ઉજ્જૈન મહાકાલ મંદિરના ત્રીજા માળનું રહસ્યમય મંદિર

હિન્દુ ધર્મમાં સદીઓથી નાગની પૂજા કરવાની પરંપરા છે, હિન્દુ પરંપરામાં નાગને ભગવાન શિવનું આભૂષણ માનવામાં આવે છે. દેશમાં લાખો મંદિરો છે, જે ફક્ત ભારતમાં જ નહીં પરંતુ વિદેશમાં પણ તેમની વિવિધ માન્યતાઓ માટે પ્રખ્યાત છે. તેમાંથી એક ઉજ્જૈન જિલ્લાનું નાગચંદ્રેશ્વર મંદિર છે, જે વર્ષમાં ફક્ત એક જ વાર શ્રાવણ શુક્લ પંચમી એટલે કે નાગપંચમીના દિવસે ખુલે છે. તે પણ ફક્ત 24 કલાક માટે.

ખાસ વાત એ છે કે આ મંદિર ઉજ્જૈનના પ્રખ્યાત મહાકાલ મંદિરના ત્રીજા માળે આવેલું છે.  શ્રી મહાકાલ મંદિરના ગર્ભગૃહની ઉપર, ઓમકારેશ્વર મંદિર છે અને તેની ઉપર શ્રી નાગચંદ્રેશ્વરનું મંદિર છે, જ્યાં દર્શન કરવાથી પાપોથી મુક્તિ મળે છે. 

ઉજ્જૈનના મહાકાલેશ્વર મંદિરના ત્રીજા માળે આવેલા નાગચંદ્રેશ્વરના દરવાજા 28-29 જુલાઈની મધ્યરાત્રિ 12 વાગ્યે 24 કલાક માટે ખોલવામાં આવશે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે એક દિવસમાં લગભગ 10 લાખ ભક્તો મંદિરમાં દર્શન કરે તેવી અપેક્ષા છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે દરેક ભક્તને 40 મિનિટમાં દર્શન આપવામાં આવશે.

મહાકાલેશ્વર મંદિર 12 જ્યોતિર્લિંગોમાંનું એક છે અને વિશ્વનું એકમાત્ર જ્યોતિર્લિંગ છે જે દક્ષિણમુખી સ્વરૂપમાં સ્થિત છે. આ વિશેષતા ઉપરાંત, તે બીજા માળે સ્થિત ઓમકારેશ્વર અને ત્રીજા માળે સ્થિત નાગચંદ્રેશ્વર માટે પ્રખ્યાત છે. વર્ષમાં એકવાર, જ્યારે મંદિર ખુલે છે, ત્યારે ભક્તોને ખૂબ જ સુંદર અને અદ્ભુત મૂર્તિ જોવા મળે છે. નેપાળથી લાવવામાં આવેલી આ મૂર્તિમાં શિવની સાથે મા પાર્વતી, ગણેશ જી, કાર્તિકેય, નંદી, 7 ફુટવાળા નાગરાજ, સિંહ અને સૂર્ય-ચંદ્ર  છે. અહીં ભક્તોને શિવ પરિવારના એકસાથે દર્શન થાય છે. આ સમગ્ર વિશ્વનું એકમાત્ર મંદિર છે જ્યાં ભોલેનાથ શેષ શૈયા પર બિરાજમાન છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે માલવા સામ્રાજ્યના પરમાર રાજા ભોજે આ મંદિરનું નિર્માણ 1050 ની આસપાસ કરાવ્યું હતું. ત્યારબાદ સિંધિયા પરિવારના મહારાજ રાણોજી સિંધિયાએ 1732 માં મહાકાલ મંદિરનો જીર્ણોદ્ધાર કરાવ્યો હતો. શ્રી નાગચંદ્રેશ્વર ભગવાનની મૂર્તિ નેપાળથી લાવીને અહીં સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી. ઉપર સૂર્ય અને ચંદ્ર પણ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે સર્પરાજ તક્ષકે ભગવાન શિવને પ્રસન્ન કરવા માટે કઠોર તપસ્યા કરી હતી. ભોલેનાથ તપસ્યાથી પ્રસન્ન થયા અને તેમણે સાપના રાજા તક્ષકને અમરત્વનું વરદાન આપ્યું. એવું માનવામાં આવે છે કે તે પછી નાગરાજ તક્ષક ભોલેનાથ સાથે રહેવા લાગ્યા, પરંતુ ભોલેનાથને આ ગમ્યું નહીં, કારણ કે તેમને શાંતિથી ધ્યાન કરવાનું પસંદ છે. રાજા તક્ષકે આ હેતુ ઓળખી લીધો અને વર્ષમાં ફક્ત એક જ વાર ભોલે બાબાના દર્શન કરવા આવવા લાગ્યા જેથી તેમના એકાંતમાં કોઈ ખલેલ ન પડે. અને આ જ કારણ છે કે તેમના દરવાજા ફક્ત નાગ પંચમીના દિવસે જ ખોલવામાં આવે છે.

આ પણ વાંચો--- વિશાલાક્ષી: મોક્ષ અને આધ્યાત્મિક શક્તિનું કેન્દ્ર