ટ્રમ્પના 10% ટેરિફ બોમ્બથી ભારતીય શેરબજારમાં કડાકો

Stock Market Crash: અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા લાદવામાં આવેલા 10% ટેરિફ બોમ્બ અને મધ્ય પૂર્વના તણાવ વચ્ચે ક્રૂડ ઓઇલના ભડકે બળતા ભાવથી વૈશ્વિક બજારોમાં હાહાકાર મચી ગયો છે. જાપાનથી લઈને દક્ષિણ કોરિયા, હોંગકોંગ અને યુરોપના શેરબજારોમાં ફેલાયેલી અંધાધૂંધીની સીધી અને ઘાતક અસર ભારતીય શેરબજાર પર જોવા મળી છે. સપ્તાહના છેલ્લા ટ્રેડિંગ દિવસે શુક્રવારે બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (BSE) નો સેન્સેક્સ અને નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) નો નિફ્ટી કડાકા સાથે ખુલ્યા હતા. ટ્રેડિંગ શરૂ થયાના માત્ર 50 મિનિટથી દોઢ કલાકના સમયગાળામાં જ સેન્સેક્સ 917 પોઈન્ટ તૂટીને 75,474 ના નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો હતો, જ્યારે નિફ્ટી ઇન્ડેક્સ પણ 263 પોઈન્ટ ઘટીને 23,606 પર ટ્રેડ કરતો જોવા મળ્યો હતો. આ તીવ્ર ઘટાડાને કારણે રોકાણકારોના અંદાજે ₹3 લાખ કરોડ ક્ષણભરમાં ધોવાઈ ગયા હતા.

એશિયન અને યુરોપિયન બજારોમાં કડાકો
ભારતીય બજાર ખુલે તે પહેલાં જ વિદેશી બજારોમાંથી અત્યંત ખરાબ સંકેતો મળી રહ્યા હતા. ટ્રમ્પ દ્વારા 60 ટ્રેડિંગ પાર્ટનર્સ પર 10% થી 12.5% સુધીના ટેરિફની જાહેરાત કરાતાં અને ભારત સહિત 17 દેશો પર શુક્રવારથી 10% ટેરિફ અમલી બનતાં જ એશિયન બજારો તૂટી પડ્યા હતા. જાપાનનો ‘નિક્કી’ ઇન્ડેક્સ 2000 પોઈન્ટથી વધુના ભયાનક ઘટાડા સાથે કારોબાર કરી રહ્યો હતો, જ્યારે દક્ષિણ કોરિયાનો ‘કોસ્પી’ ઇન્ડેક્સ 6% અને હોંગકોંગનો ‘હેંગ સેંગ’ ઇન્ડેક્સ 2% જેટલો ઘટી ગયો હતો. આ સિવાય યુરોપના ચર્ચિત સ્ટોક એક્સચેન્જ જેવા કે જર્મનીનો DAX, ફ્રાન્સનો CAC અને બ્રિટનનો FTSE-100 તમામ રેડ ઝોનમાં ગરકાવ થઈ ગયા હતા. ગિફ્ટ નિફ્ટી પણ ભારતીય બજાર ખૂલતા પહેલા જ 200 પોઈન્ટનો મોટો ઘટાડો દર્શાવી રહ્યો હતો.

લાર્જકેપ, મિડકેપ અને સ્મોલકેપ શેરો પત્તાના મહેલની જેમ વેરવિખેર
બજારમાં ચોતરફી વેચવાલીના કારણે દેશની દિગ્ગજ કંપનીઓના શેરોમાં ભારે કડાકો નોંધાયો હતો. BSE લાર્જકેપ સ્પેસમાં સમાવિષ્ટ ઇન્ફોસિસના શેર 3.12%, ઇટરનલના શેર 2.88%, બજાજ ફાઇનાન્સના શેર 2.85%, માર્કેટ લીડર M&M ના શેર 2.82%, ઇન્ડિગોના શેર 2.60% અને ભારતી એરટેલના શેર 2.55% ના કડાકા સાથે ટ્રેડ થઈ રહ્યા હતા. મિડકેપ અને સ્મોલકેપ કેટેગરીની સ્થિતિ પણ વધુ નાજુક હતી. મિડકેપ શેર્સમાં હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ (HPCL) ના શેરમાં 3.30% અને મુથૂટ ફાઇનાન્સમાં 2.30% નો ઘટાડો નોંધાયો હતો. જ્યારે સ્મોલકેપ શેર્સમાં IIFL ના શેર 3.50% અને AIIL ના શેર 2.80% ના કડાકા સાથે રેડ ઝોનમાં કારોબાર કરી રહ્યા હતા.

ઈન્ડિગો અને ઇન્ફોસિસના નબળા ત્રિમાસિક પરિણામોએ બજારનું સેન્ટિમેન્ટ બગાડ્યું
માત્ર વૈશ્વિક પરિબળો જ નહીં, પરંતુ દેશની મોટી કોર્પોરેટ કંપનીઓના નબળા ત્રિમાસિક (Q1) પરિણામોએ પણ રોકાણકારોનો વિશ્વાસ ડગમગાવી દીધો છે. દેશની સૌથી મોટી એરલાઇન ઇન્ડિગોની પિછોડી કરતી કંપની ઇન્ટરગ્લોબ એવિએશને જૂનમાં પૂરા થયેલા પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં ₹238 કરોડની ચોખ્ખી ખોટ જાહેર કરી હતી, જેના પગલે તેના શેરમાં 2% થી વધુનો મોટો ઘટાડો થયો હતો. વિમાન બળતણ (ATF) ના વધતા ભાવ અને મધ્ય પૂર્વ સંઘર્ષના કારણે એવિએશન સેક્ટર પર માડી અસર પડી છે. બીજી તરફ, આઇટી ક્ષેત્રની પ્રમુખ કંપની ઇન્ફોસિસે ચાલુ નાણાકીય વર્ષ માટે તેના આવકના અનુમાનને ઘટાડીને 1.5% થી 3% વચ્ચે લાવી દીધું છે, જેના કારણે તેનો શેર 1% થી વધુ તૂટ્યો હતો.

ક્રૂડ ઓઇલ $100 ને પાર
શેરબજારની ગણતરીઓ બગાડવામાં ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવે બળતામાં ઘી હોમાયુ છે. મધ્ય પૂર્વમાં વધતા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાની આશંકાઓ, હુથી બળવાખોરો દ્વારા સાઉદી અરેબિયાના તેલ ટેન્કરો પર હુમલા અને લાલ સમુદ્રમાં શિપિંગ માર્ગોમાં વિઘ્નને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ પ્રતિ બેરલ $100.7 ની સપાટીને વટાવી ગયો છે. ભારત જેવા દેશો માટે, જે પોતાની તેલની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે, $100 થી વધુનો ક્રૂડ ભાવ ફુગાવો અને વેપાર ખાધ વધારવા માટે અત્યંત જોખમી માનવામાં આવે છે.

બજારમાં સર્જાયેલા આ ભયાનક કડાકા પાછળના 7 મુખ્ય કારણો
ભારતીય શેરબજારમાં છેલ્લા 4 થી 5 ટ્રેડિંગ સેશન્સથી સતત ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે, જેનાથી BSE પર લિસ્ટેડ કંપનીઓનું માર્કેટ કેપ ₹481 લાખ કરોડથી ઘટીને ₹477 લાખ કરોડથી નીચે સરકી ગયું છે. આ તીવ્ર મંદી પાછળ મુખ્યત્વે 7 કારણો જવાબદાર છે:
1. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો ટેરિફ નિર્ણય: ભારત સહિત 17 દેશોની આયાત પર 10% ની સખત ટેરિફ લાદવાનો નિર્ણય.
2. ક્રૂડ ઓઇલ $100 ને પાર: બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $100 થી ઉપર પહોંચતાં ભારત જેવા તેલ આયાતકાર દેશો માટે મોંઘવારીનો ખતરો વધવો.
3. નબળા ત્રિમાસિક પરિણામો: ઇન્ફોસિસ, ઇન્ડિગો જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓના અપેક્ષા કરતાં નબળા પરિણામો અને ભવિષ્યની આવકના ઘટાડેલા અંદાજો.
4. રૂપિયાની નબળાઈ: યુએસ ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો 15 પૈસા વધીને 96.58 ના સ્તરે બંધ થયો હોવા છતાં, એકંદર ચલણનું દબાણ વિદેશી રોકાણકારો માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
5. FII દ્વારા સતત વેચવાલી: વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) ભારતીય બજારમાંથી સતત મૂડી પાછી ખેંચી રહ્યા છે અને ભારે વેચવાલી કરી રહ્યા છે.
6. નબળા વૈશ્વિક સેન્ટિમેન્ટ્સ: યુરોપ અને એશિયાના મોટાભાગના શેરબજારો રેડ ઝોનમાં હોવાના કારણે ‘રિસ્ક-ઓફ’ નો માહોલ.
7. યુએસ ફેડરલ રિઝર્વના વ્યાજદરની ચિંતા: અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજદરોમાં કડક વલણ જાળવી રાખવાની અને સંભવિત દર વધારાની આશંકાથી ઉભરતા બજારોમાંથી રોકાણ બહાર જવું.

રોકાણકારો માટે વિશ્લેષકોની ચેતવણી
બજારના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે નજીકના ભવિષ્યમાં જ્યાં સુધી મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ ન સ્થપાય અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ કન્ટ્રોલમાં ન આવે ત્યાં સુધી ભારતીય અને વૈશ્વિક શેરબજારો પર આ દબાણ યથાવત રહેશે. FII ની સતત વેચવાલી અને અમેરિકાની ટેરિફ નીતિઓના કારણે આગામી દિવસોમાં પણ સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં મોટા ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી શકે છે.