અમદાવાદમાં ટ્રાફિકનિયમોના ભંગ બદલ 413 કરોડનીવસુલાત

ગુજરાતના સૌથી મોટા શહેર અમદાવાદમાં ટ્રાફિક નિયમોના ભંગને કારણે છેલ્લા બે વર્ષમાં નાગરિકો પાસેથી કુલ 413 કરોડ રૂપિયાની વસુલાત કરવામાં આવી છે. આ રકમ ટ્રાફિક પોલીસના કર્મચારીઓને ચૂકવાતા પગાર કરતાં પણ વધુ છે, જે સરકારી તિજોરીમાં જમા થઈ રહી છે. પરંતુ કમનસીબે, આ પૈસા ટ્રાફિક સુધારણા, જનજાગૃતિ અને અકસ્માતો ઘટાડવા માટેની ગ્રાન્ટ તરીકે પરત મેળવવામાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે, જેના કારણે શહેરના રસ્તાઓ પર સુરક્ષા અને સુવિધાઓમાં અભાવ જોવા મળી રહ્યો છે. તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર, 2025ના પ્રથમ 11 મહિનામાં જ ટ્રાફિક ભંગના 32.61 લાખ કેસ નોંધાયા છે અને 217.13 કરોડનો દંડ ફટકારાયો છે, પરંતુ વસુલાત માત્ર 31.94 કરોડ જ થઈ છે, જે વસુલાત દરને 14.36 ટકા પર લાવી દીધો છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે નિયમોના ભંગમાં વધારો થઈ રહ્યો છે, પરંતુ વસુલાતની પ્રક્રિયા ઢીલી પડી રહી છે.

અમદાવાદ ટ્રાફિક પોલીસની કામગીરીને જોતા, વર્ષ 2024માં 21.15 લાખ વાહનચાલકો પાસેથી 151 કરોડ રૂપિયાનો દંડ વસુલાયો હતો, જ્યારે 2025માં આ આંકડો વધીને 40 લાખ વાહનચાલકો પાસેથી 262 કરોડ થયો છે. આમ, બે વર્ષમાં કુલ 413 કરોડની વસુલાત થઈ છે. આ રકમ ટ્રાફિક પોલીસના કર્મચારીઓના પગાર કરતાં અનેકગણી વધુ છે, જેના કારણે લોકોમાં ચર્ચા છે કે પોલીસને પગાર આપવા કરતાં સરકારને દંડની આવક વધુ મળી રહી છે. જોકે, ટ્રાફિક પોલીસની સંખ્યા મંજૂર મહેકમ કરતાં ઓછી છે છતાં વસુલાતમાં વધારો થયો છે, જે પોલીસની કાર્યક્ષમતા દર્શાવે છે. પરંતુ આ વસુલાતની પાછળનું કારણ રસ્તા પર પોલીસ કર્મચારીઓને ઉભા રાખીને આડેધડ દંડ વસુલવાનું છે, જે પ્રજા અને પોલીસ વચ્ચે ઘર્ષણ વધારી રહ્યું છે.

આ દંડની રકમ સીધી ગુજરાત સરકારમાં જમા થાય છે અને તેને અમદાવાદ ટ્રાફિક પોલીસ, અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) અને ટ્રાફિક કમિટીને જુદા-જુદા હેડમાં પરત ફાળવવામાં આવે છે. આ પૈસાથી રોડ એન્જિનિયરિંગ, ઝીબ્રા ક્રોસિંગ, ટ્રાફિક સિગ્નલ, જનજાગૃતિ અને ટ્રાફિક નિયમન માટે જરૂરી સાધનોની ખરીદી કરવાનું છે. પરંતુ છેલ્લા બે-ત્રણ વર્ષમાં આ પૈસા ગ્રાન્ટ તરીકે પરત મળ્યા નથી, જેના કારણે AMC અને પોલીસને મુશ્કેલી પડી રહી છે. AMC અનુસાર, શહેરના રસ્તાઓ પર અકસ્માતો ઘટાડવા માટે બમ્પ, ઝીબ્રા ક્રોસિંગ અને સ્ટ્રીપ્સ બનાવવા તેમજ ચાર રસ્તાઓ પર સિગ્નલ લગાવવા માટે દંડની રકમમાંથી 25 ટકા શેરિંગ AMCને મળે છે, પરંતુ 2022-23થી આ રેવન્યુ શેરિંગ મળ્યું નથી. આ વિલંબને કારણે જનહિતાર્થે પૈસા પરત ન મળવાની છાપ ઘેરી બની રહી છે.

તાજેતરના અપડેટ્સમાં, 2025માં અમદાવાદમાં ટ્રાફિક દંડની વસુલાતમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં 54 લાખ કેસમાંથી માત્ર 10.36 લાખમાં જ દંડ વસુલાયો છે અને 308.35 કરોડ બાકી છે, જે વસુલાત દરને 19.23 ટકા પર લાવી દીધો છે. વધુમાં, કેગના રિપોર્ટમાં ઘટસ્ફોટ થયો છે કે ટ્રાફિક દંડની 148.80 કરોડની રકમ 'ગુજરાત માર્ગ સુરક્ષા નિધિ ફંડ'માં ટ્રાન્સફર થઈ નથી, જ્યારે 100 ટકા જમા કરાવવાની જોગવાઈ છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે વસુલાત અને તેના ઉપયોગમાં પારદર્શિતાનો અભાવ છે.

આ ઉપરાંત, ઠંડીના દિવસોમાં હેલ્મેટ પહેરવાનું પ્રમાણ વધ્યું છે. વર્ષ 2025ના ડિસેમ્બરમાં ઠંડીને કારણે લોકો સ્વેચ્છાએ હેલ્મેટ પહેરવા લાગ્યા છે, જેના કારણે હેલ્મેટ વગરના કેસ ઘટ્યા છે. 2024ની સરખામણીએ 1.18 લાખ ઓછા કેસ સાથે 1.68 લાખ લોકો પાસેથી 8.43 કરોડનો દંડ વસુલાયો છે, જે 5.90 કરોડ ઓછો છે. પોલીસના મતે, આ જાગૃતિને કારણે છે, પરંતુ ઠંડીના ડરે પણ લોકો હેલ્મેટ પહેરી રહ્યા છે. જોકે, હેલ્મેટ વગરના દંડમાં 2024માં જાન્યુઆરીથી એપ્રિલ સુધીમાં 7.92 લાખ ચલાન કાપાયા હતા. વધુમાં, 2025માં AI કેમેરા અને ANPR સિસ્ટમના કારણે 45 કરોડથી વધુની વસુલાત થઈ છે, મુખ્યત્વે હેલ્મેટ, મોબાઈલ ઉપયોગ અને સિગ્નલ ભંગ માટે.

તાજેતરમાં, અમદાવાદ પોલીસે સરકારી કર્મચારીઓને પણ દંડ ફટકાર્યો છે. એક દિવસની ડ્રાઈવમાં 1250 સરકારી કર્મચારીઓ અને 80 પોલીસકર્મીઓને 6 લાખથી વધુનો દંડ ફટકારાયો છે. આ ઉપરાંત, 2025માં છેલ્લા 20 દિવસમાં 2 લાખથી વધુ કેસમાં 13.21 કરોડની વસુલાત થઈ છે, જેમાં પાર્કિંગ ભંગના 24 હજાર કેસમાં 1.41 કરોડનો દંડ વસુલાયો છે. રોંગ સાઈડ ડ્રાઈવિંગ માટે હવે FIR અને ધરપકડની વ્યવસ્થા છે, જે અકસ્માતો ઘટાડવા માટે છે. ગુજરાત હાઈ કોર્ટે પણ રોંગ સાઈડ ડ્રાઈવિંગ પર વાહનો જપ્ત કરવાના આદેશ આપ્યા છે.

આ તમામ Qઆંકડા અને અપડેટ્સ દર્શાવે છે કે અમદાવાદમાં ટ્રાફિક નિયમોનું પાલન જરૂરી છે. નાગરિકોને અપીલ છે કે તેઓ નિયમોનું પાલન કરે અને સુરક્ષિત ડ્રાઈવિંગ અપનાવે. સરકાર અને પોલીસને પણ વસુલાત અને ગ્રાન્ટની પ્રક્રિયા પારદર્શક બનાવવાની જરૂર છે, જેથી આ પૈસા જનહિતમાં ખર્ચાય. જો આમ થશે તો શહેરના રસ્તાઓ વધુ સુરક્ષિત અને વ્યવસ્થિત બનશે.