અમદાવાદ AMCમાં 20 મહિનાથી નવો SOR લાગુ નહીં, રૂ.2500 કરોડના કામો વચ્ચે શું થઈ રહ્યું છે?

Ahmedabad Municipal Corporation SOR Delay: અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના વહીવટને લઈને વધુ એક મહત્વનો મુદ્દો સામે આવ્યો છે. રોડ અને બાંધકામના કામોમાં રાજ્ય સરકાર દ્વારા મંજૂર કરવામાં આવેલા નવા SORનો સમયસર અમલ ન થતાં જૂના દરના આધારે પ્લાન-એસ્ટિમેટ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યા હોવાનો મુદ્દો ઉઠ્યો છે. એક સમાચારપત્રના અહેવાલ મુજબ, લગભગ 20 મહિનાથી નવા SORનો અમલ નહીં થવાને કારણે AMCના કરોડો રૂપિયાના વિકાસકામોના ખર્ચ અને અંદાજ સામે સવાલો ઉભા થયા છે.

શું છે SOR અને કેમ છે આટલો મહત્વનો?
SOR એટલે Schedule of Rates, એટલે કે વિવિધ સરકારી બાંધકામ અને રોડના કામ માટે નક્કી કરવામાં આવેલા દરો. અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનમાં રોડ, બ્રિજ, બિલ્ડિંગ સહિતના વિવિધ વિકાસકામોના પ્લાન-એસ્ટિમેટ અને ટેન્ડર તૈયાર કરવા માટે SORનો આધાર લેવામાં આવે છે. રાજ્ય સરકારે 2024-25 માટેનો નવો SOR 13 જાન્યુઆરી 2025ના રોજ મંજૂર કર્યો હતો. તેમ છતાં AMCમાં જૂના 2023-24 અને કેટલાક કિસ્સામાં તેનાથી પણ જૂના SORના આધારે કામોના અંદાજ તૈયાર થતા હોવાનો મુદ્દો હવે ચર્ચામાં આવ્યો છે.

જૂના SORથી એસ્ટિમેટ, પછી 10થી 30 ટકાનો વધારો
જૂના SORના દરે પ્લાન-એસ્ટિમેટ તૈયાર થયા બાદ જ્યારે ટેન્ડર પ્રક્રિયા થાય છે ત્યારે બજારમાં બાંધકામ સામગ્રીના વધેલા ભાવને કારણે કોન્ટ્રાક્ટરોના ભાવ અને AMCના અંદાજ વચ્ચે તફાવત જોવા મળે છે. આ સ્થિતિમાં ઘણા કામોમાં કોન્ટ્રાક્ટર એજન્સીઓને 10થી 30 ટકા સુધીના વધારાના ભાવ આપવા પડે તેવી સ્થિતિ સર્જાતી હોવાનો અહેવાલ છે. કેટલાક કિસ્સામાં આ તફાવત 39થી 40 ટકા સુધી પહોંચતો હોવાનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. લોખંડ, સિમેન્ટ, કાંકરી સહિતની બાંધકામ સામગ્રીના ભાવમાં છેલ્લા બે વર્ષ દરમિયાન ફેરફાર થયો હોવાથી જૂના SORના દરે તૈયાર કરવામાં આવેલા અંદાજ અને વર્તમાન બજારભાવ વચ્ચેનો તફાવત મહત્વનો બની જાય છે.

રોડ અને બાંધકામના રૂ.2500 કરોડથી વધુના કામો
અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના રોડ એન્ડ બિલ્ડિંગ વિભાગ દ્વારા દર વર્ષે આશરે રૂ.2500 કરોડથી વધુના કામો કરવામાં આવતા હોવાનો અહેવાલ છે. અહેવાલ મુજબ, જૂના SORના ઉપયોગને કારણે આટલા મોટા કામોના અંદાજમાં રૂ.400થી રૂ.500 કરોડ સુધીનો તફાવત આવતો હોવાનો મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવ્યો છે. અહીં મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે નવા SOR ઉપલબ્ધ હોવા છતાં જૂના દરોનો ઉપયોગ કેમ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

રોડ એન્ડ બિલ્ડિંગ કમિટીના ચેરમેનનો કમિશનરને પત્ર
આ સમગ્ર મુદ્દે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની રોડ એન્ડ બિલ્ડિંગ કમિટીના ચેરમેન જૈનિક વકીલે મ્યુનિસિપલ કમિશનરને પત્ર લખ્યો છે. તેમણે નવા SORનો તાત્કાલિક અમલ કરવાની ભલામણ કરી છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે, જૂના SORના આધારે પ્લાન-એસ્ટિમેટ તૈયાર કર્યા બાદ ફરીથી ભાવ વધારવાની સ્થિતિ ઊભી થાય છે. તેના કારણે ટેન્ડર પ્રક્રિયામાં કોન્ટ્રાક્ટરોના ભાવનું જસ્ટિફિકેશન કરવું અને ટેન્ડર મંજૂર કરતી વખતે નિર્ણય લેવો મુશ્કેલ બની શકે છે.

નવા SORથી પારદર્શિતા વધશે?
કમિટીના ચેરમેનના મતે, જો રાજ્ય સરકાર દ્વારા મંજૂર કરવામાં આવેલો નવો SOR અમલમાં મૂકવામાં આવે તો રોડ અને બાંધકામના કામોના પ્લાન-એસ્ટિમેટ વધુ વર્તમાન દરો આધારે તૈયાર થઈ શકે છે. તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે નવા SORની મંજૂરી થઈ ગઈ હોવા છતાં જૂના SORના આધારે પ્લાન-એસ્ટિમેટ તૈયાર કરવાની જરૂર શા માટે પડે છે. તેમના મત મુજબ નવા દરોના અમલથી ટેન્ડર પ્રક્રિયા અને ખર્ચના અંદાજમાં વધુ સ્પષ્ટતા આવી શકે છે.

ટેન્ડર પ્રક્રિયા અને ખર્ચના હિસાબ પર પણ અસર
જૂના SORના આધારે તૈયાર થતા અંદાજનો સીધો સંબંધ ટેન્ડર પ્રક્રિયા સાથે છે. જો અંદાજિત કિંમત અને કોન્ટ્રાક્ટર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવતા ભાવ વચ્ચે મોટો તફાવત હોય તો ટેન્ડર મંજૂરી સમયે તેના કારણોની તપાસ અને જસ્ટિફિકેશન જરૂરી બને છે. આ ઉપરાંત SORમાં GSTના સમાવેશ અને અલગથી GST ગણતરી જેવા મુદ્દાઓને લઈને પણ સ્પષ્ટતા જરૂરી હોવાનું સામે આવ્યું છે. એક અહેવાલ મુજબ, કેટલાક જૂના SORના દરોમાં GST સામેલ હોવા છતાં અલગથી GSTની ચુકવણી થતી હોવાનો મુદ્દો પણ ધ્યાન પર આવ્યો છે.

AMCના વહીવટ સામે ફરી સવાલ
અમદાવાદમાં રસ્તા, બ્રિજ અને બાંધકામના કરોડો રૂપિયાના કામો સાથે જોડાયેલા આ મુદ્દાએ AMCની ટેન્ડર અને એસ્ટિમેટ પ્રક્રિયા અંગે ચર્ચા જગાવી છે. એક તરફ શહેરમાં મોટા પાયે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસના કામો ચાલી રહ્યા છે, ત્યારે બીજી તરફ સરકારના નવા SORના અમલમાં વિલંબ અંગે મ્યુનિસિપલ સ્તરે જ સવાલો ઉઠી રહ્યા છે. હવે મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે AMC નવા 2024-25 SORનો સંપૂર્ણ અમલ ક્યારે શરૂ કરે છે અને જૂના SORના આધારે તૈયાર થયેલા કામોના અંદાજ તથા ટેન્ડરની પ્રક્રિયામાં શું ફેરફાર કરવામાં આવે છે.