દવાની દુકાનોને લાગ્યા તાળા!

Gujarat Medical Stores Strike: રાજ્ય સહિત સમગ્ર દેશમાં આજે સ્વાસ્થ્ય સેવાઓને લઈને એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. ઓનલાઇન દવાના વેચાણ અને કોર્પોરેટ કંપનીઓની સંગ્રહખોરી સામે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી લડત બાદ, આખરે મેડિકલ સ્ટોર્સના સંચાલકોએ આરપારની લડાઈ લડવાનું નક્કી કર્યું છે. વારંવારની રજૂઆતો છતાં સરકાર દ્વારા કોઈ નક્કર ઉકેલ ન આવતા કેમિસ્ટ એસોસિયેશન દ્વારા હડતાળનું હથિયાર ઉગામવામાં આવ્યું છે. આજે (20 મે) દેશવ્યાપી બંધના એલાન હેઠળ ગુજરાતના 35,000થી વધુ અને અમદાવાદના 3 હજાર જેટલા મેડિકલ સ્ટોર્સ સંપૂર્ણપણે બંધ રહ્યા છે, જેને કારણે સમગ્ર રાજ્યમાં દવા બજાર સૂમસામ બની ગયું છે અને સામાન્ય નાગરિકો ભારે પરેશાનીનો સામનો કરી રહ્યા છે.

ઓનલાઇન ફાર્મસી સામે પરંપરાગત વેપારીઓનો આક્રોશ
ઓલ ઇન્ડિયા કેમિસ્ટ એન્ડ ડ્રગિસ્ટ એસોસિયેશનના નેજા હેઠળ દેશભરના અંદાજે 12.40 લાખ કેમિસ્ટો આ એક દિવસીય પ્રતિકાત્મક બંધમાં જોડાયા છે. ગુજરાત કેમિસ્ટ એસોસિયેશનની આગેવાનીમાં રાજ્યના તમામ નાના-મોટા વેપારીઓએ પોતાની દુકાનોના શટર તોડી પાડી વિરોધ નોંધાવ્યો છે. વેપારીઓનો મુખ્ય આક્ષેપ છે કે, કોરોના મહામારી દરમિયાન સરકારે લોકોની સુવિધા માટે ઓનલાઇન દવા સપ્લાય કરવાની મંજૂરી આપી હતી. પરંતુ, કોરોનાકાળ વીતી ગયાના વર્ષો બાદ પણ આ ગેરકાયદેસર ઓનલાઇન વેપાર બેફામ ચાલી રહ્યો છે. કોર્પોરેટ કંપનીઓ અને મોટી ઓનલાઇન ફાર્મસીઓ ગ્રાહકોને આકર્ષવા માટે અધધ ડિસ્કાઉન્ટ આપી રહી છે, જેની સીધી અસર ગલી-મહોલ્લામાં વર્ષોથી ધંધો કરતા નાના અને મધ્યમ વર્ગના વેપારીઓ પર પડી રહી છે. આ લડાઈ હવે માત્ર ધંધાની નથી, પણ નાના વેપારીઓના અસ્તિત્વ અને આજીવિકાની બની ગઈ છે.

ગુજરાતના મોટા શહેરોમાં સજ્જડ બંધ: જુઓ ક્યાં કેવી સ્થિતિ?
અમદાવાદમાં ભારે વિરોધ પ્રદર્શન: અમદાવાદના એલિસબ્રિજ વિસ્તારમાં આવેલી હસુભાઈ ચેમ્બર્સ ખાતે મોટી સંખ્યામાં મેડિકલ સ્ટોર્સના સંચાલકો એકઠા થયા હતા. તેમણે સરકાર વિરોધી સૂત્રોચ્ચારો કર્યા હતા અને નકલી દવાઓ બનાવતી કંપનીઓ સામે કડક કાયદો લાવવાની માગ કરી હતી. શહેરમાં 3,000થી વધુ કેમિસ્ટો બંધમાં જોડાતા દવા બજાર ઠપ થઈ ગયું છે.

સુરત દવા બજાર સૂમસામ: ડાયમંડ સિટી સુરતમાં પણ બંધની વ્યાપક અસર જોવા મળી છે. સુરત કેમિસ્ટ એન્ડ ડ્રગિસ્ટ એસોસિયેશનના એલાનને પગલે કતારગામ સ્થિત પ્રખ્યાત 'સુરત દવા બજાર' સંપૂર્ણપણે બંધ રહ્યું છે. પરિસરમાં કોઈ પણ પ્રકારની વ્યાપારી પ્રવૃત્તિ જોવા મળી નથી.

ગાંધીનગરમાં દુકાનો બંધ: પાટનગર ગાંધીનગરમાં પણ એસોસિયેશનના આદેશનું ચુસ્ત પાલન થયું છે. ગાંધીનગર શહેરના અંદાજે 500 અને સમગ્ર જિલ્લાના મળીને કુલ 1200 જેટલા કેમિસ્ટોએ આજે સવારથી જ પોતાના ધંધા-રોજગાર બંધ રાખીને આ આંદોલનને સમર્થન આપ્યું છે.

મહેસાણામાં તાળાબંધી: ઉત્તર ગુજરાતના મહેસાણા જિલ્લામાં હોલસેલ માર્કેટની સાથે નાની-મોટી 1500થી વધુ દવાની દુકાનોને તાળા લાગેલા જોવા મળ્યા હતા, જેને કારણે મેડિકલ સેક્ટરમાં સજ્જડ બંધનો માહોલ રહ્યો હતો. આવી જ સ્થિતિ ભાવનગર શહેરમાં પણ જોવા મળી હતી, જ્યાં મોટા ભાગના સ્ટોર્સ બંધ રહ્યા હતા.

ઇમરજન્સીમાં દર્દીઓ હેરાન ન થાય તે માટે ખાસ વ્યવસ્થા
દવાઓ એ માનવ જીવન માટે અનિવાર્ય સેવા હોવાથી, કેમિસ્ટ એસોસિયેશન દ્વારા માનવતાવાદી અભિગમ અપનાવવામાં આવ્યો છે. હડતાળના કારણે કોઈ ગંભીર દર્દીનું સ્વાસ્થ્ય ન જોખમાય તે માટે ફૂડ એન્ડ ડ્રગ વિભાગ અને સ્થાનિક એસોસિયેશનો દ્વારા રાજ્યભરમાં 832 મેડિકલ સ્ટોર્સ ખુલ્લા રાખવાની ખાસ યાદી જાહેર કરવામાં આવી છે. નવસારી જિલ્લાની વાત કરીએ તો, ત્યાંના 600 સ્ટોર્સમાંથી હોસ્પિટલો સાથે સંકળાયેલી 30 દુકાનો ચાલુ રાખવામાં આવી છે, જ્યારે નવસારી શહેરમાં 250 પૈકી 12 હોસ્પિટલ સંલગ્ન સ્ટોર્સ ખુલ્લા છે જેથી ઓપરેશન કે ઇમરજન્સી વોર્ડના દર્દીઓને તકલીફ ન પડે. ગાંધીનગરમાં પણ ૫ મુખ્ય સ્ટોર્સ ઉપરાંત એપોલો અને પ્લેનેટ જેવી મોટી ફાર્મસી ચેઈન્સ કાર્યરત રાખવામાં આવી છે. ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પણ સરકારે દર્દીઓની સગવડ માટે પ્રત્યેક ગામ દીઠ એક-એક સ્ટોર ખુલ્લો રાખવાની છૂટ આપી છે.

પિતા-પુત્રની લાચારી
સરકાર અને સંગઠનો વચ્ચેની આ લડાઈમાં સામાન્ય જનતા પીસાઈ રહી હોવાના કિસ્સાઓ પણ સામે આવ્યા છે. અમદાવાદની એક હોસ્પિટલમાં પોતાના માસૂમ દીકરાના ઓપરેશન માટે દવા લેવા નીકળેલા એક પિતા કલાકો સુધી ભટક્યા બાદ પણ દવા ન મળતા નિઃસહાય અવસ્થામાં જોવા મળ્યા હતા. આવી જ કટોકટી સુરતમાં પણ જોવા મળી, જ્યાં એક પુત્ર પોતાની માતાની હાઈ બ્લડ પ્રેશરની તાત્કાલિક દવા લેવા માટે ૫ કિલોમીટર સુધી રખડ્યો છતાં બધી દુકાનો બંધ મળતા તે ભારે માનસિક તણાવમાં આવી ગયો હતો. એસોસિયેશને અગાઉથી લોકોને 20 તારીખ પહેલા જ જરૂરી દવાઓ ખરીદી લેવા અપીલ કરી હોવા છતાં, અચાનક આવી પડતી મેડિકલ ઇમરજન્સીમાં લોકો લાચાર બન્યા છે.

નકલી દવાઓનું મોટું નેટવર્ક: લોકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે ચેડાં થવાનો આક્ષેપ
ગુજરાત કેમિસ્ટ એસોસિયેશનની મુખ્ય ચિંતા માત્ર ધંધાકીય નુકસાન પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ જનઆરોગ્ય સાથે જોડાયેલી છે. એસોસિયેશનના પ્રમુખ જશુભાઈ પટેલે મીડિયા સમક્ષ ચોંકાવનારો ખુલાસો કરતા જણાવ્યું છે કે, ઓનલાઇન ફાર્મસીઓ જે મસમોટું ડિસ્કાઉન્ટ આપે છે, તેની પાછળ નકલી અને ડુપ્લીકેટ દવાઓનું મોટું કૌભાંડ હોઈ શકે છે. બજારમાં હાલમાં અંદાજે 150 કરોડ રૂપિયાથી વધુની કિંમતની ડુપ્લીકેટ દવાઓ પકડાઈ ચૂકી છે. આ નકલી દવાઓ નાગરિકોના સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે. એસોસિયેશનની માગ છે કે ડ્રગ્સ એન્ડ કોસ્મેટિક્સ (DNC) એક્ટ મુજબ નિર્ધારિત માર્જિન (હોલસેલમાં 8% થી 10% અને રિટેલમાં 16% થી 20%) જ જળવાઈ રહેવું જોઈએ અને નકલી દવાઓ બનાવનારા ગુનેગારો સામે કડકમાં કડક નવો કાયદો બનાવવામાં આવે.

"આરોગ્ય મંત્રી પાસે મળવાનો સમય નથી": કેમિસ્ટોમાં ભારે રોષ
દવા વિક્રેતાઓમાં કેન્દ્ર સરકારના વલણ સામે પણ ભારે નારાજગી જોવા મળી રહી છે. જશુભાઈ પટેલે રોષ વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું હતું કે, "અગાઉ મનસુખ માંડવિયા સાહેબ હેલ્થ મિનિસ્ટર હતા ત્યારે અમારી રજૂઆતો સાંભળવામાં આવતી હતી, પરંતુ નવા આરોગ્ય મંત્રી જે. પી. નડ્ડા અત્યારે એટલા વ્યસ્ત છે કે તેમણે અમને મુલાકાત માટે એક પણ વાર સમય આપ્યો નથી." જૂનાગઢ કેમિસ્ટ એસોસિયેશનના ઉપપ્રમુખ હરેશભાઈ બોરખતરીયાએ પણ આક્રોશ વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે મોટા કોર્પોરેટ સેક્ટરો નાના વેપારીઓના પેટ પર પાટુ મારીને આખો ધંધો પોતાના હાથમાં કરવા માગે છે, જે અમે સહન નહીં કરીએ.

આગામી સમયમાં ઉગ્ર આંદોલનની ચીમકી
આજની આ દેશવ્યાપી હડતાળ માત્ર એક 'ટોકન બંધ' એટલે કે ચેતવણી સમાન છે. કેમિસ્ટ એસોસિયેશને સરકારને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં અલ્ટીમેટમ આપ્યું છે કે જો ટૂંક સમયમાં ઓનલાઇન દવાઓના ગેરકાયદેસર વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં નહીં આવે અને નાના વેપારીઓના હિતમાં નિર્ણય લેવામાં નહીં આવે, તો આગામી દિવસોમાં સમગ્ર દેશમાં અચોક્કસ મુદતના ઉગ્ર આંદોલનની શરૂઆત કરવામાં આવશે, જેની તમામ જવાબદારી શાસક વહીવટીતંત્રની રહેશે.