર્યવાહી શહેરમાં વધતા કોમર્શિયલ દુરુપયોગને રોકવા માટેની છે, જેમાં કુલ 100 જેટલી હેરિટેજ મિલકતોની ચેકિંગ ચાલી રહી છે.

હેરિટેજ મિલકતોના દુરુપયોગ પર નજર: રહેણાંક મંજૂરી પછી વ્યાપારી વપરાશ

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC)ના મધ્ય ઝોન એસ્ટેટ વિભાગના અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે, જુના અમદાવાદના કોટ વિસ્તારમાં, ખાસ કરીને ખાડિયા વિસ્તારમાં, અનેક ઇમારતોને હેરિટેજ મિલકત તરીકે જાહેર કરવામાં આવી છે. આ મિલકતોને માલિકો દ્વારા રહેણાંક તરીકે મંજૂર કરાવીને રિનોવેશનની મંજૂરી મેળવવામાં આવે છે, પરંતુ ત્યારબાદ તેને કોમર્શિયલ હેતુઓ માટે – જેમ કે ગોડાઉન, દુકાન કે વ્યાપારી કાર્યાલય – વાપરવામાં આવે છે. આવા દુરુપયોગને રોકવા માટે વિભાગે વ્યાપક ચેકિંગ અભિયાન શરૂ કર્યું છે.

ખાડિયા વિસ્તારમાં કસુંબાવાડ દોશીવાડાની પોળ, દેવસાના પાડો અને સોનીના ખાચામાં આવેલી ત્રણ હેરિટેજ મિલકતો પર આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. આ મકાનો વર્ષો જૂના હેરિટેજ સ્થળો છે, જેમાં રહેણાંક મંજૂરી પછી આંશિક રિનોવેશન કરાયું હતું, પરંતુ તેમાં વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓ ચાલતી હોવાનું જામીન પર સામે આવ્યું. વિભાગના અધિકારીએ જણાવ્યું, "આ મિલકતોમાં ગોડાઉન અને દુકાન તરીકે ઉપયોગ થતો હોવાનું પાયા પરથી સાબિત થયું, જે હેરિટેજ કાયદા અને મંજૂરીના નિયમોનું ઉલ્લંઘન છે. તેથી તાત્કાલિક સીલ કરવામાં આવ્યા છે."

શહેરમાં 100+ હેરિટેજ મિલકતોની ચેકિંગ: વધુ કાર્યવાહીની તૈયારી

AMCના મધ્ય ઝોન એસ્ટેટ વિભાગ મુજબ, શહેરમાં ખાડિયા, કાલુપુર અને અન્ય જગ્યાએ કુલ 100 જેટલી મિલકતો હેરિટેજ તરીકે જાહેર છે. આમાંથી કેટલીકમાં આવા દુરુપયોગના કિસ્સા સામે આવ્યા છે, જેના કારણે વિભાગે વ્યાપક તપાસ અભિયાન શરૂ કર્યું છે. અગાઉ જાન્યુઆરી 2025માં બીબીસી રિપોર્ટમાં જણાવ્યું હતું કે, હેરિટેજ મિલકતોની જાળવણી ન થાય તો અમદાવાદનો વર્લ્ડ હેરિટેજ સ્ટેટસ જોખમમાં આવી શકે છે. કોંગ્રેસ ધારાસભ્ય ઇમરાન ખેડાવાલાએ પણ આ મુદ્દે રાજ્ય સરકારને પત્ર લખીને ચેતવણી આપી હતી.

એસ્ટેટ વિભાગના અધિકારીએ વધુ જણાવ્યું, "આવી મિલકતોને રહેણાંક તરીકે જ જાળવવાના નિયમો છે. કોમર્શિયલ ઉપયોગ માટે અલગ મંજૂરી જરૂરી છે. આ ત્રણ મકાનો સીલ કર્યા પછી માલિકોને નોટિસ આપવામાં આવશે, અને જો ઉલ્લંઘન સાબિત થાય તો દંડ અને કાનૂની કાર્યવાહી થશે." આ અભિયાન શહેરની હેરિટેજ વારસાને સુરક્ષિત રાખવા માટે મહત્વનું છે, જેમાં ખાડિયા જેવા વિસ્તારોમાં જૂની હવેલીઓ અને પોળોનું વિશેષ મહત્વ છે.

હેરિટેજ સંરક્ષણ માટે વધુ પગલાંની જરૂર

અમદાવાદનો વર્લ્ડ હેરિટેજ સ્ટેટસ 2017માં મળ્યો હતો, જેમાં જુના કોટ વિસ્તારની 600થી વધુ હેરિટેજ સ્થળોનો સમાવેશ છે. જો કે, તાજેતરના વિસ્તારોમાં તૂટફૂટ અને દુરુપયોગના કિસ્સાઓ વધ્યા છે, જેના કારણે UNESCO પણ ચેતવણી આપી ચૂક્યું છે. AMC હવે વધુ ચેકિંગ અને જાગૃતિ અભિયાનો દ્વારા આ સમસ્યા ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. સ્થાનિક વસ્તી અને વેપારીઓએ પણ આ કાર્યવાહીની તારીફ કરી છે, પરંતુ વધુ કડક અમલીકરણની માંગ કરી છે.

આ કાર્યવાહીથી અમદાવાદની હેરિટેજ વારસા સુરક્ષિત રહેશે, અને વધુ અપડેટ્સ માટે રહો જોડાયેલા!