એ.આર. રહેમાન પર ગીત ચોરીનો આરોપ:સુપ્રીમમાં સુનાવણી

વિશ્વવિખ્યાત ભારતીય સંગીતકાર એ.આર. રહેમાન ફરી એકવાર કાયદાકીય ગુંચવણમાં ફસાયા છે. તાજેતરમાં પ્રખ્યાત શાસ્ત્રીય ગાયક ઉસ્તાદ ફૈય્યાઝ વાસિફુદ્દીન ડાગરે રહેમાન પર સંગીતની ચોરી કરવાનો ગંભીર આરોપ મૂક્યો છે. આ વિવાદ મણિરત્નમની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'પોન્નિયન સેલ્વન 2' ના લોકપ્રિય ગીત 'વીરા રાજા વીરા' ને લઈને શરૂ થયો છે.

શું છે સમગ્ર વિવાદ ?

ઉસ્તાદ ફૈય્યાઝ ડાગરનો તર્ક છે કે આ ગીતમાં તેમના પરિવારની વર્ષો જૂની મૌલિક રચના 'શિવ સ્તુતિ' ના અંશોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. જોકે આ ફિલ્મ 2023 માં રિલીઝ થઈ હતી, પરંતુ હવે આ મામલો દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત સુધી પહોંચ્યો છે. ડાગરના મતે, રહેમાને તેમની પરવાનગી વગર આ ધૂનનો ઉપયોગ કર્યો છે જે કોપીરાઈટ કાયદાનું ઉલ્લંઘન છે.

'સૂલ તાલ' ની ચોરીનો મુખ્ય મુદ્દો : 

આ કેસમાં સૌથી મહત્વની બાબત સંગીતનો લય એટલે કે 'તાલ' છે. સામાન્ય રીતે આવી રચનાઓ 800 વર્ષ જૂના 'ચૌતાલ' માં ગાવામાં આવે છે, પરંતુ ડાગર પરિવારની વિશેષતા તેને 'સૂલ તાલ' માં રજૂ કરવાની છે. ઉસ્તાદ ડાગરનો દાવો છે કે રહેમાને આ ચોક્કસ તાલ અને સંગીતનું માળખું બેઠું લીધું છે. ભલે ગીતના શબ્દો અલગ હોય, પણ તેની આત્મા અને લયબદ્ધ ગોઠવણી તેમની પારિવારિક વિરાસત છે.

સુપ્રીમ કોર્ટમાં થયેલી કાર્યવાહી : 

ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતની બેન્ચે આ મામલે ગહન વિચારણા હાથ ધરી છે. અદાલતે સ્વીકાર્યું છે કે ડાગર પરિવારનું ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતમાં અમૂલ્ય પ્રદાન છે. કોર્ટે એ બાબત પર ભાર મૂક્યો છે કે મૂળ સર્જક કોણ છે તેની તપાસ થવી જરૂરી છે. માત્ર કોઈ ધૂન પહેલા ગાઈ લેવાથી લેખક નથી બની જવાતું, પરંતુ તેની મૌલિકતા સાબિત કરવી પડે છે. રહેમાનના વકીલે આ બાબતે સૂચના મેળવવા માટે સમય માંગતા હવે આગામી સુનાવણી 20 ફેબ્રુઆરીએ નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે.

હાઈકોર્ટના નિર્ણયને પડકાર : 

અગાઉ દિલ્હી હાઈકોર્ટે આ મામલે આપેલો સ્ટે હટાવી લીધો હતો, જેને ઉસ્તાદ ડાગરે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકાર્યો છે. તેમનો આરોપ છે કે રહેમાનની ટીમમાં સામેલ કેટલાક કલાકારો અગાઉ તેમના જ શિષ્યો રહી ચૂક્યા છે, તેથી તેઓ આ રચનાથી પૂરેપૂરા વાકેફ હતા. ગીતમાં કેટલાક ફેરફાર કરીને તેને 'દરબારી કાનડા' રાગ જેવું સ્વરૂપ આપી રજૂ કરાયું હોવાનો પણ દાવો છે.