ભરૂચમાં ધર્મ અને ઇતિહાસ વચ્ચે કયો વિવાદ થયો

Bharuch : ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક દૃષ્ટિએ મહત્વ ધરાવતા ભરૂચ શહેરમાં આવેલ જામા મસ્જિદને લઈને ચાલી રહેલો વિવાદ હવે વધુ ગરમાયો છે.'સમરી વિહાર' હોવાનો દાવો કરતી હિન્દુ સંસ્થાઓ અને સંત સમાજે 15 જૂને વિશાળ મહારેલી યોજવાની જાહેરાત કરી છે.આ રેલીમાં માત્ર ગુજરાત જ નહીં પરંતુ મહારાષ્ટ્રના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી પણ હજારો ભક્તો અને કાર્યકરો જોડાય તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.સમગ્ર ઘટનાક્રમને લઈને સ્થાનિક પ્રશાસન પણ એલર્ટ મોડ પર આવી ગયું છે અને કાયદો-વ્યવસ્થાની સ્થિતિ જળવાઈ રહે તે માટે વિશેષ તૈયારીઓ શરૂ કરવામાં આવી છે.

શું છે સમગ્ર વિવાદ?
ભરૂચની ઐતિહાસિક જામા મસ્જિદને લઈને કેટલાક હિન્દુ સંગઠનો દ્વારા દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે આ સ્થળ અગાઉ 'સમરી વિહાર' તરીકે ઓળખાતું હતું અને તેનું ધાર્મિક તેમજ ઐતિહાસિક મહત્વ હિન્દુ પરંપરા સાથે જોડાયેલું છે. આ દાવા બાદ છેલ્લા કેટલાક સમયથી વિવિધ સંગઠનો દ્વારા આ મુદ્દે અભિયાન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે.બીજી તરફ મુસ્લિમ સમાજ અને મસ્જિદ સાથે સંકળાયેલા લોકો આ દાવાઓને નકારી રહ્યા છે અને જામા મસ્જિદને ઐતિહાસિક રીતે મસ્જિદ તરીકે જ ઓળખ આપવામાં આવી હોવાનું જણાવી રહ્યા છે. બંને પક્ષોની અલગ-અલગ માન્યતાઓ વચ્ચે હવે મામલો વધુ ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.

બંધ ચેમ્બરમાંથી મળ્યા જૈન સ્થાપત્યના અવશેષો
જાહેર થયેલા વીડિયો અને દાવો કરનારા ધાર્મિક નેતાઓના જણાવ્યા મુજબ, મસ્જિદના ભોંયરામાં એક એવો દરવાજો હતો જે છેલ્લા 700 વર્ષથી ક્યારેય ખોલવામાં આવ્યો ન હતો. પુરાતત્વ વિભાગની પ્રક્રિયા દરમિયાન આ દરવાજો ખોલવામાં આવતા અંદર એક પથ્થરની કોતરણીવાળી વિશાળ શીલા (પિલર) જોવા મળી હતી. આ શીલા પર પ્રાચીન જૈન સ્થાપત્યની અદભુત કોતરણી છે અને તેની અંદર જૈન ધર્મના 19મા તીર્થંકર ભગવાન મલ્લિનાથ તેમજ અન્ય જૈન દેવતાઓની અતિ પ્રાચીન મૂર્તિઓ કંડારેલી હોવાનો દાવો કરાયો છે. જોકે, પુરાતત્વ વિભાગ (ASI) એ હજુ સુધી આ મૂર્તિઓની ચોક્કસ પુરાતત્વીય ઉંમર કે સત્તાવાર ઓળખ અંગે પોતાની આખરી મહોર મારી નથી અને કોઈ સત્તાવાર નિવેદન આપવાથી બચી રહ્યું છે.

ઐતિહાસિક દાવાઓને લઈને ચર્ચા
આ વિવાદનો મુખ્ય આધાર ઐતિહાસિક દાવાઓ પર ટકેલો છે. કેટલાક સંશોધકો અને હિન્દુ સંગઠનોનું માનવું છે કે ભરૂચના આ વિસ્તારમાં અગાઉ હિન્દુ ધાર્મિક સંકુલ અથવા સમરી વિહાર અસ્તિત્વમાં હતું. જ્યારે અન્ય ઇતિહાસકારોનું કહેવું છે કે આવા દાવાઓ અંગે સ્પષ્ટ અને સર્વસ્વીકૃત પુરાવાઓ ઉપલબ્ધ નથી.આ મુદ્દે વિવિધ દસ્તાવેજો, પ્રાચીન સંદર્ભો અને ઐતિહાસિક નોંધો અંગે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. જોકે અંતિમ નિર્ણય કોઈપણ કાયદાકીય અથવા સત્તાવાર પ્રક્રિયા દ્વારા જ શક્ય બનશે.

સોશિયલ મીડિયા પર પણ ચર્ચા તેજ
ભરૂચ જામા મસ્જિદ અને સમરી વિહારનો મુદ્દો સોશિયલ મીડિયા પર પણ ભારે ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. વિવિધ પક્ષોના સમર્થકો પોતાના-પોતાના દાવાઓ સાથે પોસ્ટ અને વીડિયો શેર કરી રહ્યા છે. જેના કારણે પ્રશાસન દ્વારા અફવાઓ અને ભડકાઉ સામગ્રી સામે સાવચેતી રાખવા અપીલ કરવામાં આવી છે.સ્થાનિક ધાર્મિક અને સામાજિક આગેવાનો દ્વારા લોકોમાં શાંતિ અને સૌહાર્દ જળવાઈ રહે તે માટે અપીલ કરવામાં આવી છે. તેમનું કહેવું છે કે કોઈપણ પ્રકારના વિવાદનો ઉકેલ કાયદાકીય અને બંધારણીય માધ્યમોથી જ શોધવો જોઈએ.

15 જૂને યોજાશે મહારેલી
આ મુદ્દાને લઈને અનેક હિન્દુ સંગઠનો અને સંતો દ્વારા 15 જૂને ભરૂચમાં વિશાળ મહારેલી યોજવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.આયોજકોના જણાવ્યા અનુસાર, ગુજરાતના અનેક જિલ્લાઓ ઉપરાંત મહારાષ્ટ્રના નાસિક, ધુળે, જલગાંવ, નંદુરબાર સહિતના વિસ્તારોમાંથી પણ મોટી સંખ્યામાં ભક્તો ભાગ લેશે.રેલીમાં ધાર્મિક આગેવાનો, સામાજિક સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓ અને વિવિધ સંગઠનોના કાર્યકરો હાજર રહેશે. આયોજકોનું કહેવું છે કે કાર્યક્રમ સંપૂર્ણપણે શાંતિપૂર્ણ રહેશે અને કાયદાકીય મર્યાદાઓનું પાલન કરવામાં આવશે.

પોલીસ અને તંત્ર એલર્ટ મોડમાં
રેલીને ધ્યાનમાં રાખીને ભરૂચ જિલ્લા પોલીસ, સ્થાનિક પ્રશાસન અને અન્ય સુરક્ષા એજન્સીઓ સતર્ક બની છે. શહેરના સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં વધારાનો પોલીસ બંદોબસ્ત ગોઠવવાની તૈયારી શરૂ કરવામાં આવી છે.શહેરના મુખ્ય માર્ગો પર પોલીસ પેટ્રોલિંગ વધારાશે.સીસીટીવી અને ડ્રોન દ્વારા નજર રાખવામાં આવશે.બહારથી આવતા લોકોની હિલચાલ પર પણ દેખરેખ રાખવામાં આવશે.સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાતી અફવાઓ સામે વિશેષ મોનિટરિંગ કરવામાં આવશે.પ્રશાસન દ્વારા બંને સમાજના આગેવાનો સાથે બેઠક યોજીને શાંતિ જાળવવા માટે અપીલ કરવામાં આવી રહી છે.