સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (SEBI) એ નિયમોમાં ફેરફારનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે જે સ્ટાર્ટઅપ સ્થાપકોને તેમની કંપની જાહેર થયા પછી પણ કર્મચારી સ્ટોક ઓપ્શન પ્લાન (ESOP) રાખવાની મંજૂરી આપશે.
આ પગલાનો હેતુ નવી યુગની ટેકનોલોજી કંપનીઓના સ્થાપકોને રાહત આપવાનો છે જેઓ તેમના વ્યવસાયના શરૂઆતના વર્ષોમાં રોકડ-આધારિત પગારને બદલે ESOP મેળવે છે.
ESOP સ્થાપકોના હિતોને અન્ય શેરધારકો સાથે સંરેખિત કરવામાં મદદ કરે છે. જો કે, જ્યારે સ્ટાર્ટઅપ્સ રોકાણ એકત્ર કરે છે, ત્યારે સ્થાપકોનું શેરહોલ્ડિંગ ઓછું થઈ જાય છે.
SEBI ના વર્તમાન નિયમો હેઠળ, પ્રારંભિક જાહેર ઓફર (IPO) માટે ફાઇલ કરતી વખતે સ્થાપકોને પ્રમોટર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
હાલના નિયમો પ્રમોટરોને ESOP જારી કરવાની પણ મંજૂરી આપતા નથી, જે IPO પહેલાં કર્મચારીઓ તરીકે સ્ટોક ઓપ્શન મેળવનારા સ્થાપકો માટે સમસ્યા ઊભી કરે છે.
બજાર નિયમનકારે એ વાત પર ભાર મૂક્યો હતો કે જે કર્મચારી પાછળથી તેમના શેરહોલ્ડિંગને કારણે પ્રમોટર બને છે તેમણે તેમના ESOP લાભો છોડી દેવા પડી શકે છે, જે કદાચ વાજબી ન પણ હોય.
તેમણે નોંધ્યું હતું કે પ્રમોટર તરીકે વર્ગીકૃત થયા પછી આવા સ્થાપકો તેમના નિહિત અને બિનનિવેશિત ESOPનો ઉપયોગ કરી શકે છે કે કેમ તે અંગે નિયમો સ્પષ્ટ નથી.
આને સંબોધવા માટે, SEBI એ એક સ્પષ્ટતા ઉમેરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે જેમાં જણાવાયું છે કે સ્થાપકોને આપવામાં આવેલા સ્ટોક લાભો ચાલુ રહેશે, ભલે તેઓને ડ્રાફ્ટ રેડ હેરિંગ પ્રોસ્પેક્ટસ (DRHP) માં પ્રમોટર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે. જો કે, પ્રમોટરોને નવા ESOP જારી કરવાથી અટકાવવાનો નિયમ હજુ પણ લાગુ પડશે.
આ દરખાસ્ત સ્ટાર્ટઅપ સ્થાપકોને લાભ આપવાની અપેક્ષા રાખે છે જેઓ ઇક્વિટી-આધારિત વળતર મેળવે છે અને ખાતરી કરે છે કે તેઓ તેમની કંપની જાહેર થયા પછી તેમના ESOP લાભો ગુમાવતા નથી.
દરમિયાન, SEBI એ તાજેતરમાં DigiLocker સાથે ભાગીદારી કરી છે જેથી રોકાણકારોને તેમની સિક્યોરિટીઝ હોલ્ડિંગ્સને ટ્રેક કરવામાં અને દાવો ન કરાયેલ નાણાકીય સંપત્તિ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે.
આ પહેલનો હેતુ રોકાણકારોની સુરક્ષા વધારવા અને નાણાકીય હોલ્ડિંગ્સની ઍક્સેસને સરળ અને વધુ સુરક્ષિત બનાવવાનો છે.
આ એકીકરણ સાથે, રોકાણકારો ડિજીલોકર દ્વારા તેમના ડીમેટ એકાઉન્ટ્સ અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ હોલ્ડિંગ્સની વિગતો સંગ્રહિત અને પુનઃપ્રાપ્ત કરી શકશે.
આ પ્લેટફોર્મ પહેલાથી જ બેંક એકાઉન્ટ સ્ટેટમેન્ટ, વીમા પૉલિસી અને નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) વિગતોની ઍક્સેસ પ્રદાન કરે છે.
હવે, તે સિક્યોરિટીઝની માહિતીનું સંચાલન કરવા માટે એક કેન્દ્રિય સ્થળ તરીકે પણ કામ કરશે.