પાકિસ્તાનની આંતરીક આગ હવે અણબૂઝી

હિન્દુસ્તાનના પડોશી દેશ પાકિસ્તાનની હાલત ચિંતાજનક છે. ક્યારેય વિશ્વ સમક્ષ ઇસ્લામિક શક્તિ તરીકે પ્રદર્શન કરનાર પાકિસ્તાન આજે પોતાના જ બનાવેલા જાળમાં ફસાયું છે. આર્થિક નાદારી, રાજકીય અસ્થિરતા અને સુરક્ષાકક્ષાનો ભંગ — આ ત્રણેની વચ્ચે પાકિસ્તાન હવે ધસમસતું દેખાય છે.

પાકિસ્તાન સરકાર અને સેના વચ્ચેના મતભેદો ખુલ્લા પડી રહ્યા છે. વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફની સરકાર પર આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ છે, જ્યારે ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીર આંતરીક સુરક્ષા જાળવવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે. બલોચિસ્તાન લિબરેશન આર્મી (BLA) દ્વારા સતત થતા હુમલાઓએ પાકિસ્તાનની પશ્ચિમી સરહદને અશાંત બનાવી દીધી છે. બલોચો વર્ષોથી સ્વતંત્રતાની માંગ કરી રહ્યાં છે, કારણકે તેમને ઇસ્લામાબાદના ભ્રષ્ટ શાસનથી કંટાળો આવી ગયો છે.

ઉત્તર તરફ તહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (TTP) એ પાકિસ્તાની સેના સામે ખૂલ્લો યુદ્ધ શરૂ કરી દીધો છે. તાજેતરમાં અફઘાનિસ્તાનની સરહદ પાસે થયેલી અથડામણમાં પાકિસ્તાની ફાઇટર જેટ પડાવાયો હોવાનો દાવો તાલિબાન સમર્થક જૂથોએ કર્યો છે. અફઘાનિસ્તાનની તાલિબાન સરકાર, જે પાકિસ્તાન માટે “મિત્ર” ગણાતી હતી, હવે તેના સૌથી અણધારી પડોશી તરીકે ઉભી છે. દુરાન્ડ રેખા બંને દેશો માટે બારૂદની રેખા બની ગઈ છે.

પાકિસ્તાન ઓક્યુપાઇડ કાશ્મીર (PoK)માં પણ અસંતોષના સ્વર ઉઠી રહ્યાં છે. સ્થાનીકોને ઇસ્લામાબાદના અણઘડ વલણથી કંટાળો આવી ગયો છે. વીજળી, રોજગાર, આરોગ્ય જેવી મૂળભૂત સુવિધાઓનો અભાવ ત્યાંની ચળવળને વધુ વેગ આપી રહ્યો છે. તાજેતરમાં થયેલી સમજૂતી માત્ર તાત્કાલિક શાંતિ છે — ઉકળાટ હજી ચાલુ છે.

દેશની અંદર પણ વિદેશ નીતિ સામે વિરોધ વધી રહ્યો છે. અમેરિકા તરફી વલણને કારણે પાકિસ્તાનમાં હજારો નાગરિકોએ વિરોધ દેખાડ્યો છે. તેઓ ઇઝરાયલ સામેની અમેરિકી નીતિને કારણે ગુસ્સે છે. “અમેરિકા સાથે હાથ મિલાવીને ગાઝાના મુસ્લિમોની હત્યા પર મૌન કેમ?” — આ પ્રશ્ન હવે રાવલપિંડીથી લાહોર સુધી ગૂંજી રહ્યો છે.

પાકિસ્તાન માટે સૌથી મોટો ખતરો એ છે કે આ બધી આંતરીક અશાંતિમાં પરમાણુ હથિયારોની સુરક્ષા પ્રશ્નચિહ્ન હેઠળ આવી શકે છે. જો આ હથિયારો આતંકવાદી જૂથોના હાથમાં જશે તો આખા દક્ષિણ એશિયામાં અસ્થિરતા ફેલાશે.

ભારત માટે આ સ્થિતિ “ચિંતા સાથે રાહત” જેવી છે. પડોશી દેશના આંતરીક સંઘર્ષો ભારત માટે તાત્કાલિક ખતરો ઓછો કરે છે, પરંતુ દીર્ઘકાલે આ અસ્થિરતા સરહદો સુધી વકરી શકે છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયે પાકિસ્તાન પર દબાણ લાવવું જોઈએ કે તે આંતરીક શાંતિ માટે રાજકીય અને સામાજિક સુધારાના પગલાં લે. પાકિસ્તાન જો આ રીતે તૂટી પડતું રહેશે, તો તેની અસરો આખા દક્ષિણ એશિયા પર પડશે.