ગુજરાતમાં કયું જંગલ સફારી 4 મહિના માટે રહેશે બંધ?

Junagadh sasan Gir : ગુજરાતના પ્રખ્યાત સાસણ ગીર અને ગિરનાર જંગલ સફારીના શોખીનો માટે મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. વન્યજીવોની સુરક્ષા, પ્રજનન મોસમ અને ચોમાસા દરમિયાન જંગલના સંવેદનશીલ વાતાવરણને ધ્યાનમાં રાખીને વન વિભાગે સાસણ ગીર અને ગિરનાર જંગલ સફારીને આગામી ચાર મહિના માટે બંધ રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે. દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ 16 જૂનથી 15 ઓક્ટોબર સુધી પ્રવાસીઓ માટે જંગલ સફારી સંપૂર્ણપણે બંધ રહેશે.

ગુજરાતમાં ચાર મહિના માટે બંધ રહેશે જંગલ સફારી
સૌરાષ્ટ્રના ગીર સોમનાથ અને જૂનાગઢ જિલ્લામાં આવેલી સાસણ ગીર અને ગિરનાર સફારી દેશ-વિદેશના પ્રવાસીઓ માટે મુખ્ય આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે. પરંતુ ચોમાસાની શરૂઆત થતાં જ વન વિભાગ દ્વારા જંગલ વિસ્તારને પ્રવાસીઓ માટે બંધ કરી દેવામાં આવે છે. આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય હેતુ વન્યજીવોને શાંતિપૂર્ણ વાતાવરણ પૂરું પાડવાનો છે.

વન્યજીવોની સુરક્ષાને પ્રથમ પ્રાથમિકતા
ચોમાસાની ઋતુ સિંહ, દીપડા, ચિતલ, સાંભર સહિતના અનેક પ્રાણીઓ તેમજ વિવિધ પક્ષીઓ માટે પ્રજનન અને બચ્ચાં ઉછેરવાનો મહત્વપૂર્ણ સમય હોય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન માનવ અવરજવર ઓછામાં ઓછી રહે તે માટે જંગલ સફારી બંધ રાખવામાં આવે છે. વન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર ગીર વિસ્તારમાં 338થી વધુ પક્ષીઓની પ્રજાતિઓ વસવાટ કરે છે અને ચોમાસામાં તેમનો પ્રજનન સમય શરૂ થાય છે.

1412 ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારમાં ફેલાયેલું ગીર જંગલ
સાસણ ગીર એ એશિયાટિક સિંહોનું વિશ્વનું એકમાત્ર કુદરતી નિવાસસ્થાન છે. લગભગ 1412 ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારમાં ફેલાયેલા આ જંગલમાં સિંહ ઉપરાંત દીપડા, હાયના, નીલગાય, ચિતલ, સાંભર, જંગલી ડુક્કર સહિત અનેક વન્યજીવો વસવાટ કરે છે. ગીરનું પર્યાવરણ જૈવિક વૈવિધ્ય માટે વિશ્વભરમાં પ્રસિદ્ધ છે.વન વિભાગના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ વરસાદી મોસમ દરમિયાન જંગલના આંતરિક માર્ગો કાદવથી ભરાઈ જાય છે અને અનેક જગ્યાએ પાણી ભરાવા અથવા અચાનક પૂર જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં પ્રવાસીઓની સલામતી જાળવવી મુશ્કેલ બને છે. આથી પણ સફારી બંધ રાખવાનો નિર્ણય લેવામાં આવે છે.વન્યજીવ સંરક્ષણ અધિનિયમ-1972 હેઠળ દર વર્ષે ચોમાસા દરમિયાન ગીર સફારી બંધ રાખવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. સામાન્ય રીતે 16 જૂનથી 15 ઓક્ટોબર સુધી પ્રવાસીઓને પ્રવેશ આપવામાં આવતો નથી અને ત્યારબાદ ફરીથી સફારી શરૂ કરવામાં આવે છે.

ગિરનાર જંગલ સફારી પણ રહેશે બંધ
જૂનાગઢ નજીક આવેલી ગિરનાર નેચર સફારી પણ આ સમયગાળા દરમિયાન બંધ રહેશે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ગિરનાર સફારીમાં પ્રવાસીઓની સંખ્યા ઝડપથી વધી રહી છે. અહીં સિંહ, દીપડા અને અન્ય વન્યજીવોના દર્શન માટે પ્રવાસીઓ મોટી સંખ્યામાં પહોંચતા હોય છે. રાજ્ય સરકારે અહીં વધતી માંગને ધ્યાનમાં રાખીને અનેક સુવિધાઓ પણ વિકસાવી છે.મુખ્ય જંગલ સફારી બંધ હોવા છતાં દેવાળિયા ઇન્ટરપ્રિટેશન ઝોન અને આંબરડી સફારી પાર્ક જેવા કેટલાક વિકલ્પો પ્રવાસીઓ માટે ખુલ્લા રહે છે. દેવાળિયા સફારી પાર્કમાં સિંહોના દર્શન માટે ખાસ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે અને વર્ષભર પ્રવાસીઓ અહીં મુલાકાત લઈ શકે છે.

ગુજરાતના અન્ય અભ્યારણ્યો પર પણ પ્રતિબંધ
ચોમાસાની શરૂઆત સાથે રાજ્ય સરકાર દ્વારા અન્ય અભ્યારણ્યો અને રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનોમાં પણ પ્રવાસીઓના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવે છે. નળસરોવર, થોળ, ખીજડિયા, પોરબંદર પક્ષી અભ્યારણ્ય અને પોલો ફોરેસ્ટ સહિતના અનેક વિસ્તારોમાં પણ 15 ઓક્ટોબર સુધી પ્રતિબંધ લાગુ રહેશે. આ નિર્ણય ફ્લેશ ફ્લડના જોખમ અને વન્યજીવોના પ્રજનન સમયને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યો છે.

સિંહોના સંવર્ધન માટે મહત્વપૂર્ણ સમય
ચોમાસાની ઋતુ એશિયાટિક સિંહોના સંવર્ધન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન સિંહણો બચ્ચાંને જન્મ આપે છે અને જંગલમાં તેમની હિલચાલ પણ વધતી હોય છે. આવા સમયે માનવ હસ્તક્ષેપ ઓછો રહે તે જરૂરી ગણાય છે. તેથી વન વિભાગ દર વર્ષે કડકાઈથી સફારી પર પ્રતિબંધ અમલમાં મૂકે છે.

ઓક્ટોબરથી ફરી શરૂ થશે સફારીનો રોમાંચ
ચાર મહિના બાદ 16 ઓક્ટોબરથી ફરીથી સાસણ ગીર અને ગિરનાર જંગલ સફારી પ્રવાસીઓ માટે ખુલ્લી કરવામાં આવશે. દર વર્ષે સફારી ફરી શરૂ થતાં જ બુકિંગ માટે ભારે ઉત્સાહ જોવા મળે છે અને અનેક દિવસો અગાઉથી પરમિટ હાઉસફુલ થઈ જાય છે. પ્રવાસીઓ માટે ઓનલાઈન બુકિંગની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ રહે છે.

કુદરત અને વન્યજીવોના સંરક્ષણ માટે જરૂરી નિર્ણય
વન વિભાગનો આ નિર્ણય માત્ર વહીવટી પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ જૈવિક વૈવિધ્યના સંરક્ષણ માટે અત્યંત જરૂરી પગલું માનવામાં આવે છે. વન્યજીવોને અનુકૂળ વાતાવરણ મળે અને તેમની પ્રજાતિઓનું સંવર્ધન વધુ સારી રીતે થઈ શકે તે માટે દર વર્ષે આ ચાર મહિનાનો વિરામ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થાય છે.આથી, જો તમે સાસણ ગીર અથવા ગિરનાર જંગલ સફારીની મુલાકાત લેવાનું આયોજન કરી રહ્યા હોવ તો હવે તમારે 16 ઓક્ટોબર બાદનો સમય પસંદ કરવો પડશે. ત્યારે ફરી એકવાર ગીરના ગર્જતા સિંહો, હરિયાળીથી છલકાતું જંગલ અને કુદરતનો અદભુત નજારો પ્રવાસીઓનું સ્વાગત કરવા તૈયાર હશે.