પ્લેન ક્રેશની યાદથી આજે પણ ધ્રુજી ઊઠે છે ડૉક્ટર્સ

અમદાવાદ વિમાન દુર્ઘટનાને પૂર્ણ થયું એક વર્ષ

12 જૂન, 2025ના રોજ અમદાવાદથી લંડન જતી એર ઇન્ડિયાની ફ્લાઇટ AI-171 મેઘાણીનગર વિસ્તારમાં આવેલી બી.જે. મેડિકલ કોલેજના મેસ બિલ્ડિંગ સાથે અથડાઈ હતી. આ દુર્ઘટનામાં 260 જેટલા લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા. એક વર્ષ બાદ પણ સિવિલ હોસ્પિટલ અને ફોરેન્સિક વિભાગના ડૉક્ટર્સ માટે તે દિવસની દરેક ક્ષણ જીવંત છે.

એકસાથે આટલા મૃતદેહો જોઈ દ્રવી ઉઠ્યું હૃદય

ફોરેન્સિક મેડિસિન વિભાગના વડા ડૉ. ધર્મેશ પટેલના જણાવ્યા અનુસાર, અગાઉ અનેક આપત્તિઓમાં કામગીરી કરી હોવા છતાં એકસાથે આટલા બધા મૃતદેહો જોવાનો અનુભવ અત્યંત દુઃખદ હતો. ખાસ કરીને નાના બાળકોના મૃતદેહો અને તેમના પરિવારજનોનો આક્રંદ જોઈને પોતાના પરિવારની યાદો તાજી થઈ ગઈ હતી.

ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ હેઠળ રચાઈ વિશેષ ટીમો

દુર્ઘટના બાદ તાત્કાલિક ધોરણે અનેક ટીમો બનાવવામાં આવી હતી. મૃતદેહોને ટેગ કરવાથી લઈને ડીએનએ સેમ્પલ એકત્રિત કરવા, કોલ્ડ સ્ટોરેજમાં રાખવા અને અંતે સન્માનપૂર્વક પરિવારજનોને સોંપવા સુધીની દરેક પ્રક્રિયા વ્યવસ્થિત રીતે હાથ ધરવામાં આવી હતી. અંદાજે 100 જેટલા મેડિકલ ઓફિસરોને આ કામગીરીમાં જોડવામાં આવ્યા હતા.

ડીએનએ ટેસ્ટ સૌથી મોટી કસોટી બની

મોટાભાગના મૃતદેહો ગંભીર રીતે દાઝી જવાને કારણે ઓળખ કરવી મુશ્કેલ બની હતી. આ સ્થિતિમાં હાડકાં, દાંત અને સોફ્ટ ટિશ્યુના નમૂનાઓ લઈને ફોરેન્સિક સાયન્સ લેબોરેટરીમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા. પરિવારજનોના બ્લડ સેમ્પલ સાથે મેચિંગ કરીને ઓળખની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં આવી હતી.

ટ્વીન બાળકોની ઓળખ પડકારરૂપ બની

દુર્ઘટનામાં ટ્વીન બાળકોના કેસમાં માત્ર ડીએનએ પૂરતું ન હતું. આ માટે ફોટોગ્રાફ્સ, કપડાં અને ઘરેણાં જેવી પરંપરાગત પદ્ધતિઓનો સહારો લઈને બંને બાળકોની ઓળખ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવી હતી.

વિશ્વાસને જોઈ સમજાઈ હતી દુર્ઘટનાની ગંભીરતા

સિવિલ હોસ્પિટલના સુપરિન્ટેન્ડન્ટ ડૉ. રાકેશ જોષીના જણાવ્યા અનુસાર, ઓપરેશન દરમિયાન વિમાન દુર્ઘટનાની માહિતી મળતાં જ હોસ્પિટલમાં માસ કેઝ્યુઅલ્ટી એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. થોડા જ સમયમાં મોટી સંખ્યામાં ઘાયલો હોસ્પિટલમાં પહોંચ્યા હતા. દુર્ઘટનામાંથી જીવતો બચી ગયેલો વિશ્વાસ હોસ્પિટલમાં પહોંચ્યો ત્યારે સમગ્ર ઘટનાની ગંભીરતાનો અંદાજ આવ્યો હતો.

પાંચ વર્ષના બાળકનો ચહેરો આજે પણ યાદ

ફોરેન્સિક વિભાગની રેસિડેન્ટ ડૉક્ટર રાધિકા ચાવડા માટે સૌથી ભાવુક ક્ષણ પાંચથી છ વર્ષના બાળકના મૃતદેહની હતી. બાળકનો ચહેરો બહુ ઓછો દાઝ્યો હોવાથી તેને જોઈને તેઓ અને તેમના સાથીઓ પોતાની લાગણીઓ કાબૂમાં રાખી શક્યા નહોતા. આજે પણ તે દ્રશ્ય તેમની આંખો સામે જીવંત છે.

12 કલાક સુધી સતત ચાલતી રહી કામગીરી

ડૉ. પ્રેય દેસાઈ અને તેમની ટીમ બપોરથી મધરાત સુધી સતત કામગીરીમાં વ્યસ્ત રહી હતી. તમામ મૃતદેહો અને તેમના અંગોની યોગ્ય રીતે ઓળખ અને લેબલિંગ થાય તે માટે અનેક વખત ક્રોસ ચેક કરવામાં આવ્યા હતા. રાત્રે મોડે સમગ્ર ટીમે સાથે મળીને ભોજન લીધું હતું, જે તેમના માટે ક્યારેય ન ભૂલી શકાય તેવી યાદ બની ગઈ છે.

નાનકડા બાળકોના બોડી પાર્ટ્સ લેવા આવેલા માતા-પિતા જોઈ ભાવુક બન્યા ડૉક્ટર્સ

રેસિડેન્ટ ડૉક્ટર માનવી ઘાઈના જણાવ્યા પ્રમાણે, કેટલાક માતા-પિતા પોતાની નાની દીકરીઓના સંપૂર્ણ મૃતદેહ નહીં પરંતુ માત્ર બોડી પાર્ટ્સ લેવા માટે આવ્યા હતા. આ દ્રશ્યો જોઈને સમગ્ર ટીમ ભાવુક બની ગઈ હતી. તેમના કરિયરમાં આ સૌથી મોટો અને કઠિન અનુભવ રહ્યો હતો.

મોટાભાગના કેસોમાં માત્ર અંગો જ મળ્યા

ડૉ. અમન સોમાણીના જણાવ્યા અનુસાર, ઘણા કેસોમાં સંપૂર્ણ મૃતદેહ નહીં પરંતુ શરીરના અલગ અલગ અંગો મળ્યા હતા. આવા સમયે દરેક અંગને યોગ્ય રીતે ઓળખીને એક જ વ્યક્તિ સાથે જોડવાનું કામ અત્યંત મુશ્કેલ હતું. આખી રાત ચાલેલી આ પ્રક્રિયામાં સૌથી મોટો હેતુ એ હતો કે દરેક પરિવારને તેમના સ્વજનના અવશેષ યોગ્ય રીતે મળી રહે.

શીખ મળી, પરંતુ આવી ઘટના ફરી ન બને તેવી પ્રાર્થના

ડૉક્ટર્સના કહેવા મુજબ આ ઘટના તેમના માટે જીવનભરનો અનુભવ બની રહી છે. ટીમ વર્ક, ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ અને લાગણીઓ પર કાબૂ રાખવાની અનેક બાબતો શીખવા મળી, પરંતુ તેઓ એક જ પ્રાર્થના કરે છે કે આવું હૃદયદ્રાવક દ્રશ્ય ફરી ક્યારેય કોઈને જોવું ન પડે.