બરંડાની કબૂલાતે દારૂબંધીની પોલ ખોલી

ગુજરાતની દારૂબંધી કાયદા પર છેલ્લા કેટલાય વર્ષથી સવાલો ઉઠતાં રહ્યાં છે, પરંતુ રાજ્યના આદિજાતિ વિકાસ મંત્રી અને ભૂતપૂર્વ ડિએસપી પી.સી. બરંડાએ તો જેમ કે આખી સરકારી નૈતિકતાનો નગ્ન નાચ જાહેર સ્ટેજ પર પેશ કરી દીધો હોય, તેમ ખુલ્લેઆમ સ્વીકારી લીધું કે તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન “દારૂ વેચવાની છૂટ” આપવામાં આવતી હતી. અરે વાહ! દારૂબંધીના કિલ્લામાં છેદ કરનાર હવે મંત્રીપદની મખમલી ખુરશી પર—આ છે રાજ્યના સત્તાધીશોનો નવો “ગુણોત્સવ”.

આવું નિવેદન માત્ર એક વ્યક્તિનું નથી—આ તો સમગ્ર શાસનતંત્રના દ્વિચરિત્રનો પરચો છે. નાના PIના વિસ્તારમાં જો રૂ. 2.50 લાખથી વધુનો દારૂ પકડાય તો તરત સસ્પેન્શન; પરંતુ ડિએસપી સ્તરનો અધિકારી વર્ષો સુધી ગેરકાયદેસર વેચાણને મૌન સહમતી આપે અને પછી મંત્રી બને—આ કાયદો છે કે રાજકીય પુરસ્કાર યોજના? શું મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ પાસે બે અલગ માપદંડ છે—એક પ્રજા અને નાના અધિકારીઓ માટે કઠોર, અને સત્તા-નજીકના લોકોને માટે નરમ-મૃદુ?

બરંડાના નિવેદનમાં આદિવાસી સમાજનું નામ લેવું તો વધુ ચિંતાજનક છે. દારૂબંધીનો કાયદો આદિવાસીઓ માટે છૂટછાટ આપવા માટે છે એવી તેમની વાત, આખા સમાજને ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિની ઢાલ બનાવે છે. જો ખરેખર છૂટછાટ હતી, તો શું તે દારૂ માત્ર આદિવાસી વિસ્તારમાં જ પીવાતો હતો? શું રાજયભરમાં ફેલાયેલો ગેસીયો દારૂનો ધંધો આ જ “છૂટછાટ”ના આશીર્વાદથી નહીં ઉગ્યો? અને જો આદિવાસીઓને છૂટ હતી, તો સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં એમને પકડીને દારૂબંધી કાયદા હેઠળ કાર્યવાહી શા માટે થાય છે?

જે રાજ્યમાં એક પોલીસ સ્ટેશનની હદ માંથી રૂપીયા અઢી લાખ કે તેથી વધુ કિંમતનો દારૂ પકડાતો હોય, તો પોલીસ ઇન્સપેક્ટર સસ્પેન્ડ કરવાનો નિયમ હોય, ત્યાં ભૂતપૂર્વ એસપી જાહેરમાં કબૂલે કે તેમના સમયકાળ દારૂ વેચવા દેવામાં આવતો હતો, તો તેના સામે તો કડકમાં કડક પગલાં લેવાવા જોઇએ.

આ પ્રશ્ન માત્ર એક મંત્રીનો નથી—આ સમગ્ર તંત્ર, સમગ્ર સત્તાધારી તત્વોની માનસિકતાનો પ્રતિબિંબ છે. જ્યારે સત્તાધીશો પોતે કાયદો તોડે, અદાલતના આદેશોની અવગણના કરે, અને ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓનો સ્વીકાર કરીને વખાણ મેળવે—ત્યારે પ્રજાએ કાયદાનો માન રાખવાનું કેમ? શું આ દેશના નવનિયુક્ત નૈતિક ધોરણો છે—“જે તોડે તે મંત્રી, જે પકડાય તે ગરીબ”?

રાજ્યના પોલીસ મહાનિર્દેશક, ગૃહ સચિવ અને મુખ્ય સચિવ—શું આ બરંડાની કબૂલાત પછી ફરજિયાત departmental inquiry શરૂ કરશે? અથવા તેમની કેબિનેટમાં બેસતા હોવાથી “અંતરાત્માની સજા” પૂરતી ગણશે? શું સરકાર બરંડાના ભૂતકાળના પગાર પરત લેશે, જેમ નાના અધિકારીઓ સાથે વિભાગીય નિયમો મુજબ થાય છે? શું આવા બરંડાના આવા નિવેદન પછી રાજ્યના મૃદુ મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ, તેમનો અસલી મીજાજ, કાયદા માટેની નિષ્ઠા સાબિત કરવા, મંત્રી પી સી બરંડાને મંત્રીમંડળ માંથી પડતાં મૂકશે?

ગુજરાતની કહેવત આખી ઘટના પર ખરો ફટકો મારે છે—
“જ્યાં વાડ જ જીભડા ગળે, ત્યાં ખેતરમાં શું ઉગે?”
અને અહીં તો વાડ જ નહીં, આખું ફાર્મહાઉસ જ જીભડાઓને ભાડે આપ્યું હોય એવું લાગે છે.

આ કાયદો નહિ, કાયમી નાટક છે. અને બરંડાની કબૂલાત તેના અંતરના દિશાસૂચકનો ખૂંટો છે.