ફટાકડાંની ફેક્ટરીઓમાં થતા વિસ્ફોટોની હારમાળાઓએ ફરી એકવાર દેશનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. તાજેતરમાં સહારનપુરના દેવબંદમાં નિહાલ ખેડી ગામે આવેલી એક ફટાકડાંની ફેક્ટરીમાં શનિવારે સવારે થયેલા પ્રચંડ વિસ્ફોટે આખી બિલ્ડિંગને ધ્વસ્ત કરી નાખી. આ દુર્ઘટનામાં નવ શ્રમિકોના મોત થયાની આશંકા છે, જોકે સત્તાવાર રીતે મૃતકોની ખાતરી હજુ થઈ નથી.
સહારનપુરની ઘટના: ભયાવહ દૃશ્યો
આ વિસ્ફોટ એટલો ભીષણ હતો કે તેનો અવાજ બે કિલોમીટર દૂર સુધી સંભળાયો. ઘટના સ્થળે પહોંચેલી પોલીસે જણાવ્યું કે, ફેક્ટરીમાં વિસ્ફોટ સમયે નવ શ્રમિકો કામ કરી રહ્યા હતા. કાટમાળ નીચે ઘણા લોકો દબાયા હોવાની આશંકા છે, જ્યારે માનવ શરીરના ટૂકડાં 200 મીટર દૂર સુધી વિખરાયેલા જોવા મળ્યા. આ દુર્ઘટનાએ સ્થાનિક લોકોમાં રોષ ફેલાવ્યો છે. મૃતકોના પરિજનોએ રસ્તા પર દેખાવો કરીને આરોપ લગાવ્યો કે આ ફેક્ટરી ગેરકાયદે ચાલી રહી હતી. પોલીસે બચાવ કામગીરી શરૂ કરી છે, પરંતુ ઘટનાની ગંભીરતા જોતા બચાવની આશા ઝાંખી છે.
ડીસામાં પણ સમાન દુર્ઘટના
આવી ઘટનાઓ દેશના અન્ય ભાગોમાં પણ બની છે. ગુજરાતના ડીસા શહેરમાં પણ Lથોડા સમય પહેલા એક ફટાકડાંની ફેક્ટરીમાં થયેલા વિસ્ફોટે 18 લોકોના જીવ લીધા હતા. આ ફેક્ટરી પણ ગેરકાયદે ચાલી રહી હોવાના આરોપો ઉઠ્યા હતા. ડીસાની આ ઘટનામાં પણ શ્રમિકો કાટમાળ નીચે દબાયા હતા અને બચાવ કામગીરી દરમિયાન અનેક શરીરના ટૂકડાં મળી આવ્યા હતા. સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર પર ગેરકાયદે ફેક્ટરીઓ સામે પગલાં ન લેવાના આરોપો લાગ્યા હતા, જે સહારનપુરની ઘટના સાથે સામ્યતા ધરાવે છે.
ગેરકાયદે ફેક્ટરીઓનો વધતો ખતરો
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ફટાકડાંની ગેરકાયદે ફેક્ટરીઓમાં વિસ્ફોટની ઘટનાઓમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. અગાઉ ગુજરાતમાં 1 એપ્રિલના રોજ દીપક ફટાકડાંની ફેક્ટરીમાં થયેલા વિસ્ફોટમાં 21 લોકોના મોત થયા હતા, જ્યારે પશ્ચિમ બંગાળમાં એક ગેરકાયદે ફેક્ટરીમાં થયેલા વિસ્ફોટમાં ચાર બાળકો સહિત આઠ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા. આ ઘટનાઓ ગેરકાયદે ફેક્ટરીઓના નિયમન અને સલામતી ધોરણોના અભાવને ઉજાગર કરે છે.
સલામતી માટે કડક પગલાંની જરૂર
સહારનપુર અને ડીસા જેવી દુર્ઘટનાઓ ફટાકડાંની ફેક્ટરીઓમાં સલામતી ધોરણોના અમલ અને ગેરકાયદે એકમો સામે કડક કાર્યવાહીની તાતી જરૂરિયાત દર્શાવે છે. આવી ઘટનાઓ નિર્દોષ શ્રમિકોના જીવનું જોખમ ઉભું કરે છે અને સમાજમાં અસંતોષ ફેલાવે છે. સરકાર અને વહીવટી તંત્રે આવી ફેક્ટરીઓનું નિયમિત નિરીક્ષણ કરવું અને ગેરકાયદે કામગીરીઓ પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ લગાવવો જોઈએ, જેથી ભવિષ્યમાં આવી દુ:ખદ ઘટનાઓ ટળી શકે.