અમેરિકાની દોહરી નીતિ: ભારત પ્રત્યે નવી દુશ્મનાવટ

ભારતની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિથી આજે અમેરિકા તિલમિલાઈ ઊઠ્યું છે. વાશિંગ્ટનમાં બેઠેલા રાજનેતાઓને હવે સમજાયું છે કે ભારત હવે તેમની ઇચ્છા મુજબ નાચવાનું નથી. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ભારત સાથેના સંબંધોને લઈને મૂંઝવણ અને અસ્પષ્ટતા દર્શાવી રહ્યું છે, કારણ કે ભારતે અમેરિકાના એકપોલીય વર્ચસ્વને પડકારવાની હિંમત દર્શાવી છે.

 

છેલ્લા બે દાયકામાં અમેરિકાએ ચીન વિરોધી રણનીતિના ભાગરૂપે ભારત સાથે મૈત્રી વધારવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો. એશિયામાં ચીનના વધતા પ્રભાવને રોકવા માટે અમેરિકાને એક મજબૂત સાથીદારની જરૂર હતી. પરંતુ ભારતે અમેરિકાના એકતરફી એજન્ડાનો શિકાર બનવાને બદલે બહુધ્રુવીય દુનિયાની રચનામાં પોતાની ભૂમિકા ભજવી.

 

નરેન્દ્ર મોદીની સરકારે પશ્ચિમથી પૂર્વ સુધી બધા દેશો સાથે સંતુલિત સંબંધો વિકસાવ્યા. રશિયા, ચીન, જાપાન, યુરોપ અને અમેરિકા - બધા સાથે રાષ્ટ્રીય હિતને ધ્યાનમાં રાખીને વ્યવહાર કર્યો. આ નીતિથી અમેરિકાને કડવું સત્ય સમજાયું કે ભારત હવે તેનો વફાદાર મિત્ર નહીં, પણ સ્વતંત્ર શક્તિ છે.

 

"અબ કી બાર ટ્રમ્પ સરકાર" નારાથી શરૂ થયેલી મિત્રતા આજે વેપારિક યુદ્ધના રૂપમાં પરિવર્તિત થઈ ગઈ છે. ટ્રમ્પની અમેરિકા ફર્સ્ટ નીતિ વાસ્તવમાં ભારત લાસ્ટ નીતિ બની ગઈ છે.

પરંતુ આ બધાથી ભારતને ડરવાની જરૂર નથી. આત્મનિર્ભર ભારત, મેક ઇન ઇન્ડિયા અને મજબૂત આર્થિક બુનિયાદના આધારે ભારત હવે અમેરિકાના ધમકીભર્યા અવાજનો જવાબ આપવાની તાકાત ધરાવે છે. ગ્લોબલ સાઉથનું નેતૃત્વ, G20 ની સફળ અધ્યક્ષતા અને વિશ્વગુરુના રૂપમાં ભારતની ઊભરતી છબી અમેરિકાના પેટમાં તેલ રેડવાનું કામ કરી રહી છે.

સમય આવી ગયો છે કે અમેરિકા સમજે કે હવે ૧૯૯૦નું ભારત નથી. આજનું ભારત આર્થિક મહાસત્તા બનવાના માર્ગ પર અગ્રેસર છે અને કોઈપણ દેશના દબાણમાં આવવા તૈયાર નથી.