ક્રૂડ ઓઇલ અને ડોલર માટે બેવડો ફટકો

Indian Rupee Rises Against Dollar: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતોમાં જોવા મળી રહેલો ઘટાડો અને વૈશ્વિક સ્તરે ડોલર ઇન્ડેક્સ નબળો પડવાને કારણે ભારતીય ચલણ ‘રૂપિયા’માં જોરદાર તેજી જોવા મળી રહી છે. કરન્સી માર્કેટના ડેટા અનુસાર, અમેરિકી ડોલર સામે રૂપિયો સતત ત્રીજા ટ્રેડિંગ દિવસે મજબૂતી સાથે આગળ વધી રહ્યો છે. છેલ્લા ત્રણ દિવસની અંદર જ ડોલર સામે રૂપિયાના મૂલ્યમાં 1.50 ટકાથી વધુનો નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો છે. બજારના નિષ્ણાતોના મતે, ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા લાંબા તણાવનો અંત આવવાની આશા તેમજ અમેરિકા સાથે ભારતના વ્યાપારી સોદા અંગેના સકારાત્મક સમાચારો રૂપિયાને મજબૂત ટેકો પૂરો પાડી રહ્યા છે. જો રૂપિયાની આ મજબૂતી આગામી દિવસોમાં પણ આ જ રીતે જળવાઈ રહેશે, તો તે ટૂંક સમયમાં ડોલર સામે 93.50 ના સ્તર સુધી પહોંચી શકે તેવી શક્યતા સેવાઈ રહી છે.

સોમવારે શરૂઆતી કારોબારમાં રૂપિયો 40 પૈસા મજબૂત થયો
સપ્તાહના પ્રથમ ટ્રેડિંગ દિવસે એટલે કે સોમવારે શરૂઆતના વેપારમાં જ ભારતીય રૂપિયો અમેરિકન ડોલર સામે 40 પૈસા મજબૂત થઈને 95.20 ના સ્તરે પહોંચી ગયો હતો. આ વૈશ્વિક સુધારા પાછળનું મુખ્ય કારણ એ છે કે અમેરિકા અને ઈરાન હવે ઐતિહાસિક શાંતિ કરારની તદ્દન નજીક પહોંચી રહ્યા છે. જોકે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની નાકાબંધી જેવા કેટલાક જટિલ અને મુખ્ય મુદ્દાઓ પર હજુ પણ બંને પક્ષો વચ્ચે વૈચારિક મતભેદો ચાલુ છે. ફોરેક્સ ટ્રેડર્સે જણાવ્યું હતું કે આશરે ત્રણ મહિનાથી પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ જેવી સ્થિતિને સમાપ્ત કરવા માટે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ કરાર પર ચાલી રહેલી વાટાઘાટો હવે "નોંધપાત્ર રીતે પૂર્ણ" થવાના આરે છે, જેને પગલે કરન્સી માર્કેટમાં રૂપિયાની શરૂઆત અત્યંત સકારાત્મક રહી હતી. આ મામલે અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ પોતાના વાટાઘાટકારોને ઉતાવળ ન કરવા અને બંને પક્ષોને યોગ્ય રીતે નિર્ણય લેવા સમય આપવાની સલાહ આપી છે.

ત્રણ જ દિવસમાં રૂપિયામાં 1.70 ટકાથી વધુની તેજી
આંતરબેંક વિદેશી વિનિમય બજાર (Forex Market) ના આંકડા અનુસાર, સોમવારે રૂપિયો યુએસ ડોલર સામે 95.36 પર ખુલ્યા બાદ તુરંત 95.20 ના સ્તર પર આવી ગયો હતો, જે તેના અગાઉના બંધ દર કરતાં 40 પૈસા વધુ મજબૂતી દર્શાવે છે. આ પૂર્વે શુક્રવારે પણ રૂપિયો યુએસ ડોલર સામે 75 પૈસા મજબૂત થઈને 95.60 પર બંધ થયો હતો. નોંધનીય બાબત એ છે કે સતત ત્રણ ટ્રેડિંગ દિવસોમાં જ રૂપિયો 1.70 ટકાથી વધુ ઉછળ્યો છે. ગયા અઠવાડિયે બુધવારે ડોલર સામે રૂપિયો 96.86 ના તેના ઓલ-ટાઇમ નીચલા સ્તરે (Lifetime Low) પહોંચી ગયો હતો. જોકે, ત્યાંથી શાનદાર રિકવરી કરીને રૂપિયો માત્ર ત્રણ દિવસમાં જ 1.66 રૂપિયા એટલે કે 166 પૈસા વધ્યો છે.

ભારત-યુએસ વેપાર કરાર અંગે સાનુકૂળ સંકેતો
રૂપિયાની આ તેજી પાછળ ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે આકાર લઈ રહેલો વચગાળાનો વેપાર કરાર પણ મહત્વનો ભાગ ભજવી રહ્યો છે. અમેરિકી વિદેશ સચિવ માર્કો રુબિયોએ તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે બંને દેશો એક બહુપ્રતિક્ષિત વ્યાપારી કરારને આખરી ઓપ આપવાની ખૂબ નજીક છે. યુએસ વેપાર પ્રતિનિધિ પણ ટૂંક સમયમાં ભારતની મુલાકાતે આવવાના છે. ભારતની ચાર દિવસની સત્તાવાર મુલાકાતે આવેલા માર્કો રુબિયોએ ભારતીય વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર સાથે સંરક્ષણ, ઊર્જા, મહત્વપૂર્ણ ખનિજો અને દ્વિપક્ષીય વેપાર જેવા વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રો પર વ્યાપક ચર્ચા કરી હતી. નિષ્ણાતોના મતે આ કરાર બંને દેશોના પરસ્પર આર્થિક હિતોને લાંબા સમય સુધી ટકાઉ રાખશે અને મજબૂતી આપશે.

શેરબજાર અને વૈશ્વિક બજારની વર્તમાન સ્થિતિ
કરન્સી માર્કેટની સાથે સ્થાનિક શેરબજારમાં પણ જોરદાર રોનક જોવા મળી રહી છે. શરૂઆતના કારોબારમાં બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જનો સેન્સેક્સ 908.98 પોઈન્ટના પ્રચંડ ઉછાળા સાથે 76,317.85 પર અને નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જનો નિફ્ટી 262.65 પોઈન્ટ વધીને 23,977.70 પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો. બીજી તરફ, વૈશ્વિક સ્તરે છ અગ્રણી ચલણો સામે ડોલરની મજબૂતાઈ દર્શાવતો ‘ડોલર ઇન્ડેક્સ’ 0.20 ટકા ઘટીને 99.04 પર આવી ગયો હતો. જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ વાયદા 5.43 ટકાના મોટા ઘટાડા સાથે પ્રતિ બેરલ 97.92 યુએસ ડોલર પર ટ્રેડ થઈ રહ્યું હતું, જે ભારત જેવા મોટા આયાતકાર દેશ માટે રાહતના સમાચાર છે.

વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર અને આરબીઆઈની ભૂમિકા
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, 15 મેના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહ દરમિયાન દેશનો કુલ વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર (Foreign Exchange Reserves) 8.094 અબજ ડોલર ઘટીને 688.894 અબજ ડોલર રહ્યો હતો. જોકે, તેની અગાઉના સપ્તાહમાં આ ભંડારમાં 6.295 અબજ ડોલરનો મોટો વધારો થયો હતો. નિષ્ણાંતોના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકામાં રજાના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે રોકડની તાત્કાલિક માંગ ઓછી રહેશે, પરંતુ મહિનાના અંતે સ્થાનિક બજારમાં ડોલરની માંગ વધી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં રૂપિયાની અસ્થિરતાને નિયંત્રિત કરવા અને ડોલરના પ્રવાહ પર નજર રાખવા માટે આરબીઆઈ (RBI) બજારમાં સક્રિયપણે હાજર રહેશે.