Explainer : શું હવે સોનું વેચવાનો સમય આવી ગયો છે?

લગભગ 75 દિવસમાં, સોનાએ રોકાણકારોને 14 ટકા સુધીનું વળતર આપ્યું છે. ખાસ વાત એ છે કે આ પહેલા, સતત ત્રણ વર્ષ સુધી, સોનાએ રોકાણકારોને વાર્ષિક 17 ટકા આવક આપી છે. જે સેન્સેક્સના ૧૧.૫ ટકાના વળતર કરતા ઘણું વધારે છે. હાલમાં, ટૂંકા અને લાંબા ગાળાની પરિસ્થિતિઓમાં સોનું શેરબજાર પર એક ધાર જાળવી રહ્યું છે. પરંતુ આ સરખામણી એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે સોનું નવી ઊંચાઈએ છે અને શેરબજારમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

હવે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું રોકાણકારો માટે સોનું વેચીને નફો કમાવવાનો સમય આવી ગયો છે? અમે આ એટલા માટે કહી રહ્યા છીએ કારણ કે આ પ્રાચીન ઇતિહાસમાં જોવા મળ્યું છે. જ્યારે સોનાના ભાવ સતત વધારા પછી ઘટ્યા, ત્યારે સોનાને ફરીથી તે જ ઊંચાઈએ પહોંચવામાં ઘણો સમય લાગ્યો. ચાલો નિષ્ણાતો અને ડેટામાંથી સમજવાનો પ્રયાસ કરીએ કે રોકાણકારોએ સોનામાં કેવા પ્રકારના પગલાં લેવાની જરૂર છે.

શું સોના પર કટોકટી આવવાની છે?

નિષ્ણાતો માને છે કે, સોનાનું ચાલુ ઉત્તમ પ્રદર્શન ટૂંક સમયમાં સમાપ્ત થઈ શકે છે. મીડિયા રિપોર્ટમાં માહિતી આપતા ક્વોન્ટમ એએમસીના સીઆઈઓ ચિરાગ મહેતા કહે છે કે હાલમાં ચાલી રહેલી ઘણી રાજદ્વારી વાટાઘાટો વધુ સ્થિર આંતરરાષ્ટ્રીય વાતાવરણ બનાવવામાં મદદ કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, ફુગાવો પણ નિયંત્રણમાં હોય તેવું લાગે છે. જેના કારણે સોનાના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળી શકે છે. વેન્ચુરા સિક્યોરિટીઝે એક નોંધમાં સૂચવ્યું છે કે મજબૂત ડોલર અને યુએસ ફેડ દ્વારા વધુ વ્યાજ દરમાં ઘટાડાની ઓછી શક્યતાઓ પણ સોનાના ભાવ પર નિયંત્રણ રાખશે.

નિષ્ણાતો એ પણ નિર્દેશ કરે છે કે નજીકના ભવિષ્યમાં સોનાનું જોખમ-વળતર તેના પક્ષમાં નથી. જો સોનાના ભૂતકાળના ભાવને સૂચક તરીકે ગણવામાં આવે, તો તે વધુ પડતું ખરીદેલું જણાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, 1970 ના દાયકાથી સોનાના ભાવનું વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે સોનાના ભાવ અને તેની 200-દિવસની મૂવિંગ એવરેજ વચ્ચેનો વર્તમાન તફાવત અસામાન્ય રીતે મોટો છે. આ પેટર્ન હંમેશા સોનાના ભાવમાં લાંબા ગાળાની નબળાઈની શરૂઆત દર્શાવે છે, જે ભારે વધારાનો સમયગાળો હતો.

સોનું કેમ તૂટી શકે છે?

એડલવાઈસ એસેટ મેનેજમેન્ટના SVP નિરંજન અવસ્થીએ એક મીડિયા રિપોર્ટમાં જણાવ્યું હતું કે હાલમાં સોનું ઇક્વિટી કરતાં વધુ સારું પ્રદર્શન કરી રહ્યું હોય તેવું લાગે છે. પરંતુ આવનારા દિવસોમાં વિપરીત પણ થઈ શકે છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, 1999 થી સેન્સેક્સ-ટુ-ગોલ્ડ રેશિયોનું વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે જ્યારે રેશિયો 1 કરતા ઓછો હોય છે, ત્યારે આગામી ત્રણ વર્ષમાં ઇક્વિટી સોના કરતાં વધુ સારી કામગીરી કરી શકે છે, અને જ્યારે રેશિયો 1 કરતા વધારે હોય છે, ત્યારે આગામી ત્રણ વર્ષમાં સોનું ઇક્વિટી કરતાં વધુ સારી કામગીરી કરી શકે છે. વર્તમાન ગુણોત્તર 0.96 ની લાંબા ગાળાની સરેરાશ કરતાં નીચે છે. આનો અર્થ એ થયો કે સોનાના ભાવ ઊંચા છે. અવસ્થીએ અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે, આગામી ત્રણ વર્ષમાં ઇક્વિટી સોનાને પાછળ છોડી શકે છે. ઐતિહાસિક પેટર્ન દર્શાવે છે કે ઇક્વિટીની જેમ, સોનું પણ ચક્રમાંથી પસાર થાય છે. જંગી નફો કર્યા પછી, લાંબા ગાળાનો ઘટાડો પણ જોવા મળ્યો છે. હકીકતમાં, જ્યારે પણ સોનામાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, ત્યારે તે રોકાણકારો માટે ખૂબ જ પીડાદાયક રહ્યું છે.

છેલ્લા 50 વર્ષનો ઇતિહાસ...

ચાલો આને એક ઉદાહરણ દ્વારા સમજવાનો પ્રયાસ કરીએ. જાન્યુઆરી 1980 માં સોનાના ભાવ ટોચ પર હતા. ત્યારબાદ, આગામી બે વર્ષ સુધી સોનાના ભાવમાં 56 ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્યો. ત્યારબાદ સોનાને ફરીથી ટોચ પર પહોંચવામાં લગભગ 10 વર્ષ લાગ્યા. તે પછી નવેમ્બર 1989 માં સોનાએ એક નવી ટોચ જોઈ. 2012 માં પણ આવી જ સ્થિતિ જોવા મળી હતી. નવેમ્બર 2012 માં સોનાના ભાવ ટોચ પર પહોંચ્યા અને ત્યારબાદ આગામી અઢી વર્ષમાં 30 ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્યો. સોનાએ વર્ષ 2019 માં એટલે કે 6 વર્ષ અને 7 મહિના પછી એક નવી ટોચ જોઈ. આ પહેલા ફેબ્રુઆરી 1996 માં પણ સોનું તેની ટોચને સ્પર્શ્યું હતું. લગભગ સાડા ત્રણ વર્ષમાં સોનામાં 30 ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્યો. તે પછી, સોનાને તે જ ટોચ પર પહોંચવામાં 6 વર્ષ અને 4 મહિના લાગ્યા.

સોનાના ભાવમાં ઘટાડો...

જોકે, સોમવારે દેશના વાયદા બજારમાં સોનાના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. દેશના ફ્યુચર્સ માર્કેટ મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ પર, સવારે 11:20 વાગ્યે સોનાનો ભાવ 191 રૂપિયાના ઘટાડા સાથે 87,800 રૂપિયા પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. જ્યારે ટ્રેડિંગ સત્ર દરમિયાન, સોનાનો ભાવ દિવસના નીચલા સ્તરે 87,692 રૂપિયા પ્રતિ દસ ગ્રામ પર પહોંચી ગયો. ખાસ વાત એ છે કે, શુક્રવારે સોનાનો ભાવ 88,310 રૂપિયાના સર્વકાલીન ઉચ્ચતમ સ્તર પર પહોંચી ગયો હતો. ત્યારથી, સોનાના ભાવમાં 510 રૂપિયાનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. જો આજના દિવસને બાજુ પર રાખીએ તો, સોનાએ રોકાણકારોને લગભગ 14 ટકા વળતર આપ્યું છે. આનો અર્થ એ થયો કે આ વર્ષે સોનાના ભાવમાં 105,000 રૂપિયાથી વધુનો વધારો જોવા મળ્યો છે.