અમદાવાદ એક અનોખી પરંપરા, પુરુષો સ્ત્રીનો વેશ ધારણ કરીને ગરબે રમે છે

અમદાવાદ: ગુરુવારે દેશભરમાં નવરાત્રિની ઉજવણી શરૂ થઈ છે, અમદાવાદના શાહપુર વિસ્તારમાં એક અનોખી પરંપરાએ સૌનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. આ પોળમાં આસો સુદ એકમથી સાતમ સુધી બેઠી ગરબી ગવાય છે. જ્યારે આઠમના દિવસે પોળના પુરુષો સ્ત્રીના વેશમાં ગરબે ઘૂમે છે. આ દૃશ્ય જોવા અનેક લોકો માતાની પોળ ખાતે પહોંચે છે. આ પરંપરા એટલી પ્રખ્યાત છે કે, વિદેશી લોકો પણ આ નજારો જોવા આવે છે. 

અમદાવાદના શાહપુર વિસ્તારમાં આવેલી સદુમાતાની પોળમાં નવરાત્રિ દરમિયાન પુરુષો દ્વારા સ્ત્રીનો વેશ ધારણ કરવા પાછળ અનોખી કહાની છે. આ પ્રથા લગભગ 200 વર્ષથી ચાલતી આવી છે. આ સદીઓ જૂની પરંપરામાં, પુરૂષો સદુ માતા દ્વારા તેમના પૂર્વજો પર આપવામાં આવેલા શ્રાપનું પ્રાયશ્ચિત કરવા માટે સ્ત્રીઓની જેમ પોશાક પહેરે છે, એક સ્ત્રી, જેની વાર્તા પેઢીઓથી પસાર થઈ છે. સ્થાનિક માન્યતા મુજબ, 200 થી વધુ વર્ષો પહેલા, સદુબેન નામની મહિલાએ બારોટ સમુદાયના પુરુષો પાસેથી રક્ષણ માંગ્યું હતું જ્યારે એક મુઘલ ઉમરાવોએ તેણીને ઉપપત્ની તરીકે રાખવાની માંગ કરી હતી.

વિક્રમ સંવત 1872 ભાદરવા વદ બીજના રોજ શ્રી સદુમા સતી થયા હતા. શ્રી સદુમા સિધ્ધપુરના કલ્યાણી કુટુંબના બારોટ હરિસીંગના દીકરી હતા અને અમદાવાદ શહેરના શાહપુર મોટા ભાટવાડાના રાવ હરિસીંગજી જેસીંગજીના અર્ધાંગની હતા.

સદુ માતાની પોળ, જેમાં 1,000 થી વધુ રહેવાસીઓ છે. સાંકડી શેરીઓ અને જૂના જમાનાના મકાનોથી ભરેલી આ પોળ અમદાવાદના વારસાનો જીવંત અવશેષ છે. આઠમના દિવસે સાડી પહેરેલા પુરુષો શેરી ગરબાની ધૂન પર આકર્ષક નૃત્ય જોવા માટે ભીડ ઉમટી પડે છે, જે પેઢીઓથી પ્રચલિત લોકનૃત્ય છે.

સદુ માતાની ભાવનાને પ્રસન્ન કરવા અને શ્રાપ દૂર કરવા માટે મંદિર બનાવવામાં આવ્યું હતું. દર વર્ષે અષ્ટમીની રાત્રે, બારોટ સમુદાયના પુરુષો સદુ માતાની પોળ ખાતે ભેગા થાય છે, સાડી પહેરે છે અને તપસ્યા તરીકે ગરબા કરે છે. આ પરંપરા આજે પણ જીવંત છે અને સમગ્ર શહેરમાંથી લોકો પરંપરા અને ભક્તિના આ શક્તિશાળી પ્રદર્શનના સાક્ષી બનવા આતુર છે.

એક સહભાગીએ શેર કર્યું કે તે સદુ માતા પ્રત્યે લાગણી વ્યક્ત કરવા માટે છેલ્લા પાંચ વર્ષથી સાડી પહેરે છે. તેમના વ્યવસાયમાં સમૃદ્ધિ અને પુત્રના આશીર્વાદ માટે પ્રાર્થના કર્યા પછી, તેમને લાગ્યું કે દેવી તેમના પર દયાળુ છે. તેના માટે, આ પરંપરા તેના મૂળ સાથે અર્થપૂર્ણ જોડાયેલી છે, જે સમુદાયને તેના જીવનમાં મળેલા આશીર્વાદ માટે આભાર વ્યક્ત કરવાની મંજૂરી આપે છે.

ભારતનું પ્રથમ યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ શહેર, અમદાવાદ તેના સમૃદ્ધ ઇતિહાસ અને પરંપરાઓ માટે જાણીતું છે. સાડીઓમાં પુરુષો દ્વારા ગરબા કરવાની વિધિ એ શહેરના સાંસ્કૃતિક વારસાને જાળવવાની ઘણી રીતો પૈકીની એક છે. જૂના શહેરના 184 પોળ વચ્ચે આવેલું સદુ માતાની પોળ બારોટ સમાજની દ્રઢતા અને નિષ્ઠાનો પુરાવો છે.

--IANS