વરસાદની ભારે ઘટથી સરકાર એક્શનમાં! ખેડૂતોને હેક્ટરદીઠ ₹8,500, જાણો કોને મળશે લાભ

Gujarat Drought Declared: ગુજરાતમાં ઓછા વરસાદને કારણે ખેતી અને પશુપાલન સામે પડકારો ઊભા થયા છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક બાદ દેવભૂમિ દ્વારકા, પોરબંદર, જામનગર અને કચ્છના અસરગ્રસ્ત વિસ્તારો માટે રાહતનાં પગલાં જાહેર કર્યાં છે. ખેડૂતોને પાકના નુકસાન સામે વધુમાં વધુ બે હેક્ટરની મર્યાદામાં પ્રતિ હેક્ટર ₹8,500ની સહાય આપવાની જાહેરાત કરી છે. આ ઉપરાંત પશુપાલકોને રાહત દરે ઘાસચારો અને ગ્રામ્ય લોકોને 150 માનવદિવસની રોજગારી આપવાની જોગવાઈ પણ કરી છે.

ચાર જિલ્લાઓમાં ઓછા વરસાદથી ચિંતા
મુખ્યમંત્રીના જણાવ્યા મુજબ, આ વર્ષે ગુજરાતમાં અંદાજે 89 ટકા વરસાદ નોંધાયો છે. વરસાદની અસમાન વહેંચણીને કારણે સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના કેટલાક વિસ્તારોમાં પાક, પાણી અને પશુઓના ઘાસચારાને લઈને ચિંતા વધી છે. ભારત સરકારની દુષ્કાળ નિર્ધારણ માર્ગદર્શિકા-2016 મુજબ સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી હતી. દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં ખંભાળિયા, દ્વારકા, કલ્યાણપુર અને ભાણવડ તાલુકાઓનો સમાવેશ થાય છે. પોરબંદર જિલ્લામાં પોરબંદર અને કુતિયાણા, જામનગર જિલ્લામાં કાલાવડ, ધ્રોલ, જોડિયા, લાલપુર અને જામજોધપુર છે. કચ્છ જિલ્લામાં ભુજ, લખપત, અબડાસા, માંડવી, અંજાર, મુન્દ્રા, ભચાઉ અને ગાંધીધામ તાલુકાઓનો સમાવેશ છે.

ખેડૂતોને પ્રતિ હેક્ટર ₹8,500ની સહાય
અસરગ્રસ્ત ખેડૂતોને પાકના નુકસાન સામે પ્રતિ હેક્ટર ₹8,500ની સહાય અને વધુમાં વધુ બે હેક્ટરની મર્યાદાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. ઓછા વરસાદને કારણે પાકને થયેલા નુકસાનનું મૂલ્યાંકન અને સહાય માટેની પાત્રતા ખેડૂતો માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.

પશુપાલકોને ₹2માં ઘાસચારો, બે મહિના સુધી સહાય
ઓછા વરસાદથી પશુઓ માટે ઘાસચારાની અછત ઊભી ન થાય તે માટે રાહત દરે ઘાસચારો આપવામાં આવી રહ્યો છે. મળેલી માહિતી મુજબ, અત્યાર સુધીમાં 1.21 કરોડ કિલોગ્રામ ઘાસચારાનું વિતરણ થયું છે અને રાજ્ય સરકાર પાસે ત્રણ કરોડ કિલોગ્રામ ઘાસચારો ઉપલબ્ધ છે. પશુપાલકોને પ્રતિ કિલો ₹2ના રાહત દરે ઘાસચારો મળે છે. જરૂરિયાત વધે તો વધારાનો જથ્થો ઉપલબ્ધ કરાવવાનું આયોજન પણ દર્શાવવામાં આવ્યું છે. માહિતી મુજબ, અસરગ્રસ્ત તાલુકાઓમાં પશુઓ માટે આગામી બે મહિના સુધી સહાય યોજના અમલમાં રહેશે. ત્યારબાદ પણ જરૂરિયાત રહેશે તો સ્થિતિની સમીક્ષા કરીને આગળનો નિર્ણય લેવામાં આવશે.

ગ્રામ્ય લોકોને 150 માનવદિવસની રોજગારી
દુષ્કાળની સ્થિતિમાં ગ્રામ્ય પરિવારોની આજીવિકા જળવાઈ રહે તે માટે 150 માનવદિવસની રોજગારી આપવાનો નિર્ણય વર્ષ 2026થી અમલમાં મૂકવાનો છે.

2018 અને 2025ની રાહત સાથે સરખામણી
વર્ષ 2018માં ગુજરાતના 11 જિલ્લાના 51 તાલુકાઓને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરાયા હતા. તે સમયે ખેડૂતોને બે હેક્ટરની મર્યાદામાં પ્રતિ હેક્ટર ₹6,800ની સહાય આપવાની જાહેરાત થઈ હતી. પશુપાલકોને ₹2 પ્રતિ કિલોના ભાવે ઘાસચારો, પશુ શિબિરોમાં મોટા પશુ માટે પ્રતિદિન ₹70 અને નાના પશુ માટે ₹35ની સહાયની જોગવાઈ હતી. મનરેગા હેઠળ રોજગારીના દિવસો 100થી વધારીને 150 કરવામાં આવ્યા હતા. શાળાના વેકેશન દરમિયાન અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં મધ્યાહન ભોજન આપવાની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવી હતી. માહિતી મુજબ, 7 નવેમ્બર, 2025ના રોજ અતિવૃષ્ટીથી પાક નુકસાન માટે ₹10,000 કરોડનું કૃષિ પેકેજ જાહેર કરાયું હતું. તેમાં પિયત અને બિનપિયત પાક માટે, બે હેક્ટરની મર્યાદામાં, પ્રતિ હેક્ટર ₹22,000ની સહાયનો ઉલ્લેખ છે. આ વખતે દર્શાવાયેલી ₹8,500ની સહાય તેની સરખામણીમાં ઓછી છે, જોકે બંને પરિસ્થિતિ અને સહાયના નિયમો અલગ હોઈ શકે છે.

વરસાદની ઘટ અંગેના આંકડા
માહિતી મુજબ, દેવભૂમિ દ્વારકામાં વરસાદની ઘટ 83 ટકા, પોરબંદરમાં 70 ટકા, જામનગરમાં 57 ટકા અને કચ્છમાં 42 ટકા છે. રાજકોટમાં 38 ટકા, બનાસકાંઠામાં 36.17 ટકા, સાબરકાંઠામાં 38.89 ટકા, અરવલ્લીમાં 37.11 ટકા, ગીર સોમનાથમાં 36.89 ટકા અને જૂનાગઢમાં 32.06 ટકાની ઘટ છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે ખેડૂતો અને પશુપાલકોનાં હિતોને સરકારની પ્રાથમિકતા ગણાવ્યું છે. હવે સહાયના નિયમો, પાક નુકસાનના મૂલ્યાંકન અને રાહતનાં પગલાંનો અમલ અસરગ્રસ્ત પરિવારો સુધી ક્યારે પહોંચે છે તે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.