બિટકોઈન કૌભાંડઃ આગામી સમયમાં મોટા ખુલાસાની સંભાવના

અમદાવાદ એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ(ED) એ બિટકોઈન કૌભાંડમાં શૈલેષ ભટ્ટના ભત્રીજા નિકુંજ ભટ્ટ અને નલિન કોટડિયાના સંબંધી સંજય કોટડિયાની ધરપકડ કરીને પાંચ દિવસના રિમાન્ડ મેળવ્યા છે. આ કૌભાંડમાં અત્યાર સુધી 14 શખ્સોની ધરપકડ કરીને ₹2170 કરોડની મિલકતો જપ્ત કરી છે. બિટકોઈન કૌભાંડ કેસમાં નિકુંજ ભટ્ટ અને સંજય કોટડિયા તપાસમાં સહકાર નહી આપતાં હોવાથી EDએ ધરપકડ કરી રિમાન્ડ મેળવીને વધુ પૂછપરછ શરૂ કરી છે.

હાઈપ્રોફાઈલ કેસમાં સીઆઇડી ક્રાઈમે પીઆઇ અનંત પટેલ, અમરેલીના તત્કાલીન એસપી (SP) જગદીશ પટેલ અને સુરતના વકીલ કેતન પટેલ સહિત કુલ 14 લોકોની ધરપકડ કરી હતી. ED ની એન્ટ્રી અને નવી ધરપકડોથી આ કેસમાં વધુ ચોંકાવનારા ખુલાસા થવાની શક્યતા છે. ક્રિપ્ટો કરન્સીના કાળા કારોબારના તાર વિદેશ સુધી જોડાયેલા હોવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

સુરત ક્રાઈમ બ્રાન્ચ દ્વારા શૈલેષ ભટ્ટ, સતીશ કુંભાણી સહિતના શખ્સો સામે નોંધાયેલી બે ફરિયાદના આધારે ED એ તપાસ શરૂ કરી હતી. એક ફરિયાદ મુજબ સતિષ કુરજીભાઈ કુંભાણી અને અન્ય શખ્સોએ બિટકોઈનમાં રોકાણ કરવા માટે લોકોને પ્રેરિત કરી ગુનાની રકમ મેળવી હતી. સતિષ કુંભાણી અને તેની ગેંગે બિટકોઈન અને સ્થાવર મિલકતો હસ્તગત કરવા ગુનાની રકમનો દુરુપયોગ કર્યો હતો.

ED ની તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે, નવેમ્બર 2016 થી જાન્યુઆરી 2018 દરમિયાન છેતરપિંડી અને બિન-નોંધાયેલ રીતે બિટકનેક્ટના કથિત "લોન પ્રોગ્રામ" માં રોકાણ તરીકે ક્રિપ્ટોકરન્સી ઓફર કરી, વેચાણ કરી ભારતમાં સ્થિત રોકાણકારો સહિત વિશ્વભરના રોકાણકારોને આકર્ષ્યા હતા. બિટકનેક્ટ એક બિન-નોંધાયેલ સંસ્થાના સ્થાપકોએ પ્રમોટરોનું વૈશ્વિક નેટવર્ક સ્થાપિત કર્યું અને તેમને તેમના પ્રમોશનલ પ્રયાસો માટે કમિશનથી પુરસ્કાર આપ્યો.

બીજી ફરિયાદ મુજબ, બિટકોઇનમાં તેમના રોકાણને પુનઃપ્રાપ્ત કરવા માટે શૈલેષ ભટ્ટ અને તેમના સહયોગીઓએ સતીશ કુંભાણીના બે સહયોગીઓ પિયુષ સાવલિયા અને ધવલ માવાણીનું અપહરણ કર્યું હતું. ધવલ માવાણીને કેદમાંથી મુક્ત કરવાના બદલામાં તેમની પાસેથી 2,254 બિટકોઇન, 11,000 લાઇટકોઇન અને ₹14.5 કરોડ રોકડ પડાવી લીધી હતી.

તપાસ દરમિયાન, 9 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ પાંચ સ્થળોએ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા.આ દરોડા દરમિયાન ડિજિટલ ઉપકરણો જપ્ત કરી ગુનાહિત દસ્તાવેજો અને શેર, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં રોકાણના રૂપમાં સંપત્તિઓ સ્થગિત કરવામાં આવી હતી. કુલ ₹19 કરોડની રોકડ રકમ પણ મળી હતી.

EDની તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે, નિકુંજ પ્રવિણભાઈ ભટ્ટ બિટકોઈન અને રોકડ રકમના અપહરણ અને ખંડણીમાં શૈલેષ બાબુલાલ ભટ્ટના સાથી હતો. નિકુંજ ભટ્ટને ક્રિપ્ટો એક્સચેન્જ પર રાખવામાં આવેલા બે અલગ-અલગ ખાતાઓમાં ખંડણી કરાયેલા બિટકોઈનમાંથી ઓછામાં ઓછા 266 બિટકોઈન મળ્યા હતા. નિકુંજ ભટ્ટને મળેલા 266 બિટકોઈનમાંથી 10.9% બિટકોઈન ED દ્વારા જપ્ત કરવામાં આવ્યા છે.

તપાસમાં એ પણ બહાર આવ્યું છે કે, નિકુંજ ભટ્ટે ભંડોળની સાચી માલિકી, નિયંત્રણ અને સ્ત્રોત છુપાવવા માટે થર્ડ-પાર્ટી ક્રિપ્ટો એકાઉન્ટ્સ દ્વારા ઓછામાં ઓછા 246 બિટકોઈનને જાણી જોઈને હેન્ડલ કર્યા બાદ રાખીને વ્યવહાર કર્યા. ઉપરોક્ત 246 બિટકોઈનને ઇથેરિયમ અને USDTમાં રૂપાંતરિત કર્યા. ઉપરોક્ત ઇથેરિયમ અને USDTને સંજય કોટડિયા સહિતના વ્યક્તિઓ સાથે જોડાયેલા વિવિધ વોલેટમાં ટ્રાન્સફર કર્યા હતા.

તપાસ મુજબ નિકુંજ ભટ્ટે કથિત રીતે ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં વેપાર કરવા માટે સંજય કોટડિયા સાથે જોડાયેલા વિવિધ વોલેટમાં ઓછામાં ઓછા 2.3 મિલિયન USDT (આશરે ₹20.70 કરોડ) ટ્રાન્સફર કર્યા હતા. વધુમાં, સંજય કોટડિયાને શૈલેષ ભટ્ટ પાસેથી ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં વેપાર કરવા માટે ઓછામાં ઓછા 4.5 મિલિયન USDT (આશરે ₹4.05 કરોડ) ખંડણી કરાયેલી ક્રિપ્ટોકરન્સી મળી હતી.

તપાસ દરમિયાન ED એ PMLA ની જોગવાઈઓ હેઠળ શોધખોળ હાથ ધરી હતી અને ડિજિટલ ઉપકરણો અને ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડ જપ્ત કર્યા હતા. જપ્ત કરાયેલ સામગ્રીના ફોરેન્સિક વિશ્લેષણમાં ક્રિપ્ટોકરન્સી ટ્રાન્ઝેક્શન ડેટા અને એક્સચેન્જ રેકોર્ડ્સ બહાર આવ્યા હતા. જે ધરપકડ કરાયેલા બે વ્યક્તિઓ વચ્ચેના વ્યવહારિક સંબંધને દર્શાવે છે.

PMLA હેઠળ તપાસ દરમિયાન, સંજય કનુભાઈ કોટડિયા અને નિકુંજ ભટ્ટે શૈલેષ બાબુલાલ ભટ્ટ પાસેથી મળેલી ક્રિપ્ટોકરન્સીની પ્રાપ્તિ, ઉપયોગ અને વર્તમાન સ્થિતિ અંગે ભ્રામક અને અપૂર્ણ ખુલાસાઓ કર્યા હતા. અનેક તકો હોવા છતાં, સંજય કોટડિયા અને નિકુંજ ભટ્ટે તપાસમાં સહકાર આપ્યો ન હતો. PMLA ની કલમ 50(3) હેઠળ ખોટા, અપૂર્ણ અને ટાળી શકાય તેવા નિવેદનો આપીને તપાસને ગેરમાર્ગે દોરવાનો અને અવરોધવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

બંને શખ્સોના અસહકાર, પુરાવાનો નાશ થવાના જોખમ અને ફરાર થવાના ભયને ધ્યાનમાં રાખીને, ED એ નિકુંજ ભટ્ટ અને સંજય કોટડિયાની ધરપકડ કરી અમદાવાદની પીએમએલએ સ્પેશિયલ કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરી 4 દિવસ માટે કસ્ટડી મેળવીને પૂછપરછ હાથ ધરી છે. આ કેસમાં, ED એ પહેલા શૈલેષ ભટ્ટ અને નલિન કોટડિયા સહિત 14 શખ્સોની ધરપકડ કરી હતી. જ્યારે 2170 કરોડ રૂપિયાની સંપત્તિ જપ્ત કરી છે.

શું હતો સમગ્ર મામલો?

ભારતમાં નોટબંધી બાદ લોકોએ ક્રિપ્ટો કરન્સીમાં રૂપિયા રોકાણ શરૂ કર્યું હતું. ત્યારે સુરતમાં બીટ કનેક્ટ નામની કંપનીએ ક્રિપ્ટો કરન્સીમાં રોકાણ શરૂ થયું હતું. તેમાં બિલ્ડર શૈલેષ ભટ્ટે રોકાણ કર્યું હતું. જો કે, કંપનીએ તાળા મારી દેતાં અનેક લોકોના પૈસા ડૂબ્યા હતા. તેથી શૈલેષ ભટ્ટે પોતાના મળતિયાઓને સાથે રાખીને બીટ કનેક્ટ લિમિટેડના કર્મચારી અને હોદ્દેદારનું અપહરણ કર્યું હતું. તેમની પાસેથી બીટકોઈન, લાઈટ કોઈન તેમજ કરોડો રૂપિયા પડાવી લીધા હતા.

ત્યારબાદ, શૈલેષ ભટ્ટનું અમરેલી લોકલ ક્રાઇમ બ્રાન્ચ (LCB) ના તત્કાલીન પીઆઇ અનંત પટેલ અને તેમની ટીમે સરકારી વાહનોમાં અપહરણ કર્યું હતું. પોલીસકર્મીઓએ તેને ગાંધીનગર નજીક લઈ જઈ બળજબરીથી 9 કરોડ રૂપિયાની કિંમતના 176 બિટકોઇન ટ્રાન્સફર કરાવી લીધા હતા. આ ષડયંત્રમાં પૂર્વ ધારાસભ્ય નલિન કોટડિયાનું નામ પણ ખૂલ્યું હતું. આ કેસમાં અમદાવાદ સેશન્સ કોર્ટે નલિન કોટડિયાને આજીવન કારાવાસની સજા ફટકારી હતી.

શૈલેષ ભટ્ટ ઉપર આક્ષેપ છે કે, તેણે 2257 બિટકોઇન, લાઈટ કોઇન અને 14.5 કરોડ રૂપિયા વાપર્યા છે અથવા સંતાડ્યા છે. બીટ કનેક્ટ કંપનીના કર્મચારીઓના નિવેદન વર્ષો પછી ભય હેઠળ લેવાયા છે. 2018 માં થયેલી બે ફરિયાદોને આધારે કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો છે. આરોપીએ બીટ કનેક્ટ કંપનીના હોદ્દેદારો અને કર્મચારીઓને કિડનેપ કરીને 2021 બીટકોઈન, 11000 લાઈટ કોઈન અને 14.5 કરોડ રૂપિયાની ખંડણી મેળવી હતી.