ગુજરાતમાં ‘વરઘોડા’ પ્રથાનો અંત?, DGPનો આદેશ

Gujarat Police: ગુજરાત પોલીસની કાર્યપદ્ધતિમાં વર્ષોથી ચાલી આવતી આરોપીઓના જાહેર ‘વરઘોડા’ અને સ્થળ પર મારપીટ કરવાની પ્રથા પર હવે કાયમી બ્રેક લાગી ગઈ છે. રાજ્યના ઇન્ચાર્જ ડીજીપી (DGP) ડો. કે.એલ.એન. રાવે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને કડક આદેશ જારી કરીને રાજ્યના તમામ પોલીસ યુનિટ્સને આરોપીઓ સાથેના ગેરવર્તનને તાત્કાલિક અસરથી બંધ કરવા સૂચના આપી છે. તેમણે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે જો કોઈ પણ પોલીસકર્મી કાયદાની મર્યાદા ઓળંગશે, તો તેની સામે કડક શિક્ષાત્મક પગલાં લેવામાં આવશે.

માનવ અધિકારોનું જતન અને કાયદાનું પાલન
ડીજીપી ડો. રાવે પોતાના આદેશમાં જણાવ્યું છે કે, ગુનાના રિકન્સ્ટ્રક્શનના નામે આરોપીઓને જાહેરમાં ફેરવવા, તેમની સાથે મારપીટ કરવી કે કોઈપણ પ્રકારનું અપમાનજનક વર્તન કરવું એ ભારતીય કાયદા અને માનવ અધિકારોનું સ્પષ્ટ ઉલ્લંઘન છે. તેમણે પોલીસ અધિકારીઓને ટાંકતા કહ્યું હતું કે, “કાયદામાં રહેશો તો ફાયદામાં રહેશો, નહીં તો કોઈને છોડવામાં નહીં આવે.” આ આદેશમાં માત્ર સંકળાયેલા પોલીસકર્મીઓ જ નહીં, પરંતુ તેમના ઉપરી અધિકારીઓને પણ જવાબદાર ઠેરવવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે, જે પોલીસ તંત્રમાં જવાબદારી નક્કી કરવાની દિશામાં મોટું પગલું છે.

સુપ્રીમ કોર્ટ અને હાઈકોર્ટના નિર્દેશોનું પાલન
આ નિર્ણય લેવા પાછળનું મુખ્ય કારણ છેલ્લા કેટલાક સમયથી વધતા વિવાદો અને ન્યાયતંત્રની લાલ આંખ છે. સુપ્રીમ કોર્ટ અને હાઈકોર્ટે અનેક પ્રસંગોએ નોંધ્યું છે કે પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવતી આવી પ્રવૃત્તિઓ કાયદાકીય રીતે અસ્વીકાર્ય છે. પોલીસ તંત્રની છબી સુધારવા અને તપાસ પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક તથા કાયદેસર બનાવવા માટે આ આદેશ જારી કરવામાં આવ્યો છે. ડીજીપીએ ભાર પૂર્વક જણાવ્યું છે કે તપાસ દરમિયાન આરોપીઓના મૂળભૂત અધિકારોનું રક્ષણ કરવું એ દરેક પોલીસ અધિકારીની નૈતિક અને કાયદાકીય ફરજ છે.

પોલીસ યુનિટ્સ માટે નવી માર્ગદર્શિકા
નવા આદેશ મુજબ હવેથી કોઈપણ સંજોગોમાં આરોપીઓનો જાહેર વરઘોડો કાઢી શકાશે નહીં. રિકન્સ્ટ્રક્શનની પ્રક્રિયા ગુપ્તતા અને કાયદાકીય મર્યાદામાં જ કરવાની રહેશે. સ્થળ પર કે પોલીસ સ્ટેશનમાં આરોપીઓ સાથે શારીરિક હિંસા કે માનસિક અત્યાચાર પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ રહેશે. ગેરવર્તનની ફરિયાદના કિસ્સામાં સ્ટેશન ઈન્ચાર્જથી લઈને ઉચ્ચ અધિકારીઓ સુધીની જવાબદારી નક્કી થશે. ગુજરાત પોલીસના આ ઐતિહાસિક નિર્ણયથી પોલીસની છબી ‘દબંગ’ ને બદલે ‘કાયદાના રક્ષક’ તરીકે પ્રસ્થાપિત થશે તેવી અપેક્ષા સેવાઈ રહી છે. રાજ્યભરના પોલીસ બેડામાં આ આદેશને પગલે ભારે ચર્ચા જાગી છે અને હવે પોલીસની તપાસ પદ્ધતિમાં મોટા ફેરફારો જોવા મળશે.