મોરબીમાં ગેસ સંકટથી 100 સિરામિક કારખાના બંધ

ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધની અસર હવે મોરબીના સિરામિક ઉદ્યોગ પર થઈ છે. પ્રોપેન ગેસનો સપ્લાય ખોરવાતા બે દિવસમાં મોરબીના 100 જેટલા સિરામિક એકમ બંધ થઈ ગયા છે. જ્યારે આવી સ્થિતિ ચાલુ રહી તો આગામી દિવસોમાં વધુ 350 સિરામિક એકમ બંધ થવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.

સિરામિક એકમો બંધ થાય તો રોજગારી છીનવાઈ જવાના ભયથી શ્રમિકો ચિંતામાં મૂકાયા છે. જ્યારે કોરોના જેવી કપરી પરિસ્થિતિ ઉભી થતાં ઉદ્યોગપતિઓએ આર્થિક નુકસાનની ચિંતા છોડીને રોજીરોટી માટે આવેલા કામદારોને કોઈ તકલીફ ન પડે તેવો માનવીય અભિગમ અપનાવ્યો છે. 

મોરબી સિરામિક એસોસિએશનના પ્રમુખ મનોજ એરવાડિયાએ જણાવ્યું હતું કે, પ્રોપેન ગેસ સપ્લાય કરતી કંપનીઓ પાસે સ્ટોક ન હોવાથી છેલ્લા બે દિવસમાં 100 કારખાના બંધ થયા છે. જો આવી સ્થિતિ રહી તો આગામી દિવસોમાં આંકડો 450 સુધી પહોંચી શકે છે. હાલમાં તૈયાર માલનું એક્સપોર્ટ અટકેલું છે અને પેમેન્ટ પણ ફસાયેલા છે. જેના કારણે ઉદ્યોગકારો ચારેબાજુથી ભીંસમાં મુકાયા છે.

મોરબીના સિરામિક ઉદ્યોગમાં અંદાજે 4 લાખથી વધુ કામદારો પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે રોજગારી મેળવે છે. દરેક કારખાનામાં શ્રમિકોની સંખ્યા સરેરાશ 250 થી 300 હોય છે. કારખાના બંધ થતાં કામદારોની રોજગારી ઉપર અસર થઈ છે. કામદારોને ભૂખ્યા ન રહેવું પડે તે માટે વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે.

આ પરિસ્થિતિ લાંબી ચાલે અને કારખાના બંધ થાય તો તેની ગંભીર અસર થાય તેમ છે. ગુજરાત અને દેશના અન્ય રાજ્યોમાંથી આવેલા શ્રમિકો પોતાના પરિવાર સાથે મોરબીમાં વસે છે. તેમની આજીવિકા સામે મોટો પ્રશ્નાર્થ ઊભો થશે.

ઉદ્યોગપતિ જીતુભાઈ પટેલના જણાવ્યા મુજબ મોટાભાગનો માલ ઉધાર પર વેચાયેલો હોય છે. ઉદ્યોગ બંધ થતા કરોડો રૂપિયા રિકવર કરવા મુશ્કેલ બનશે. ઉત્પાદન બંધ હોવા છતાં કારખાનેદારોએ દર મહિને થતા ફિક્સ ખર્ચ ભોગવવા પડશે. જેના કારણે  ઉદ્યોગપતિઓને મોટું આર્થિક નુકસાન જશે.

મોરબીનો સિરામિક ઉદ્યોગ અત્યારે સૌથી મોટા વૈશ્વિક સંકટનો સામનો કરી રહ્યો છે. જ્યાં સુધી યુદ્ધ વિરામ ન થાય અને ગેસની સપ્લાય ચેઈન પાટે ન ચડે ત્યાં સુધી અનિશ્ચિતતા યથાવત રહેશે.

શું વ્યવસ્થા કરવામાં આવી?

કામદારો કારખાનાની આસપાસની કરિયાણાની દુકાનેથી સામાન લેતા હોય તે દુકાનેથી જરૂરી ચીજ વસ્તુઓ 'ઉધાર'માં મળી રહે તે માટે કારખાનેદારો અને કોન્ટ્રાક્ટરોએ દુકાનદારોને ખાતરી આપી છે. આ ખર્ચની જવાબદારી ઉદ્યોગકારોએ ઉપાડી છે.

ઉદ્યોગપતિ હિતેશ દેત્રોજાના જણાવ્યા મુજબ કામદારોને લેબર કોલોની કે ક્વાર્ટર્સ ખાલી કરવા જણાવાયું નથી. તેઓ પરિવાર સાથે સુરક્ષિત રીતે ત્યાં રહી શકે છે. કામદારો વતન જતાં રહે તો પરત આવતા 30 થી 40 દિવસ લાગે છે. ભવિષ્યમાં ગેસ સપ્લાય શરૂ થાય ત્યારે કામ અટકે નહીં તે માટે શ્રમિકોને મોરબીમાં ટકાવી રાખવા રહેવા-જમવાની પૂરતી વ્યવસ્થા કરાઈ છે.

મુખ્યમંત્રીએ પૂછપરછ કરી

મોરબીની વિકટ સ્થિતિ અંગે મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. ટંકારાના ધારાસભ્ય દુર્લભજી દેથરિયા સાથે ટેલિફોનિક વાતચીત કરીને ઉદ્યોગની સ્થિતિની માહિતી મેળવી છે. મુખ્યમંત્રીએ મુશ્કેલીના સમયે રાજ્ય સરકાર તરફથી તમામ શક્ય મદદ કરવાની ખાતરી આપી છે.