UPI MDR પર મોટો ખુલાસો: BharatPe રાજી, પરંતુ અશ્નીર ગ્રોવરે કેમ વ્યક્ત કર્યો વિરોધ?

નવી દિલ્હી: ભારતમાં UPI Payment Charge અને Merchant Discount Rate (MDR) ને લઈને ચર્ચા તેજ બની છે. નવા UPI MDR Framework હેઠળ 15 ઓક્ટોબર 2026થી ₹2,000થી વધુના પાત્ર Person-to-Merchant (P2M) UPI Transactions પર 0.4% MDR લાગુ થશે. જોકે, UPIથી વ્યક્તિ-થી-વ્યક્તિ (P2P) ટ્રાન્ઝેક્શન અને ₹2,000 સુધીના પાત્ર પેમેન્ટ્સ પર MDR લાગશે નહીં. આ નિર્ણય વચ્ચે દેશની મોટી Fintech કંપની BharatPeએ નવા UPI MDR Frameworkને સમર્થન આપ્યું છે. બીજી તરફ, BharatPeના કો-ફાઉન્ડર અને ભૂતપૂર્વ CEO Ashneer Groverએ ₹2,000થી વધુના UPI Merchant Payment પર MDR લાદવાના નિર્ણયની ટીકા કરી છે. આથી હવે BharatPe અને Ashneer Groverના UPI MDR પર અલગ-અલગ મત સામે આવ્યા છે.

UPI MDR Charge શું છે અને ક્યારે લાગુ થશે?

નવા નિયમ મુજબ 15 ઓક્ટોબર 2026થી ₹2,000થી વધુના પાત્ર UPI Merchant Transactions પર 0.4% MDR લાગુ થશે. આ ચાર્જનો મુખ્ય ભાર વેપારી તરફ રહેશે, જ્યારે સામાન્ય UPI ગ્રાહક પાસેથી સીધો UPI ઉપયોગ ચાર્જ વસૂલવાનો નિયમ નથી. ઉદાહરણ તરીકે, ₹10,000નું પાત્ર UPI Merchant Payment થાય તો 0.4% પ્રમાણે MDR ₹40 બને છે. નવા frameworkમાં મોટા transaction માટે MDRની મહત્તમ મર્યાદા પણ નક્કી કરવામાં આવી છે. સરકાર અને NPCIનું કહેવું છે કે આ વ્યવસ્થા UPI Digital Payment Ecosystemને લાંબા ગાળે વધુ ટકાઉ બનાવવા અને ડિજિટલ પેમેન્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે છે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ MDRને ટેક્સ તરીકે નહીં પરંતુ પેમેન્ટ ઇકોસિસ્ટમના વિવિધ ભાગીદારો વચ્ચે વહેંચાતી ફી તરીકે જોવામાં આવે છે.

BharatPeએ નવા UPI MDR Frameworkને સમર્થન આપ્યું

BharatPeના CEO Nalin Negiએ નવા UPI MDR Frameworkને સમર્થન આપ્યું છે. BharatPeનું કહેવું છે કે નવા frameworkથી UPI ગ્રાહકો માટે free રહેશે, જ્યારે નાના અને માઇક્રો વેપારીઓને Zero MDR framework હેઠળ સુરક્ષા મળશે. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, આ વ્યવસ્થાથી Digital Payment Ecosystemની આર્થિક સ્થિરતા વધારવામાં મદદ મળી શકે છે. સાથે જ Merchant Acceptance, Payment Infrastructure અને Digital Payment Adoptionને આગળ વધારવા માટે વધુ સંસાધનો ઊભા થઈ શકે છે.

96% P2M UPI Transactions પર અસર નહીં થાય

BharatPeના CEO Nalin Negiએ NPCIના ડેટાને ટાંકીને જણાવ્યું છે કે આશરે 96% Person-to-Merchant (P2M) UPI Transactions નવા frameworkથી પ્રભાવિત નહીં થાય. સરકારી સ્પષ્ટીકરણ મુજબ પણ આશરે 96% P2M transactions unaffected રહેવાની શક્યતા છે. ₹2,000 સુધીના Merchant Payments, P2P transactions અને નાના વેપારીઓ માટેના Zero-MDR frameworkને સુરક્ષા આપવામાં આવી છે.

નાના વેપારીઓ માટે Zero MDRની જોગવાઈ

નવા UPI MDR Frameworkમાં નાના વેપારીઓ માટે પણ ખાસ જોગવાઈ છે. સરકારી માહિતી મુજબ, UPI QR Code દ્વારા દર મહિને ₹1 લાખ સુધીની આવક મેળવનારા નાના વેપારીઓને Zero MDR framework હેઠળ સુરક્ષા આપવામાં આવશે. તેનો હેતુ નાના વેપારીઓ પર નવા MDRનો સીધો બોજ ન આવે તે જોવાનો છે. આ ઉપરાંત, કેટલાક જરૂરી ક્ષેત્રોમાં ₹2,000થી વધુના પેમેન્ટ માટે સામાન્ય 0.4% MDRના બદલે નક્કી કરાયેલ ફ્લેટ MDR લાગુ કરવાની જોગવાઈ છે.

Ashneer Groverએ UPI MDRનો વિરોધ કર્યો

બીજી તરફ, Ashneer Groverએ નવા UPI Merchant Chargeનો વિરોધ કર્યો છે. ગ્રોવરે ₹2,000થી વધુના UPI Merchant Transactions પર MDR લાદવાના નિર્ણય પર સવાલ ઉઠાવ્યો છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, વેપારી પર લગાવવામાં આવતો ખર્ચ અંતે ગ્રાહક સુધી પહોંચી શકે છે. એક ટીવી ઇન્ટરવ્યૂ દરમિયાન ગ્રોવરે એવી દલીલ કરી હતી કે UPI Payment સંબંધિત કોઈપણ Levyને સ્પષ્ટ રીતે 'Tax' તરીકે ઓળખાવવી જોઈએ. અહીં નોંધવું જરૂરી છે કે ગ્રોવરની આ વાત તેમનો વ્યક્તિગત અભિપ્રાય છે. સરકારે બીજી તરફ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે MDR ગ્રાહકો પર સીધો ચાર્જ તરીકે લાદવાનો નથી.

BharatPeએ Ashneer Groverના નિવેદનથી અંતર રાખ્યું

BharatPeએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે Ashneer Groverના MDR અંગેના નિવેદનો કંપનીના સત્તાવાર મંતવ્ય નથી. કંપનીના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું કે 2024થી Groverનો BharatPe સાથે કોઈ સંબંધ નથી અને તેઓ કંપનીના શેરહોલ્ડર પણ નથી. કંપનીએ મીડિયાને તેમના નિવેદનોને BharatPeના સત્તાવાર વલણ તરીકે રજૂ ન કરવા જણાવ્યું છે. BharatPeએ કહ્યું છે કે UPI MDR Framework અને Digital Payments Ecosystem અંગે કંપનીનું સત્તાવાર વલણ વર્તમાન મેનેજમેન્ટ અને અધિકૃત પ્રવક્તાઓ દ્વારા જ રજૂ કરવામાં આવે છે.

BharatPeની સ્થાપના અને Ashneer Groverની ભૂમિકા

BharatPeની સ્થાપના 2018માં Ashneer Grover અને Shashvat Nakrani દ્વારા કરવામાં આવી હતી. કંપની QR Code આધારિત Digital Payment Solutions અને Merchant Financial Services માટે જાણીતી છે.Ashneer Groverએ 2022માં BharatPe છોડ્યું હતું. ત્યારથી તેઓ કંપનીની દૈનિક કામગીરીમાં સત્તાવાર ભૂમિકા ધરાવતા નથી. કંપનીએ હવે MDR મુદ્દે પણ તેમના નિવેદનથી પોતાને અલગ ગણાવ્યું છે.

UPI MDR પર BharatPe અને Ashneer Groverના મત અલગ

નવા UPI MDR Frameworkને લઈને હવે બે અલગ દૃષ્ટિકોણ સામે આવ્યા છે. BharatPeનું સત્તાવાર વલણ: નવા MDR Frameworkથી UPI Ecosystemને ટકાઉ બનાવવામાં મદદ મળશે અને નાના વેપારીઓને સુરક્ષા મળશે. Ashneer Groverનો અભિપ્રાય: ₹2,000થી વધુના UPI Merchant Payments પર MDR લાગુ થવાથી તેનો ખર્ચ અંતે ગ્રાહકો સુધી પહોંચી શકે છે. દરમિયાન, સરકાર અને NPCIનું framework UPIને ગ્રાહકો માટે free રાખવા, નાના વેપારીઓને Zero MDR હેઠળ સુરક્ષિત રાખવા અને Digital Payment Ecosystemને લાંબા ગાળે ટકાઉ બનાવવાના હેતુથી રજૂ કરવામાં આવ્યું છે.